अग्निपुराणम्

न्यस्ताङ्गो न्यस्तमन्त्रस्तु समस्तं व्यापकं न्यसेत् । पार्वती शवरी चेशा वरदाभयहस्तिका ।। ३०९.

अंग आणि मंत्र स्थापित केल्यावर, सर्वत्र व्यापणारे तिचे अस्तित्व ठेवा. पार्वती आणि शवरी या मुख्य देवता असून, त्यांचे हात वरद आणि अभय देणारे आहेत.

मयूरबलया पिच्छमौलिः किसलयांशुका । सिंहासनस्था मायूरवर्हच्छत्रसमन्विता ।। ३०९.

मोराच्या कड्यांनी सजलेली, डोक्यावर मोरपिसांचा मुकुट, कोवळ्या पानांच्या वस्त्रात, सिंहासनावर बसलेली आणि मोराच्या पंखाच्या छत्राने युक्त अशी आहे.

त्रिनेत्रा श्यामला देवी वनमालाविभूषणा । विप्राहिकर्णाभरणा क्षत्रकेयूरभूषणा ।। ३०९.

ती देवी तीन डोळ्यांची, काळ्या वर्णाची, वनमाळा घातलेली, ब्राह्मणांसाठी कुंडले आणि क्षत्रियांना केयूर घातलेली आहे.

वैश्यानागकटोबन्धा वृषलाहिकृतनूपुरा । एवं रूपात्मिका भूत्वा तन्मन्त्रं नियुतं जपेत् ।। ३०९.

वैश्यांसाठी कटीबंध आणि शूद्रांनी बनवलेली पैंजण घातलेली; अशा या रूपात एकरूप होऊन, त्या मंत्राचा असंख्य वेळा जप करावा.

ईशः किरातरूपोषऽभूत्‌ परा गौरी च तादृशी । जपेद्ध्यायेत् पूजयेत्तां सर्वसिद्ध्यैविषादिहृत् ।। ३०९.

ईश्वराने किराताचे रूप घेतले आणि परा गौरीनेही तसेच केले; तिचा जप, ध्यान आणि पूजा केल्याने सर्व सिद्धींच्या अडचणी दूर होतात.

अष्टसिंहासने पूज्या दले पूर्वादिके क्रमात् । अङ्गणायत्री प्रणीता हूङ्काराद्या दलग्रके ।। ३०९.

आठ सिंहासनांवर पूर्वेकडून क्रमाने, कमळाच्या पाकळ्यांवर तिची पूजा करावी; अंगांची स्थापना प्रणीता आणि हूंकार इत्यादींनी पाकळीच्या ठिकाणी करावी.

फट्‌कारी चाग्रतो देव्याः श्रीवीजेनार्च्चयेदिमाः । लोकेशायुधवर्णास्ताः फट्‌कारी तु धनुर्द्धरा ।। ३०९.

फट् उच्चार करणारी देवीसमोर ठेवावी; श्रीबीजाने त्यांची पूजा करावी. जगाच्या अधिपतींची शस्त्रे धारण करणाऱ्या त्या वर्णन केल्या आहेत; फट् उच्चार करणारी धनुष्य धारण करते.

जया च विजया द्वास्थे पूज्ये सौवर्णयष्टिके । किङ्कण वर्वरी मुण्डी लगुड़ी च तयोर्वरिः ।। ३०९.

जय आणि विजय हे द्वारपाल आहेत, त्यांना सोन्याच्या काठ्यांसह पूजावे. किंकण, वर्वरी, मुंडी आणि लगुरी हे त्यांचे सेवक आहेत.

इष्ट्वैवं सिद्धयेद्‌द्रव्यैः कुण्डे योन्याकृतौ हुनेत् । हेमलाभोऽर्जुनैर्द्धान्यैर्गोधूमैः पुष्टिसम्पदः ।। ३०९.

या सर्व वस्तूंनी योनिरूप कुंडात विधी करून, त्यात हवन करावे. अर्जुनाच्या लाकडाने आणि धान्यांनी सोबत सोन्याची प्राप्ती होते, आणि गव्हाने आरोग्य व समृद्धी मिळते.

यवैर्द्धान्यैस्तिलैः सर्वसिद्धिरीतिविनाशनम् । अक्षैरुन्मत्तता शत्रोः शाल्मलीभिश्च मारणम् ।। ३०९.

