अग्निपुराणम्

त्रयोदशे वायवी च मुखवाह्याङ्गसादनम् । रक्तान्नगन्धमाल्याद्यैर्बलिः पञ्चदलैः स्नपेत् ।। २९९.

तेराव्या दिवशी वायवी देवीसाठी तोंड व अंग शुद्ध करतात. लाल तांदूळ, सुवासिक फुले आणि इतर वस्तूंचा नैवेद्य देतात, आणि पाच पानांनी स्नान घालतात.

राजीनिस्वदलैर्धूपो यक्षिणी च चतुर्दशे । चेष्टा शूलं ज्वरो दाहो मांसभक्षादिकैर्बलिः ।। २९९.

चौदाव्या दिवशी राजीनीच्या पानांनी धूप करतात; यक्षिणीला उद्देशून विविध कृती करतात, जसे की छेदणे, ताप, जळजळ, आणि मांसादी नैवेद्य अर्पण करतात.

स्नानादि पूर्ववच्छान्त्यै मुण्डिकार्त्तिस्त्रिपञ्चके । तच्चेष्टासृक्‌श्रवः शश्वत्कुर्य्यान्मातृचिकित्सनम् ।। २९९.

शांतीसाठी स्नान व इतर विधी पूर्वीप्रमाणे करतात; मुंडनाचा विधी तीन किंवा पाच वस्तूंनी करतात; रक्त व स्त्राव यासंबंधी कृती नेहमी मातृदेवींच्या उपचारासाठी कराव्यात.

वानरी षोडशी भूमौ पतेन्निद्रा सदा ज्वरः । पायसाद्यैस्त्रिरात्रञ्च बलिः स्नानादि पूर्ववत् ।। २९९.

सोळाव्या दिवशी वानरी ही जमिनीवर पडते; झोप व ताप कायम राहतात; तीन रात्रींकरिता पायस व इतर नैवेद्य देतात, स्नान व इतर विधी पूर्वीप्रमाणे करतात.

गन्धवती सप्तदशे गात्रोद्वेगः प्ररोदनम् । कुल्माषाद्यैर्बलिः स्नानधूपलेपादि पूर्ववत् ।। २९९.

सतरा दिवशी गंधवतीमुळे शरीरात बेचैनी व रडणे होते; कुलमाष व इतर नैवेद्य देतात, स्नान, धूप व उटणे पूर्वीप्रमाणे करतात.

ओं नमो भगवति चामुण्डे मुञ्च मुञ्च बलिं बालिकां वा । बलिं गृह्ण गृह्ण जय जय वस वस । सर्वत्र बलिदानेऽयं रक्षाकृत् पठ्यते मनुः ।। २९९.

'ॐ भगवती चामुंडेला नमस्कार, नैवेद्य किंवा मुलगी सोड, नैवेद्य स्वीकार, जय मिळव, येथेच राहा. सर्व नैवेद्याच्या वेळी हा मंत्र संरक्षणासाठी म्हणतात.'

ब्रह्मा विष्णुः शिवः स्कन्दो गौरीलक्षअमीर्गणआदयः । रक्षन्तु च ज्वराभ्यान्तं मुञ्चन्तु च कुमारकम् ।। २९९.

ब्रह्मा, विष्णू, शिव, स्कंद, गौरी, लक्ष्मी, गण व इतर सर्व तापापासून रक्षण करतात आणि मुलाला मुक्त करतात.

धन्वन्तरिरुवाच शय्या तु दण्डिसाजेशपावकश्चतुराननः । सर्व्वार्थसाधकमिदं वीजं पिण्डार्थमुच्यते ।। ३०१.

धन्वंतरी म्हणाले: शय्या, काठी, आसन, अग्नी आणि चतुर्मुख ब्रह्मा — हे सर्व बीज सर्व कार्यसिद्धीसाठी आणि पिंडासाठी सांगितले आहे.

स्वयं दीर्घस्वराकग्यञ्च वीजेष्वङ्गानि सर्वशः । खातं साधु विषञ्चैव सनिन्दुं सकलं तथा ।। ३०१.

प्रत्येक बीज दीर्घ स्वर आणि 'क' अक्षरासह उच्चारावे; सर्व अंगांचा समावेश करावा; खड्डा, शुभ, विष, चंद्र आणि इतर सर्व गोष्टींसह करावे.

