अग्निपुराणम्

अजमीढस्य केशिन्यां जज्ञे जह्नुः प्रतापवान् । जह्नोरभूदजकाश्वौ बलाकाश्वस्तदात्मजः ।। २७८.

अजमीढ आणि केशिनी यांच्या पोटी प्रतापी जह्नु जन्मला; जह्नुपासून अजकाश्व आणि बलाकाश्व, आणि बलाकाश्वाचा पुत्र झाला.

बलाकाश्वस्य कुशिकः कुशिकात् गाधिरिन्द्रकः । गाधेः सत्यवती कन्या विश्वामित्रः सुतोत्तमः ।। २७८.

बलाकाश्वाचा पुत्र कुशिक, कुशिकापासून गाधी ज्याला इंद्रक असेही म्हणतात; गाधीची कन्या सत्यवती आणि त्याचा श्रेष्ठ पुत्र विश्वामित्र.

देवरातः कतिमुखा विश्वामित्रस्य ते सुताः । शुनः शेफाऽष्टकश्चान्यो ह्यजमीढात् सुतोऽभवत् ।। २७८.

देवरात आणि कतिमुख हे विश्वामित्राचे पुत्र; शुनःशेफ आणि अष्टक हे इतर, आणि अजमीढाचा आणखी एक पुत्र.

नीलिन्यां शान्तिरपरः पुरुजातिः सुशान्तितः । पुरुजातेस्तु वाह्याश्वो वाह्याशवात् पञ्च पार्थिवाः ।। २७८.

नीलिनीपासून शांत, आणि दुसरा पुत्र सुशांतीपासून पुरुजाति; पुरुजातिपासून वाह्याश्व, आणि वाह्याश्वापासून पाच राजे झाले.

मुकुलः सृञ्जयश्यैव राजा वृहदिषुस्तथा । यवीनरश्च कृमिलः पाञ्चाला इति विश्रुताः ।। २७८.

मुकुल, सृंजय, राजा वृहदिषु, यवीनगर आणि कृमिल – हे पाचजण पंचाल म्हणून प्रसिद्ध आहेत.

मुकुलस्य तु मौकुल्याः क्षेत्रोपेता द्विजातयः । चञ्चाश्वो मुकुलाज्जज्ञे चञ्चाश्वान्मिथुनं ह्यभूत् ।। २७८.

मुकुलापासून मौकुल्य हे क्षेत्रज द्विज झाले; मुकुलापासून चंचाश्व जन्मला आणि चंचाश्वापासून एक जोड जन्मले.

दिवोदासो ह्यहल्या च अल्यायां शरद्वतात् । शतानन्दः शतानन्दात् सत्यधृन्मिथुनन्ततः ।। २७८.

दिवोदास आणि अहल्या, अहल्येपासून शरद्वत; शतानंदापासून सत्यधृति, आणि मिथुनापासून वंश पुढे गेला.

कृपः कृपी दिवोदासान्मैत्रेयः सोमपस्ततः । सृञ्चयात् पञ्चधनुषः सोमदत्तश्य तत्सुतः ।। २७८.

कृप आणि कृपी हे दिवोदासाचे, मैत्रेयापासून सोमप, सृंजयापासून पञ्चधनु, आणि सोमदत्ताचा पुत्र.

सहदेवः सोमदत्तात् सहदेवात्तु सोमकः । आसीच्च सोमकाज्जन्तुर्ज्जन्तोश्च पृषतः सुतः ।। २७८.

सोमदत्तापासून सहदेव, सहदेवापासून सोमक, सोमकापासून जन्तु, आणि जन्तुपासून पृषताचा पुत्र झाला.

पृषताद्‌द्रुपदस्तस्माद्‌धृष्टद्युम्नोऽथ तत्सुतः । धृष्टकेतुश्च धूमिन्यामृक्षोऽभूदजमीढतः ।। २७८.