यव, धान्य आणि तीळ यांच्या वापराने सर्व सिद्धी मिळतात आणि विघ्न दूर होतात. फासे टाकल्याने शत्रू वेडा होतो, आणि शालमलीच्या लाकडाने नाश घडतो.

जम्बुभिर्धनधान्याप्तिस्तुष्टिर्नीलोत्पलैरपि । रक्तोत्पलैर्म्महापुष्टिः कुन्दपुष्पैर्म्महोदयः ।। ३०९.

जांभुळाच्या फळांनी धन आणि धान्य मिळते, निळ्या कमळांनी समाधान मिळते; लाल कमळांनी मोठी पुष्टी मिळते, आणि कुंदाच्या फुलांनी मोठा उत्कर्ष मिळतो.

मल्लिकाभिः परक्षोभः कुमुदैर्जनवल्लभः । अशोकैः पुत्रलाभः स्यात् पाटलाभिः शुभाङ्गना ।। ३०९.

मल्लिकेच्या फुलांनी दुसऱ्यांमध्ये अस्वस्थता निर्माण होते; कुमुदाच्या फुलांनी सर्वांना प्रिय होतो; अशोकाच्या फुलांनी पुत्रप्राप्ती होते; पाटलाच्या फुलांनी शुभ स्त्रिया मिळतात.

आम्रैरायुस्तिलैर्ल्लक्षअमीर्विल्वैः श्रीश्चम्पकैर्द्धनम् । इष्टं मधुकपुष्पैश्च विल्वैः सर्वज्ञतां लभेत् ।। ३०९.

आंब्यांनी दीर्घायुष्य मिळते; तीळांनी लक्ष्मी मिळते; बेलाने समृद्धी मिळते; चंपकाच्या फुलांनी धन मिळते; मधुकाच्या फुलांनी इच्छित फल मिळते; आणि बेलाने सर्वज्ञता प्राप्त होते.

त्रिलक्षजप्यात्सर्व्वाप्तिर्होमाद्ध्यानात्तथेज्यया । मण्डलेऽभ्यर्च्च्य गायत्र्या आहुतीः पञ्चविंशतिम् ।। ३०९.

तीन लक्ष जप केल्याने, होम, ध्यान आणि पूजा यांद्वारे सर्व काही मिळते. मंडलात गायत्रीने पूजा करून पंचवीस आहुती द्याव्यात.

दद्याच्छतत्रयं मूलात् पल्लवैर्दीक्षितो भवेत् । पञ्चगव्यं पुरा पीत्वा चरूकं प्राशयेत्सदा ।। ३०९.

मुळापासून तीनशे कोंब द्यावेत, आणि त्यांच्या पालव्यांनी दीक्षा घ्यावी. आधी पंचगव्य पिऊन, नेहमीच चरूचे सेवन करावे.

अग्निरुवाच अपरां त्वरिताविद्यां वक्ष्येऽहं भुक्तिमुक्तिदां । परेवज्राकुले१ देवीं रजोभिर्लिखिते यजेत् ।। ३१०.

अग्नी म्हणाले: आता मी एक दुसरी जलद विद्या सांगतो, जी भोग आणि मोक्ष दोन्ही देते. त्या परम वज्रकुला देवीची, लाल रंगांनी रेखाटून, पूजा करावी.

पद्मगर्भे दिग्विदिक्षु चाष्टौ वज्राणि वीथिकां । द्वाशोभोपशोभाञ्च लिखेच्छीघ्रं स्मरेन्नरः ।। ३१०.

कमळाच्या मध्यभागी आणि सर्व दिशांना, आठ वज्रांचे मार्ग रेखाटावेत. हे सर्व लवकर काढून, त्यांचा स्मरण करावा.

अष्टादशभुजां सिंहे वामजङ्घा प्रतिष्ठिता । दक्षिणा द्विगुणा तस्याः पादपीठे समर्पिता ।। ३१०.

ती देवी अठरा हातांची आहे, सिंहावर बसलेली आहे, डावा पाय खाली ठेवलेला आहे; उजवा पाय दुप्पट असून, पादपीठावर ठेवलेला आहे.

नागभूषां वज्रकुण्डे खड्गं चक्रं गदां क्रमात् । शूलं शरं तथा शक्तिं वरदं दक्षिणैः करैः ।। ३१०.

