अग्निपुराणम्

ध्यात्वामृतैर्वहिश्चान्तःसुषुम्नामार्गगामिभिः । एवं शुद्धवपुः प्राणानायम्य मनुन त्रिधा ।। ३०७.

अमृताचा प्रवाह बाहेर आणि आत, सुषुम्ना मार्गाने जातो असे ध्यान करावे; अशा प्रकारे शुद्ध शरीराने, मंत्राच्या सहाय्याने प्राणांना तीन प्रकारे रोखावे.

विन्यसैन्न्यस्तहस्तान्तः शकिं मस्तकवक्त्रयोः । गुह्यं गलो दिक्षु हृदि कुक्षौ देहे च सर्व्वतः ।। ३०७.

हात आतल्या बाजूने ठेवून, शक्तीचे स्थान डोक्याच्या टोकावर, तोंडावर, गुप्तस्थानी, घशात, दिशांना, हृदयात, पोटात आणि संपूर्ण शरीरात कल्पावे.

आवाह्य ब्रह्मरन्ध्रेण हृत्‌पद्मे सूर्य्यमण्डचलात् । तारेण सम्परात्मानं स्मरेत्तं सर्व्वलक्षणं ।। ३०७.

ब्रह्मरंध्रातून, हृदयकमळातून, सूर्यमंडलातून 'त' या अक्षराने देवतेचे आवाहन करून, सर्व गुणांनी युक्त अशा स्वतःच्या स्वरूपाचे स्मरण करावे.

त्रैलोक्यमोहनाय विद्महे स्मराय धीमहि तन्नो विष्णुः प्रचोदयात् । आत्मार्चनात् क्रतुद्रव्यं प्रोक्षयेच्छुद्धपात्रकं । कृत्वात्मपूजां विधिना स्थण्डिले तं समर्च्चयेत् ।। ३०७.

'तीनही लोकांना मोहून टाकण्यासाठी आपण स्मराचे ध्यान करतो; तो विष्णू आम्हाला प्रेरणा देवो.' आत्मपूजा करून, शुद्ध पात्रांनी यज्ञद्रव्य शिंपडावे आणि विधिप्रमाणे आत्मपूजा करून, नंतर स्थंडिलावर त्याची पूजा करावी.

कर्म्मादिकल्पिते पीठे पद्मस्थं गरुड़ोपरि । सर्व्वाङ्गसुन्दरं प्राप्तवयोलावण्ययौवनं ।। ३०७.

कर्मासाठी तयार केलेल्या आसनावर, कमळावर विराजमान, गरुडावर बसलेला, सर्वांगाने सुंदर, तारुण्य, सौंदर्य आणि तेजाने परिपूर्ण असा त्याचा ध्यान करावे.

मदाघूर्णिततम्राक्षमुदारं स्मरविह्वलं । दिव्यमाल्याम्बरलेपभूषितं सस्मिताननं ।। ३०७.

मदाने डोलणाऱ्या तांबड्या डोळ्यांनी, भव्य, प्रेमाने भरलेला, दिव्य हार, वस्त्रे, उटणे आणि दागिने घातलेला, हसरा चेहरा असलेला त्याचा ध्यान करावे.

विष्णुं नानाविधानेकपरिवारपरिच्छदम् । लोकानुग्रहणं सौम्यं सहस्रादित्यतेजसं ।। ३०७.

विविध सेवक आणि परिवारांनी वेढलेला, सर्व लोकांचे कल्याण करणारा, हजार सूर्यांच्या तेजाने उजळलेला सौम्य विष्णू त्याची पूजा करावी.

पञ्चवाणधरं प्राप्तकामैक्षँ द्विचतुर्भुजम् । देवस्त्रीभिर्वृतं देवीमुखासक्तेक्षणं जपेत् ।। ३०७.

पाच बाण हातात असलेला, इच्छा पूर्ण करणाऱ्या दृष्टीने, दोन किंवा चार हात असलेला, देवांगनांनी वेढलेला, देवतांच्या मुखाकडे नजर लावलेला, त्याचा मंत्र जपावा.

चक्रं शङ्खं धनुः खड्गं गदां मुषलमङ्कुशं । पाशञ्च विभ्रतं चार्च्चेदावाहादिविसर्गतः ।। ३०७.

चक्र, शंख, धनुष्य, खड्ग, गदा, मुसळ, अंकुश आणि पाश धारण केलेला, प्रत्येक अस्त्रासाठी योग्य मंत्रांनी, आवाहनापासून विसर्जनापर्यंत क्रमाने त्याची पूजा करावी.

श्रियं वामोरुजङ्घास्थां श्लिष्यर्न्ती पाणिना पतिं । साब्जचामरकरां पीनां श्रीवत्‌सकौस्तुभान्वितां ।। ३०७.

श्री लक्ष्मी, डाव्या मांडीने आणि पायाने पतीला बिलगलेली, हातात कमळ आणि चामर असलेली, उन्नत उरोज असलेली, श्रीवत्स आणि कौस्तुभ मणींनी अलंकृत अशी आहे.