पृशतापासून द्रुपद झाला, त्याच्यापासून धृष्टद्युम्न, त्याचा मुलगा धृष्टकेतू, आणि धूमिनीपासून जमीड्हाचा वंशज ऋक्ष जन्माला आला.

ऋक्षात्सम्बलणो जज्ञे कुरुः सम्वरणात्ततः । यः प्रयागादपाक्रम्य कुरुक्षेत्रञ्चकार ह ।। २७८.

ऋक्षापासून संभलण झाला, आणि संवरणापासून कुरू जन्मला, ज्याने प्रयाग सोडून कुरूक्षेत्राची स्थापना केली.

कुरोः सुधन्वा सुधनुः परिक्षइच्चारिमेजयः । सुधन्वनः सुहोत्रोऽभूत् सुहोत्राच्च्यवनो ह्यभूत् ।। २७८.

कुरूपासून सुधन्वा, त्याच्यापासून सुधनू, मग परीक्षित आणि अरिमेजय; सुधन्वापासून सुहोत्र, आणि सुहोत्रापासून च्यवन झाला.

वशिष्ठपरिचाराभ्यां सप्तासन् गिरिकासुताः । वृहद्रथः कुशो वीरो यदुः प्रत्यग्रहो बलः ।। २७८.

वसिष्ठ आणि परिचार यांच्या योगे गिरिकेला सात मुले झाली: वृहत्‍रथ, कुश, वीर, यदु, प्रत्यग्र, आणि बल.

मत्स्यकाली कुशाग्रोऽतो ह्यासीद्राज्ञो वृहद्रथात् । कुशाग्राद्‌वृषभो जज्ञे तस्य सत्यहितः सुतः ।। २७८.

मच्छकाळी आणि कुशाग्र हे राजा वृहत्‍रथाचे पुत्र; कुशाग्रापासून वृषभ, आणि त्याचा मुलगा सत्यहित.

सुधन्वा तत्सुतश्चोर्ज्ज ऊर्ज्जादासीच्च सम्भवः । सम्भवाच्च जरासन्धः सहदेवश्च तत्‌सुतः ।। २७८.

सुधन्वाचा मुलगा ऊर्ज, ऊर्जापासून संभव, संभावापासून जरासंध, आणि त्याचा मुलगा सहदेव.

सहदेवादुदापिश्च उदापेः श्रुतकर्मकः । परिक्षइतस्य दायादो धार्मिको जनमेजयः ।। २७८.

सहदेवापासून उदापी, उदापीपासून श्रुतकर्मक; परीक्षितचा वारस धर्मी जनमेजय.

जनमेजयात्त्रसदस्युर्जह्रोस्तु सुरथः सुतः । श्रुतसेनोग्रसेनौ च भीमसेनश्च नामतः ।। २७८.

जनमेजयापासून त्रसदस्यु, जह्रूपासून सुरथ; श्रुतसेन, उग्रसेन आणि भीमसेन अशी नावे होती.

जनमेजयस्य पुत्रौ तु सुरथो महिमांस्तथा । सुरथाद्‌विदूरथोऽभूदृक्ष आसीद्विदूरथात् ।। २७८.

जनमेजयाचे दोन पुत्र — सुरथ आणि महिमान; सुरथापासून विदूरथ, आणि विदूरथापासून ऋक्ष.

ऋक्षस्य तु द्वितीयस्य भीमसेनोऽभवत्‌सुतः । प्रतीपो भीमसेनात्तु प्रतीपस्य तु शान्तनुः ।। २७८.

दुसऱ्या ऋक्षाचा मुलगा भीमसेन, भीमसेनापासून प्रतिप, आणि प्रतिपापासून शांतनू.

देवापिर्व्वाह्लिकश्चैव सोमदत्तस्तु शान्तनोः । वाह्लिकात्सोमदत्तोऽभूद्‌भूरिर्भूरिस्रवाः शलः ।। २७८.