सर्पांच्या दागिन्यांनी सजलेली, वज्राच्या वेदीत, ती उजव्या हातांनी तलवार, चक्र, गदा, त्रिशूल, बाण, शूल आणि वर असे धरते.

धनः पाशं शरं घष्टां तर्ज्जनीं शङ्खमङ्कुशम् । अभयञ्च तता वज्रं वामपार्श्वे घृतायुधम् ।। ३१०.

डाव्या हातांनी ती धन, पाश, बाण, मुसळ, तर्जनी, शंख, अंकुश, अभय, वज्र आणि तुपाचे शस्त्र असे धरते.

पूजनाच्छत्रुनाशः स्याद्राष्ट्रं जयति लीलया । दीर्घायूराष्ट्रभूतिः स्याद्दिव्यादिव्यादिसिद्धिभाक् ।। ३१०.

पूजेने शत्रूंचा नाश होतो; राज्य सहज जिंकता येते; दीर्घायुष्य आणि राज्याची समृद्धी मिळते, आणि दिव्य व अदिव्य अशा अनेक सिद्धी प्राप्त होतात.

तलोतिसप्तपातालाः कालाग्निभुवनान्तकाः । ओं कारादिस्वरारभ्य यावद्‌ब्रह्माण्डवाचकम् ।। ३१०.

पृथ्वीखाली सात पाताळे आहेत, आणि काळ व अग्नीची लोकांची समाप्ती आहे. 'ॐ' या अक्षरापासून ब्रह्मांड दर्शविणाऱ्या शब्दापर्यंत सर्व काही आहे.

ओं काराद्‌भ्रामयेत्तोयन्तोतला त्वरिता ततः । प्र्स्तावं सम्प्रवक्ष्यामि स्वरवर्गं लिखेद्‌भुवि ।। ३१०.

'ॐ' पासून पाणी फिरवावे, मग पाताळे लवकर फिरवावीत. आता मी प्रारंभ सांगतो, आणि स्वरांचा समूह जमिनीवर लिहावा.

तालुवर्गः कवर्गः स्यात्तृतीयो जिह्वतालुकः । चतुर्थस्तालुजिह्वाग्रो जिह्वादन्तस्तु पञ्चमः ।। ३१०.

तालु वर्ग, क वर्ग, तिसरा जिह्वातालु, चौथा जिह्वेच्या टोकाशी तालु, आणि पाचवा जिह्वादंत असा आहे.

षष्ठोऽष्टपुटसम्पन्नो मिश्रवर्गस्तु सप्तमः । ऊष्माणः स्याच्छवर्गस्तु उद्धरेच्च मनुं ततः ।। ३१०.

सहावा आठ कपाळांनी युक्त, सातवा मिश्र वर्ग, आठवा श वर्ग म्हणजे शकारांचा समूह; त्यानंतर मंत्र म्हणावा.

षष्ठस्वरसमारूढं ऊष्मणान्तं सविन्दुकम् । तालुवर्गाद्वितीयन्तु स्वरैकादशयोजितम् ।। ३१०.

सहावा स्वर, जो सibilant आणि बिंदूने संपतो, तो तालू वर्गातून येतो; त्याच वर्गातील दुसरा, अकरा स्वरांशी जोडलेला आहे.

जिह्वातालुसमायोगः प्रथमं केवलं भवेत् । तदेव च द्वितायन्तु अधस्ताद्‌विनियोजयेत् ।। ३१०.

जीभ आणि तालू यांच्या संयोगाने पहिला, स्वतंत्र अक्षर तयार होते; तेच दुसऱ्यांदा खाली ठेवावे.

एकादशस्वरैर्युक्तं प्रथमं तालुवर्गतः । ऊष्णाणस्य१ द्वितीयन्तु अधस्ताद् दृश्य योजयेत् ।। ३१०.

पहिला, अकरा स्वरांशी जोडलेला, तालू वर्गातला आहे; सibilant चा दुसरा, तसाच, खाली ठेवावा.

षोड़शस्वरसंयुक्तमूष्माणस्य द्वितीयकम् । जिह्वादन्तसमायोगे प्रथमं योजयेदधः ।। ३१०.

सोलावा स्वर मिळवलेला सibilant चा दुसरा अक्षर खाली ठेवावा; जीभ आणि दात यांच्या संयोगाने पहिला अक्षर खाली ठेवावा.