अग्निपुराणम्

जानुभ्यामवनीङ्गत्वा सूर्य्यायार्घ्यं निवेदयेत् । स्वविद्यामन्त्रितैः कुम्भैर्नवभिः प्रार्च्य वै महान् ।। ३०१.

गुडघ्यांनी जमिनीला स्पर्श करून, सूर्याला अर्घ्य अर्पण करावे. आपली विद्या आणि मंत्र वापरून, नव्हे कुंभांनी त्या महापुरुषाची पूजा करावी.

ग्र्हादिशान्तये स्नानं जप्त्वार्क्क सर्वमाप्नुयात् । संग्रामविजयं साग्निं वीजदोषं सविन्दुकं ।। ३०१.

घरातील शांततेसाठी स्नान करून, सूर्याचे नाव जपावे. त्यामुळे सर्व काही मिळते, युद्धात विजय, अग्नीने शुद्धी, बीजदोष निवारण आणि चंद्रासह लाभ मिळतो.

न्यस्य मूर्द्धादिपादान्तं मूलं पूज्य तु मुद्रया । स्वाङ्गानि च यथान्यासमात्मानं भावयेद्रविं ।। ३०१.

मुळ डोक्यापासून पायापर्यंत ठेवून, त्याची मुद्रा करून पूजा करावी. आपल्या अंगांची योग्य रितीने स्थापना करून, स्वतःला सूर्य म्हणून ध्यान करावे.

ध्यानञ्च मारणस्तम्भे पीतमाप्यायने सितम् । रिपुघातविधौ कृष्णं मोहयेच्छक्रचापवत् ।। ३०१.

मरण किंवा स्थंभनाच्या ध्यानासाठी पिवळा रंग, पोषणासाठी पांढरा, शत्रूंच्या नाशासाठी काळा रंग वापरावा आणि मोहिनीसाठी इंद्रधनुष्याप्रमाणे आकर्षण करावे.

योऽभिषेकजपध्यानपूजाहोमपरः सदा । तेजस्वी ह्यजयः श्रीमान् समुद्रादौ जयं लभेत् ।। ३०१.

जो नेहमी अभिषेक, जप, ध्यान, पूजा आणि होम यामध्ये मग्न असतो, तो तेजस्वी, अजिंक्य, श्रीमंत होतो आणि समुद्रालाही विजय मिळवतो.

ताम्बूलादाविदं न्यस्य जप्त्वा दद्यादुशीरकं । न्यस्तवीजेन हस्तेन स्पर्शनं तद्वशे स्मृतम्।। ३०१.

तांबूल ठेवून जप केल्यावर उशीरा द्यावी. बीजावर हात ठेवून स्पर्श केल्यास, ते त्याच्या वशात मानले जाते.

अग्निरुवाच वाक्कर्म्मपार्श्वयुक्शुक्रतोककृते मतो प्लवः । हुतान्ता देशवर्णेयं विद्या मुख्या सरस्वती ।। ३०२.

अग्नी म्हणतो: वाणी, कृती आणि बाजूंसाठी, तसेच संततीसाठी हे नौकेचे स्वरूप आहे. होम झाल्यावर त्या जागेचे आणि रंगाचे वर्णन होते, आणि मुख्य विद्या म्हणजे सरस्वती.

अक्षाराशी वर्णलक्षं जपेत् स मतिमान् भवेत् । अत्रिः सवह्निर्वामाक्षिविन्दुरिन्द्राय हृत्परः ।। ३०२.

जो शंभर हजार अक्षरांचा जप करतो, तो बुद्धिमान होतो. अत्रि, अग्नी, डावीकडील, चंद्र, इंद्र आणि हृदय हे त्याचे उद्दिष्ट असते.

वज्रपद्मधरं शक्रं पीतमावाह्य पूजयेत् । नियुतं होमयेदाज्यतिलांस्तेनाभिषेचयेत् ।। ३०२.

वज्र आणि कमळ धारण करणाऱ्या इंद्राचे पिवळ्या रंगात आवाहन करून पूजा करावी. शेकडो वेळा तुप आणि तीळ होम करावे आणि त्याने अभिषेक करावा.

नृपादिर्भ्रष्टराज्यादीन्राज्यपुत्रादिमाप्नुयात् । हृल्लेखा शक्तिदेवाख्या दोषारग्निर्द्दण्डिदण्डवान् ।। ३०२.

राजा किंवा ज्यांचे राज्य गेले आहे, त्यांनाही राज्य आणि राजपुत्र मिळतात. हृदयाची खूण शक्तिदेवता म्हणून ओळखली जाते आणि अग्नी दोषींना शिक्षा करतो.