शांतनूपासून देवापी, वाह्लिक आणि सोमदत्त; वाह्लिकापासून सोमदत्त, आणि त्याच्यापासून भू‍रि, भू‍रिश्रव आणि शल.

गङ्गायां शान्तनोर्भीष्मः काल्यायां विचित्रवीर्य्यकः । कृष्णद्वैपायनश्चैव क्षेत्रे वैचित्रवीर्य्यके ।। २७८.

गंगेपासून शांतनूला भीष्म, कालयापासून विचित्रवीर्य, आणि विचित्रवीर्याच्या क्षेत्रात कृष्णद्वैपायन जन्मला.

धृतराष्ट्रञ्च पाण्डुञ्च विदुरञ्चाप्यजीजनत् । पाण्डोर्युधिष्ठिरः कुन्त्यां भीमश्चैवार्जुनस्त्रयः ।। २७८.

त्याने धृतराष्ट्र, पांडू आणि विदुर यांना जन्म दिला; पांडूपासून कुंतीला युधिष्ठिर, आणि भीम व अर्जुन हे तिघे.

नकुलः सहदेवश्च पाण्डोर्म्माद्य्राञ्च दैवतः । अर्जुनस्य च सौभद्रः परिक्षिदभिमन्युतः ।। २७८.

माद्रीपासून पांडूचे नकुल आणि सहदेव हे दैवी मार्गाने जन्मले; अर्जुनाचा पुत्र अभिमन्यूचा मुलगा सुभद्रापासून परीक्षित.

द्रौपदी पाण्डवानाञ्च प्रिया तस्यां युधिष्ठिरात् । प्रतिविन्ध्यो भीमसेनाच्छ्रुतकीर्त्तिर्द्धनञ्जयात् ।। २७८.

द्रौपदी, पांडवांची प्रिय, हिच्या पोटी युधिष्ठिराचा प्रतिविंध्य, भीमसेनाचा श्रुतकीर्ती, आणि धनंजयाचा पुत्र.

सहदेवाच्छ्रुतकर्म्मा शतानीकस्तु नाकुलिः । भीमसेनाद्धिड़िम्बायामन्य आसीद् घटोत्‌कचः ।। २७८.

सहदेवापासून श्रुतकर्मा, नकुलाचा पुत्र शतानिक; भीमसेन आणि हिडिंबा यांचा दुसरा मुलगा घटोत्कच.

एते भूता भविष्याश्च नृपाः संख्या न विद्यते । गताः कालेन कालो हि हरिस्तं पूजयेद्‌द्विज ।। २७८.

हे सर्व राजे, भूतकाळातील आणि भविष्यकाळातील, मोजता येणार नाहीत; काळाच्या प्रवाहात सर्व गेले, कारण काळ म्हणजे हरि — म्हणून द्विजांनी त्याची पूजा करावी.

होममग्नौसमुद्दिश्य कुरु सर्व्वप्रदं यतः ।। २७८.

अग्नीला उद्देशून होम कर, कारण तो सर्व काही देणारा आहे.

अग्निरुवाच आयुर्वेदं प्रवक्ष्यामि सुश्रुताय यमब्रवीत् । देवो धन्वन्तरिः सारं मृतसञ्जीवनीकरं ।। २७९.

अग्नी म्हणाले — मी आयुर्वेद सांगतो, जो देव धन्वंतरी यांनी सुश्रुताला सांगितला, तो मृतांना पुन्हा जिवंत करणारा आणि सर्वात उत्तम आहे.

सुश्रुत उवाच आयुर्वेदं मम ब्रूहि नराश्वेभरुगर्दनम् । सिद्धयोगान्‌ सिद्धमन्त्रान्‌ मृतसञ्जीवनीकरान् ।। २७९.

सुश्रुत म्हणाले — मला ते आयुर्वेद सांग, जे माणसांचे, घोड्यांचे आणि गायींचे आजार दूर करते; त्यात सिद्ध योग, सिद्ध मंत्र आणि मृतांना जिवंत करणारे उपाय आहेत.