ओं पक्षिराजाय ह्रूँ फट् । तार्क्ष्यं यजेत् कर्णिकायामङ्गदेवान् यथाविधि । शक्तिरिन्द्रादियन्त्रेषु तार्क्ष्याद्या धृतचामराः ।। ३०७.

ॐ पक्षीराजाला ह्रूं फट्। योग्य पद्धतीने कर्णिकेमध्ये गरुड व त्याच्या सोबत असलेल्या देवतांची पूजा करावी. शक्ती, इंद्र व इतर देवता यंत्रात स्थापन कराव्यात, गरुड व इतरांनी चामर धरलेले आहेत.

शक्तयोऽन्ते प्रयोज्यादौ सुरेशाद्याश्च दण्डिना । पीते लक्षअमीसरस्वत्यौ रतिप्रीतजयाः सिताः ।। ३०७.

शक्ती सुरुवातीला व शेवटी ठेवाव्यात, तसेच मुख्य देवता व इतर दंडधारी देवताही. पिवळ्या रंगाच्या लक्ष्मी व सरस्वती, तसेच रती, प्रीती आणि जया या सर्व शुभ्र असाव्यात.

कीर्त्तिकान्त्यौ सिते श्यामे तुष्टिपुष्ट्यौ स्मरोदिते । लोकेशान्तं यजेद्देवं विष्णुमिष्टार्थसिद्धये ।। ३०७.

कृत्तिका आणि अनंता या दोघी शुभ्र, श्यामा, तुष्टि व पुष्टि या स्मराच्या उदयकाळी असाव्यात. इच्छित फलप्राप्तीसाठी, विशेषतः विष्णूच्या कृपेसाठी, लोकपालांपर्यंत देवाची पूजा करावी.

एतत्‌पूजादिना सर्व्वान् कामानाप्नोति पूर्व्ववत् ।। ३०७.

या पूजेसह इतर विधी केल्याने, पूर्वी सांगितल्याप्रमाणे सर्व इच्छित वस्तू प्राप्त होतात.

तोयैः सम्मोहनी पुष्पैर्नित्यन्तेन च तर्पयेत् । ब्रह्मा सशक्रश्रीदण्डी वीजं त्रैलोक्यमोहनम् ।। ३०७.

पाणी व मोहक फुलांनी नेहमी तृप्त करावे. ब्रह्मा, इंद्र, श्री, दंडी आणि बीजमंत्र, हे त्रैलोक्याला आकर्षित करणारे आहेत.

जप्त्वा त्रिलक्षं हुत्वा च लक्षँ पिल्वैस्च साज्यकैः । तण्डुलैः फलगन्धाद्यैः१ दूर्वाभिस्त्वायुराप्नुयात् ।। ३०७.

तीन लाख जप करून, एक लाख वेळा पिंपळाच्या पानांनी व तुपाने, तांदूळ, फळे, सुवासिक पदार्थ व दुर्वा यांनी होम केल्यास दीर्घायुष्य मिळते.

तताभिषेकहोमादिक्रियातुष्टो ह्यभीष्टदः । ओं नमो भगवते वराहाय भूर्भुवः स्वःपतये भूपतित्वं मे देहि हृदयाय स्वाहा । पञ्चाङ्गं नित्यमयुतं जप्त्वायूराज्यमाप्नुयात् ।। ३०७.

अभिषेक, होम वगैरे विधीने देव प्रसन्न झाल्यास इच्छित वर मिळतो. 'ॐ नमो भगवते वराहाय भूर्भुवः स्वःपतये, भूपतित्व मला दे, हृदयाय स्वाहा' — हा पंचांग मंत्र दररोज दहा हजार वेळा जपल्यास दीर्घायुष्य व राज्यसत्ता मिळते.

अग्निरुवाच वक्षः सवह्निर्वामाक्षौ दण्डी श्रीः सर्व्वसिद्धिदा । महाश्रिये महासिद्दे महाविद्युत्प्रभे नमः ।। ३०८.

अग्नी म्हणतो: छातीमध्ये अग्नी, डाव्या व उजव्या डोळ्यांत दंडी व श्री, हे सर्व सिद्धी देणारे आहेत. महाश्री, महासिद्धी आणि मोठ्या वीजेसारखी तेजस्वी यांना नमस्कार.

श्रिये देवि विजये नमः । गौरि महाबले बन्ध नमः । हूँ महाकाये पद्महस्ते हूँ फट् श्रियै नमः । श्रियै फट् श्रियै नमः । श्रियै फट् श्रीं नमः । श्रिये श्रीद नमः स्वाहा श्रीफट् ।। अस्याङ्गानि नवोक्तानि तेष्वेकञ्च समाश्रयेत् । त्रिलक्षमेकलक्षं वा जप्त्वाक्षाव्जैस्च भूतिदः ।। ३०८.

