अग्निपुराणम्

अप्रार्थयत् कामधेनुं यदा स न ददौ तदा। हृतवानथ रामेण शिरश्छित्त्वा निपातितः

त्याने कामधेनू मागितली आणि न मिळाल्यावर ती बळजबरीने नेली. मग रामाने त्याचे शिर छाटून त्याचा वध केला.

युद्धे परशुना राजा धेनुः स्वाश्रममाययौ । कार्त्तवीर्यस्य पुत्रस्तु जमदग्निर्निपातितः

युद्धात रामाने परशुने राजाचा वध केला आणि गाय आपल्या आश्रमात परतली. पण कार्तवीर्याचा मुलगा जमदग्नीला मारला.

रामे वनं गते वैरादथ रामः समागतः। पितरं निहतं दृष्ट्वा पितृनाशाभिमर्षितः

राम वनात असताना, वैराने राम परत आला. वडिलांचा मृतदेह पाहून, पित्याच्या मृत्यूच्या दुःखाने तो संतापला.

त्रिः सप्तकृत्वः पृथिवीं निःक्षत्रामकरोद्विभुः। कुरुश्रेत्रे पञ्च कुण्डान् कृत्वा सन्तर्प्य वै पितृन्

त्या सामर्थ्यवानाने पृथ्वीवरून तीनदा सात वेळा ताऱ्यांचा पूर्णपणे नाश केला; कुरुक्षेत्रात पाच यज्ञकुंडे करून, त्याने पितरांना योग्य रीतीने तृप्त केले.

काश्यपाय महीं दत्त्वा महेन्द्रे पर्वते स्थितः। कूर्म्मस्य च वराहस्य नृसिंहस्य च वामनम्

त्याने कश्यपाला पृथ्वी दिली आणि महेंद्र पर्वतावर राहिला; तसेच कूर्म, वराह, नरसिंह आणि वामन या त्याच्या अवतारांचीही आठवण झाली.

अवतारं च रामस्य श्रुत्वा याति दिवं नरः

रामाचा अवतार ऐकल्यावर मनुष्याला स्वर्गप्राप्ती होते.

अग्निरुवाच रामायणमहं वक्ष्ये नारदेनोदितं पुरा। वाल्मीकये यथा तद्वत् पठितं भुक्तिमुक्तिदम्

अग्नी म्हणाला: मी रामायण सांगतो, जे पूर्वी नारदांनी सांगितले होते आणि वाल्मीकींनी जसे वाचले तसेच, जे ऐकणाऱ्याला सुख आणि मोक्ष दोन्ही देते.

नारद उवाच विष्णुनाभ्यव्जजो ब्रह्मा मरीचिर्ब्रह्मणः सुतः। मरीचेः कश्यपस्तस्मात् सूर्यो वैवस्वतो मनुः

नारद म्हणाले: विष्णूपासून ब्रह्मा उत्पन्न झाले; ब्रह्मांचे पुत्र मरीचि; मरीचिपासून कश्यप, त्यांच्यापासून सूर्य, आणि सूर्यापासून वैवस्वत मनू.

ततस्तस्मात्तथेक्ष्वाकुस्तस्य वंशे ककुत्स्थकः। ककुत्स्थस्य रघुस्तस्मादजो दशरथस्ततः

मग त्यांच्यापासूनच इक्ष्वाकू जन्मले; त्यांच्या वंशात ककुत्स्थ, ककुत्स्थापासून रघु, रघुपासून अज, आणि त्यानंतर दशरथ.

रावणादेर्वधार्थाय चतुर्द्धाभूत स्वयं हरिः। राज्ञो दशरथाद्रामः कौशल्यायां बभूव ह

रावण वगैरे राक्षसांचा नाश करण्यासाठी हरिने स्वतः चार भाग घेतले; राजा दशरथापासून कौसल्येला राम जन्मला.

कैकेय्यां भरतः पुत्रः सुमित्रायाञ्च लक्ष्मणः। शत्रुघ्नः ऋष्यश्रृङ्गेण तासु सन्दत्तपायसात्

कैकेयीला भरत पुत्र झाला, सुमित्रेला लक्ष्मण; ऋष्यशृंगाने दिलेल्या पायसामुळे शत्रुघ्नाचाही जन्म झाला.

प्राशिताद्यज्ञसंसिद्धाद्राद्रामाद्याश्च समाः पितुः। यज्ञविध्नविनाशाय विश्वामित्रार्थितो नृपः

यज्ञासाठी शुद्ध केलेल्या पायसाचे सेवन करून, राम वगैरे पुत्रांनी वडिलांसोबत काही वर्षे घालवली; विश्वामित्राच्या विनंतीवरून, राजाने त्यांना यज्ञातील विघ्नांचा नाश करण्यासाठी पाठवले.

रामं सम्प्रेषयामास लक्ष्मणं मुनिना सह। रामो गतोऽस्त्रशस्त्राणि शिक्षितस्ताडकान्तकृत

त्याने राम आणि लक्ष्मणाला ऋषीबरोबर पाठवले; रामाने तिथे जाऊन अस्त्र-शस्त्र शिकली आणि ताडकेचा वध केला.

मारीचं मानवास्त्रेण मोहितं दूरतोऽनयत्। सुबाहुं यज्ञहन्तारं सबलञ्चावधीद् बली

रामाने मारीचाला मानवास्त्राने दूरवरून गोंधळवले; बलवान रामाने यज्ञ बिघडवणारा सुबाहू आणि त्याच्या सैन्याचा नाश केला.