गणस्य पञ्च वीजानि पृथग्दृष्टफलं महत् । गणं जयाय नमः एकदंष्ट्राय अचलकर्णिने गजवक्ताय महोदरहस्ताय ३०१.

गणासाठी पाच बीज आहेत, प्रत्येकाचे मोठे फळ दिसते; 'गणांना नमस्कार, एकदंत, स्थिरकर्ण, गजवक्त्र, मोठे पोट व हात असलेल्याला नमस्कार.'

गणाधिपतये गणेश्वराय गणनायकाय गणक्रीडाय । दिग्दले पूजयेन्नमूर्त्तीः पुरावच्चाङ्गपञ्चकम् ।। ३०१.

गणाधिपती, गणेश्वर, गणनायक, गणांच्या क्रीडेमध्ये रमणारा — या सर्व रूपांची दिशांमध्ये पूर्वीप्रमाणे पाच अंगांनी पूजा करावी.

मध्यामातर्ज्जनीमध्यागताङ्गुष्ठौ समुष्टिकौ । चुर्भुजो मोदकाढ्यो दण्डपाशाङ्कुशान्वितः ।। ३०१.

मध्यभागी मध्यम व तर्जनी बोटे, अंगठे एकत्र; चार हात, मोदकधारी, काठी, पाश व अंकुश असलेला.

दन्तभक्षधरं रक्तं साब्जं पाशाङ्कुशैर्वृतम् । पूजयेत्तं चतुर्थ्याञ्च विशेषेनाथ नित्यशः ।। ३०१.

दंत धारण करणारा, लाल वर्णाचा, कमळधारी, पाश व अंकुशाने वेढलेला; त्याची विशेष पूजा चतुर्थीला आणि नेहमी करावी.

श्वेतार्कमूलेन कृतं सर्व्वाप्तिः स्यात्तिलैर्घृतैः । तण्डुलैर्दधिमध्वाज्यैः सौभाग्यं वश्यता भवेत् ।। ३०१.

श्वेत अर्काच्या मुळाने केलेले सर्व प्राप्ती मिळवते, तीळ व तुपाने; तांदूळ, दही, मध व तुपाने सौभाग्य व वशता मिळते.

घोषासृक्प्राणधात्वर्दी दण्डी मार्त्तण्डभैरवः । धर्म्मार्थकाममोक्षाणां कर्त्ता विम्बपुटावृतः ।। ३०१.

ध्वनी, रक्त, श्वास व धातू यांचे धारक म्हणजे दंडधारी मार्तंड भैरव; तो धर्म, अर्थ, काम व मोक्षाचा कर्ता असून, तेजाच्या गोलाने वेढलेला आहे.

ह्रस्वाः स्युर्मूर्त्तयः पञ्च दीर्घा अङ्गानि तस्य च । सिन्दूरारुणमीशाने वामार्द्धदयितं रविं ।। ३०१.

पाच लहान रूपे असतात, त्याची अंगं लांब असतात; पूर्व दिशेला तो सिंदूरासारखा लाल, डाव्या बाजूला प्रिय, आणि सूर्य आहे.

आग्नेयादिषु कोणेषु कुजमन्दाहिकेतवः । स्नात्वा विधिवदादित्यमाराध्यार्घ्यपुरःसरं ।। ३०१.

अग्नी आणि इतर कोपऱ्यांमध्ये मंगळ, बुध, शनि आणि शुक्र यांची स्थापना करावी. योग्य पद्धतीने स्नान करून, आधी अर्घ्य अर्पण करून सूर्याची पूजा करावी.

कृतान्तमैशे निर्म्माल्यं तेजश्चण्डाय दीपितं । रोचना कुङ्कुमं वारि रक्तागन्धाक्षताङ्कुराः ।। ३०१.

यमराजाला वाळलेली फुले, तेजस्वी दिवा, हळद, कुंकू, पाणी, लाल गंध लावलेले अक्षता आणि अंकुर अर्पण करावेत.

वेणुवीजयवाः शालिश्यामाकतिलराजिकाः । जवापुष्पान्वितां दत्वा पात्रैः शिरसि धार्य्य तत् ।। ३०१.