शिवमिष्ट्वा जपेच्छक्तिमष्टम्यादिचतुर्द्दशीं । चक्रपाशाङ्कुशधरां साभयां वरदायिकां ।। ३०२.

शिवाची पूजा करून, आठव्या आणि चौदाव्या दिवशी शक्तीचा जप करावा. ती चक्र, पाश, अंकुश धारण करणारी, निर्भय आणि वर देणारी आहे.

होमादिना च सौभाग्यं कवित्वं पुत्रवान् भवेत् । ओं ह्रीं ओं नमः कामाय कर्व्वजनहिताय सर्व्वजनमोहनाय प्रज्वलिताय सर्व्वजनहृदयं ममात्मगतं कुरु ओं । एतज्जपादिना मन्त्रो वशयेत् सकलं जगत् ।। ३०२.

होम आणि इतर विधींनी सौभाग्य, काव्यकौशल्य आणि पुत्रप्राप्ती होते. 'ॐ ह्रीं ॐ, कामाला नमस्कार, सर्वांच्या हितासाठी, सर्वांना मोहित करण्यासाठी, प्रज्वलित हो, सर्वांच्या हृदयात माझे स्थान कर, ॐ.' हा मंत्र आणि त्याचे जप केल्याने संपूर्ण जग वश होते.

ओं ह्रीं चामुण्डेअमुकन्दह पच मम वशमानय ठ । वशीकरणकृन्मन्त्रश्चामुण्डायाः प्रकीर्त्तितः । फलत्रयकषायेण वरङ्गं क्षालयेद्वशे ।। ३०२.

'ॐ ह्रीं, चामुंडे, जाळ, शिजव, मला वश कर, ठ.' हा चामुंडेचा वशीकरणाचा मंत्र आहे. तीन फळांच्या रसाने अंग धुतल्यास वशता मिळते.

अश्वगन्धायवैः स्त्री तु निशाक्कर्पूरकादिना । पिप्पलीतण्डुलान्यष्टौ मरिचानि च विंशतिः ।। ३०२.

स्त्रीसाठी अश्वगंधा, रात्र, कापूर आणि इतर पदार्थांचा मिश्रण वापरावा. पिंपळीचे आठ दाणे आणि वीस मिरीचे दाणे घ्यावेत.

वृहतीरसलेपश्च वशे स्यान्मरणान्तिकं । कटीरमूलत्रिकटुक्षौद्रलेपस्तथा भवेत् ।। ३०२.

वृहती आणि रसाचे लेप लावल्याने वशता मिळते, अगदी मृत्यूपर्यंतही. तसेच, कटीर मुळ, त्रिकटू आणि मधाचा लेपही उपयुक्त आहे.

हिमं कपित्थकरभं मागधी मधुकं मधु । तेषां लेपः प्रयुक्तस्तु दम्पत्योः स्वस्तिमावहेत् ।। ३०२.

हिम, कपीठ, करवंद, मागधी फळ, मध आणि मध यांचा लेप नवरा-बायकोला लावल्यास त्यांना उत्तम कल्याण मिळते.

सशर्क्करयोनिलेपात् कदम्बरसको मधु । तेषां लेपः प्रयुक्तस्तु दम्पत्योः स्वस्तिमावहेत् ।। ३०२.

साखर, माती, कदंबाचा रस आणि मध यांचा लेप नवरा-बायकोला लावल्यास त्यांना सुख-समाधान मिळते.

एतच्चूर्णं शिरःक्षिप्तं वशमुत्तमम् । त्रिफला चन्दनक्काथप्रश्था द्विकुड़वम् पृथ्‌क् ।। ३०२.

हे चूर्ण डोक्यावर ठेवले तर उत्तम वशिला मिळतो: त्रिफळा, चंदन, काथ, आणि कुरवाचा दुप्पट प्रमाणात वेगवेगळे घ्यावेत.

भृङ्गहेमरसन्दोषातावती चुञ्चुकं मधु । घृतैः पक्का निशा छाया शुष्का लोप्या तु रञ्जनी ।। ३०२.

भृंगराज, सोन्याचा रस आणि मध यांचा गायीच्या तुपासोबत रात्री शिजवून, वाळवून लेप केल्यास रंग चढतो.

विदारीं सोच्चटामाषचूर्णीभूतां सशर्करां । मथितां यः पिवेत् क्षीरैर्नित्यं स्त्रीशतकं ब्रजेत् ।। ३०२.