सिद्धाश्रमनिवासी च विश्वामित्रादिभिः सह। गतः क्रतुं मैथिलस्य द्रष्टुञ्चापंसहानुजः

सिद्धाश्रमात विश्वामित्र वगैरे ऋषींनी सोबत राहून, राम आपल्या भावासह मिथिलाधिपतीच्या यज्ञाला व धनुष्य पाहण्यासाठी गेला.

शतानन्दनिमित्तेन विश्वामित्रप्रभावतः। रामाय कथितो राज्ञा समुनिः पूजितः क्रतौ

शतानंदाच्या योजनेने आणि विश्वामित्राच्या सामर्थ्याने, त्या यज्ञात सन्मानित झालेल्या ऋषीने रामाला ती कथा सांगितली.

धनुरापूरयामास लीलया स बभञ्ज तत् । वीर्यशुल्कञ्च जनकः सीतां कन्यान्त्वयोनिजाम्

रामाने सहजतेने धनुष्य ओढून ते तोडले; जनकाने पराक्रमाच्या मोबदल्यात, गर्भाशयातून न जन्मलेली कन्या सीता रामाला दिली.

ददौ रामाय रामोऽपि पित्रादौ हि समागते। उपयेमे जानकीन्तामुर्मिलां लक्ष्मणस्तथा

त्याने सीता रामाला दिली; वडील व इतर मंडळी जमल्यावर, रामाने जानकीशी आणि लक्ष्मणाने उर्मिलाशी विवाह केला.

श्रुतकीर्त्तिं माण्डवीञ्च कुशध्वजसुते तथा। जनकस्यानुजस्यैते शत्रुघ्नभरतावुभौ

श्रुतकीर्ती आणि मांडवी, या कुशध्वजाच्या कन्या, जनकाच्या लहान भावाच्या मुली, शत्रुघ्न आणि भरत यांच्याशी विवाहबद्ध झाल्या.

कन्ये द्वे उपयेमाते जनकेन सुपूजितः। रामोऽगात्सवशिष्ठाद्यैर्जामदगन्यं विजित्य च

त्या दोन कन्यांचा विवाह त्यांच्याशी झाला; जनकाने त्यांचा सन्मान केला. रामाने जमदग्नीपुत्राला जिंकून, वसिष्ठ व इतरांसह निघून गेला.

नारद उवाच रामो वशिष्ठं मातॄश्च नत्वाऽत्रिञ्च प्रणम्य सः। अनसूयाञ्च तत्पत्नीं शरभङ्गं सुतीक्ष्णकम्

नारद म्हणाले: रामाने वसिष्ठ, आपल्या मातांना, अत्री आणि त्यांची पत्नी अनसूया, तसेच शरभंग आणि सुतिक्ष्ण यांना वंदन केले.

अगस्त्य भ्रातरं नत्वा अगस्त्यन्तत्प्रसादतः। धनुः खङ्गञ्च सम्प्राप्य दण्डकारण्यमागतः

अगस्त्याला वंदन करून, अगस्त्याच्या कृपेने धनुष्य आणि तलवार मिळवून, तो दंडकारण्यात गेला.

जनस्थाने पञ्चवट्यां स्थितो गोदावरीं तटे। तत्र सूर्पणखायाता भक्षितुं तान् भयङ्करी

तो जनस्थानात, पंचवटीमध्ये, गोदावरीच्या काठी राहत असताना, तिथे भीतीदायक अशी शूर्पणखा त्यांना खायला आली.

रामं सुरूपं दृष्ट्वा सा कामिनी वाक्यमब्रवीत्। कस्त्वं कस्मात्समायातो भर्त्ता मे भव चार्थितः

रामाचं सुंदर रूप पाहून, त्या कामिनीने विचारलं, 'तू कोण? इथे कशासाठी आलास? माझा नवरा हो, मी तसं मागते.'

एतौ च भक्षयिष्यामि इत्युक्त्वा तं समुद्यता । तस्या नासाञ्च कर्णौ च रामोक्तो लक्ष्मणोऽच्छिनत्

'हे दोघं मी खाऊन टाकीन,' असं म्हणून ती त्यांच्यावर झेपावली; पण रामाच्या सांगण्यावरून लक्ष्मणाने तिची नाक आणि कान कापले.

रक्तं क्षरन्ती प्रययौ खरं भ्रातरमब्रवीत्। मरीष्यामि विनासाऽहं खर जीवामि वै तदा

रक्त वाहत असताना ती खराकडे गेली आणि म्हणाली, 'खरा, नाक नसताना मी मरून जाईन; मी असंच जगतेय.'

रामस्य भार्य्या सीताऽसौ तस्यासील्लक्ष्मणोऽनुजः। तेषां यद्रुधिरं सोष्णं पाययिष्यसि मां यदि

'सीता ही रामाची बायको आहे, आणि लक्ष्मण त्याचा लहान भाऊ आहे; त्यांचं गरम रक्त मला प्यायला दिलंस तरच मी जगू शकेन.'

खरस्तथेति तामुक्त्वा यतुर्दृशसहस्त्रकैः। रक्षसां दूषणेनागाद्योद्धु त्रिशिरसा सह

खराने 'तसं होऊ दे' असं म्हणून, हजारो भयंकर डोळ्यांच्या राक्षसांसह, दूषण आणि त्रिशिरा यांच्यासोबत युद्धासाठी निघाला.

रामं रामोऽपि युयुधे शरैर्विव्याध राक्षसान्। हस्त्यश्वरथपादातं बलं निन्ये यमक्षयम्

रामाने त्यांच्याशी लढा दिला; बाणांनी राक्षसांना घायाळ केलं आणि त्यांच्या हत्ती, घोडे, रथ, आणि पायदळांचं सैन्य यमाच्या लोकात पाठवलं.