वृक्षाच्या बांबूच्या काड्या, बी, तांदूळ, काळे उडीद, तीळ, राई आणि जास्वंद फुले पात्रात ठेवून, ती डोक्यावर धरावीत.

जानुभ्यामवनीङ्गत्वा सूर्य्यायार्घ्यं निवेदयेत् । स्वविद्यामन्त्रितैः कुम्भैर्नवभिः प्रार्च्य वै महान् ।। ३०१.

गुडघ्यांनी जमिनीला स्पर्श करून, सूर्याला अर्घ्य अर्पण करावे. आपली विद्या आणि मंत्र वापरून, नव्हे कुंभांनी त्या महापुरुषाची पूजा करावी.

ग्र्हादिशान्तये स्नानं जप्त्वार्क्क सर्वमाप्नुयात् । संग्रामविजयं साग्निं वीजदोषं सविन्दुकं ।। ३०१.

घरातील शांततेसाठी स्नान करून, सूर्याचे नाव जपावे. त्यामुळे सर्व काही मिळते, युद्धात विजय, अग्नीने शुद्धी, बीजदोष निवारण आणि चंद्रासह लाभ मिळतो.

न्यस्य मूर्द्धादिपादान्तं मूलं पूज्य तु मुद्रया । स्वाङ्गानि च यथान्यासमात्मानं भावयेद्रविं ।। ३०१.

मुळ डोक्यापासून पायापर्यंत ठेवून, त्याची मुद्रा करून पूजा करावी. आपल्या अंगांची योग्य रितीने स्थापना करून, स्वतःला सूर्य म्हणून ध्यान करावे.

ध्यानञ्च मारणस्तम्भे पीतमाप्यायने सितम् । रिपुघातविधौ कृष्णं मोहयेच्छक्रचापवत् ।। ३०१.

मरण किंवा स्थंभनाच्या ध्यानासाठी पिवळा रंग, पोषणासाठी पांढरा, शत्रूंच्या नाशासाठी काळा रंग वापरावा आणि मोहिनीसाठी इंद्रधनुष्याप्रमाणे आकर्षण करावे.

योऽभिषेकजपध्यानपूजाहोमपरः सदा । तेजस्वी ह्यजयः श्रीमान् समुद्रादौ जयं लभेत् ।। ३०१.

जो नेहमी अभिषेक, जप, ध्यान, पूजा आणि होम यामध्ये मग्न असतो, तो तेजस्वी, अजिंक्य, श्रीमंत होतो आणि समुद्रालाही विजय मिळवतो.

ताम्बूलादाविदं न्यस्य जप्त्वा दद्यादुशीरकं । न्यस्तवीजेन हस्तेन स्पर्शनं तद्वशे स्मृतम्।। ३०१.

तांबूल ठेवून जप केल्यावर उशीरा द्यावी. बीजावर हात ठेवून स्पर्श केल्यास, ते त्याच्या वशात मानले जाते.

अग्निरुवाच वाक्कर्म्मपार्श्वयुक्शुक्रतोककृते मतो प्लवः । हुतान्ता देशवर्णेयं विद्या मुख्या सरस्वती ।। ३०२.

अग्नी म्हणतो: वाणी, कृती आणि बाजूंसाठी, तसेच संततीसाठी हे नौकेचे स्वरूप आहे. होम झाल्यावर त्या जागेचे आणि रंगाचे वर्णन होते, आणि मुख्य विद्या म्हणजे सरस्वती.

अक्षाराशी वर्णलक्षं जपेत् स मतिमान् भवेत् । अत्रिः सवह्निर्वामाक्षिविन्दुरिन्द्राय हृत्परः ।। ३०२.

जो शंभर हजार अक्षरांचा जप करतो, तो बुद्धिमान होतो. अत्रि, अग्नी, डावीकडील, चंद्र, इंद्र आणि हृदय हे त्याचे उद्दिष्ट असते.

वज्रपद्मधरं शक्रं पीतमावाह्य पूजयेत् । नियुतं होमयेदाज्यतिलांस्तेनाभिषेचयेत् ।। ३०२.

वज्र आणि कमळ धारण करणाऱ्या इंद्राचे पिवळ्या रंगात आवाहन करून पूजा करावी. शेकडो वेळा तुप आणि तीळ होम करावे आणि त्याने अभिषेक करावा.