विदारी, उडीद आणि हरभरा यांचे चूर्ण साखरेसह दूधात फेटून रोज प्यायल्यास शंभर स्त्रियांचे सहवास लाभतो.

गुल्ममाषतिलव्रीहिचूर्णक्षीरसितान्वितं । अश्वत्थवंशदर्भाणं मूलं वै वैष्णवीश्रियोः ।। ३०२.

गुल्म, उडीद, तीळ, तांदूळ, दूध आणि साखर यांच्या चूर्णात पिंपळ, बांबू आणि कुश या तिघांचे मूळ मिसळल्यास वैष्णव तेज मिळते.

मूलं दूर्व्वाश्वगन्धोत्थं पिवेत् क्षीरैः सुतार्थिनी । कौन्तीलक्ष्म्याः शिफा धात्री वज्रं लोध्रं वटाङ्कुरम् ।। ३०२.

संतती हवी असेल तर दुर्वा आणि अश्वगंधा मूळ दूधात घालून प्यावे; कौंटी आणि लक्ष्मीच्या शेंगा, आवळा, वज्र, लोध्र आणि वडाचा अंकुर यांचा समावेश करावा.

आज्यक्षीरमृतौ पेयं पुत्रार्थ त्रिदिवं स्त्रिया । पुत्रार्थिनी विबेत् क्षीरं श्रीमृलं सवटाह्कुरम् ।। ३०२.१७ श्रीवटाङ्कुरदेवीनां रसं तस्ये पिवेच्च सा । श्रीपद्ममूलमुत्‌क्षीरमश्वत्थोत्तरमूलयुक् ।। ३०२.

पुत्रप्राप्तीसाठी पौर्णिमेला तूप आणि दूध प्यावे; पुत्राची इच्छा असलेल्या स्त्रीने श्रीमृळा आणि वडाचा अंकुर दूधात घालून प्यावा. श्रीवडाच्या देवींचा रसही प्यावा; श्रीपद्माचे मूळ, दूध आणि अश्वत्थाचे मूळ यांचा उपयोग करावा.

तरलं पयसा युक्तं कार्पासफलपल्लवं । अपामार्गस्य पुष्पाग्रं नवं समहिषीपयः ।। ३०२.

कापसाचे कोवळे फळ आणि पान दूधात मिसळून, अपामार्गाचे ताजे फूल आणि म्हशीचे दूध एकत्र करून प्यावे.

पुत्रार्थञ्चार्द्धषट्‌शाकैर्योगाश्चत्वार ईरिताः । शर्करोत्‌पलपुष्पाक्षलोद्रचन्दनसारिवाः ।। ३०२.

पुत्रप्राप्तीसाठी सहा भाज्यांपासून चार प्रकार सांगितले आहेत: साखर, कमळाचे फूल, अक्ष, लोध्र, चंदन आणि सारिवा.

स्नवमाणे स्त्रिया गर्भे दातव्यास्तण्डुलाम्भसा । लाजा यष्टिसिताद्राक्षाक्षौद्रसर्पींषि वा लिहेत् ।। ३०२.

गर्भवती स्त्रीस तांदळाचे पाणी द्यावे; लाह्या, यष्टिमधू, द्राक्ष, मध आणि तूपही खाऊ शकते.

अटरुषकलाङ्गुल्यः काकमाच्याः शिफा पृथक् । नाभेरघः समालिप्य प्रसूते प्रमदा सुखम् ।। ३०२.

अटरू, कलांगुळी आणि काकमाची यांच्या मुळ्या वेगवेगळ्या घेऊन नाभीला लावाव्यात; असे केल्यास स्त्रीला सुखाने प्रसूती होते.

रक्तं शुक्लं जवापुष्पं रक्तशुक्लस्रुतौ पिवेत् । केशरं वृहतीमूलं गोपीयष्टितृणोत्पलम् ।। ३०२.

रक्त आणि पांढरा स्त्राव होत असताना, लाल आणि पांढऱ्या जवा फुलांचा रस प्यावा; केशर, वृहतिमूळ, गवती, यष्टिमधू आणि कमळ यांचा वापर करावा.

साजक्षीरं सतैलं तद्भक्षणं रोमजन्मकृत् । शीर्य्यमाणेषु केशेषु स्थापनञ्च भवेदिदम् ।। ३०२.

दूध आणि तेलासोबत हे मिश्रण खाल्ल्यास केस वाढतात; केस गळत असताना हेच उपाय उपयुक्त ठरतात.