श्री देवी, विजयेला नमस्कार. गौरी, महाबलयुक्ता, बंधनाला नमस्कार. हूं, विशाल देहधारी, कमळहस्ते, हूं फट्, श्रीला नमस्कार. श्रीला फट्, श्रीं, श्रीला नमस्कार, श्रीदेला नमस्कार, स्वाहा, श्रीफट्. या नव अंगांना नमस्कार. यापैकी एकावर ध्यान करावे. तीन लाख किंवा एक लाख वेळा बीजांसह जप केल्यास संपत्ती मिळते.

श्रीगेहे विष्णुगेहे वा श्रियं पूज्य धनं लभेत् । आज्याक्तैस्तण्डुलैर्ल्लक्षं जुहुयात् खादिरानले ।। ३०८.

श्रीच्या किंवा विष्णूच्या घरात श्रीची पूजा केल्यास धनप्राप्ती होते. तुपात मिसळलेले तांदूळ एक लाख वेळा खदिराच्या अग्नीमध्ये होम करावे.

राजा वश्यो भवेद्‌वृद्धिः श्रीश्च स्यादुत्तरोत्तरं । सर्षपाम्भोभिषेकेण नश्यन्ते शकला ग्रहाः ।। ३०८.

राजा वश होतो, वाढ आणि श्री सतत वाढत जाते. मोहरीच्या पाण्याने अभिषेक केल्यास ग्रहांचे दोष नाहीसे होतात.

विल्वलक्ष्हुता लक्ष्मीर्वित्तवृद्धिश्च जायते । शक्रवेश्म चतुर्द्वारं हृदये चिन्तयेदथ ।। ३०८.

भूक व दारिद्र्य दूर होते, संपत्ती व श्री वाढते. मग हृदयात चार दरवाजे असलेल्या इंद्राच्या महालाचे ध्यान करावे.

बलाकां वामनां श्यामां श्वेतपङ्कजधारिणीम् । ऊद्‌र्ध्ववाहुद्वयं ध्यायेत्क्रीडन्तीं द्वारि पूर्ववत् ।। ३०८.

पूर्व दरवाज्यावर, पांढऱ्या बगळ्यासारखी, लहान, श्यामवर्णी, पांढरे कमळ धरलेली, दोन्ही हात वर केलेली, खेळणारी देवी असे ध्यान करावे.

हरितां दोर्द्वयेनोद्‌र्ध्वमुद्वहन्तीं सिताम्बुजम् । ध्यायेद्विभीषिकां नाम श्रीदूतीं द्वारि पश्चिमे ।। ३०८.

पश्चिम दरवाज्यावर, हिरवी, दोन्ही हातांनी पांढरे कमळ धरलेली, श्रीची दूत व विभीषिका नावाची देवी असे ध्यान करावे.

शाङ्करीमुत्तरे द्वारि तन्मध्येऽष्टदलपङ्कजम् । वासुदेवः सङ्कर्षणः प्रद्युम्नस्चानिरुद्धकः ।। ३०८.

उत्तर दरवाज्यावर शांकर देवीचे ध्यान करावे. मध्यभागी, आठ पाकळ्यांच्या कमळावर वासुदेव, संकर्षण, प्रद्युम्न आणि अनिरुद्ध यांचे ध्यान करावे.

ध्येयास्ते पद्मपत्रेषु शङ्कचक्रगदाधराः । अञ्जनक्षीरकाश्मीरहेमाभास्ते सुवाससः ।। ३०८.

हे सर्वजण कमळाच्या पाकळ्यांवर, शंख, चक्र, गदा धरलेले, काजळ, दूध, केशर आणि सोन्यासारखे तेजस्वी, सुंदर वस्त्रांनी सजलेले, ध्यानात घ्यावे.

आग्नेयादिषु पत्रेषु गुग्गुलुश्च कुरुण्टकः । दमकः शलिलश्चैति हस्तिना रजतप्रभाः ।। ३०८.११ हेमकुम्भधराश्चैते कर्णिकायां श्रियं स्मरेत् । स्वेतगन्धांशुकामेकरौम्यमालाश्त्रधारिणीं ।। ३०८.

आग्नेय दिशेपासूनच्या पाकळ्यांवर, गुग्गुळ, कुरुंटक, दमक आणि पाणी, हे सर्व हत्तीप्रमाणे व चांदीसारखे तेजस्वी असावेत. हे सर्व सोन्याचे कलश धरलेले आहेत. कर्णिकेमध्ये, पांढऱ्या वस्त्रात, एकमेकांच्या माळा घातलेल्या, शस्त्रधारी श्रीचे ध्यान करावे.

ध्यात्वा सपरिवारान्तामभ्यर्च्य सकलं लभेत् । द्रोणाव्जपुष्पश्रीवृक्षपर्णं मूद्‌र्ध्नि न धारयेत् ।। ३०८.

परिवारासह तिचे ध्यान करून, पूजा केल्यावर सर्व काही प्राप्त होते. द्रोण वृक्षाची पाने, फुले, श्रीवृक्षाची पाने डोक्यावर घालू नयेत.