अग्निपुराणम्

अनिरुद्धस्य वज्राद्या यादवाः सुमहावलाः । तिस्रः कोट्यो यादवानां षष्टिर्लक्षाणि दानवाः ।। २७६.

अनिरुद्धापासून वज्र वगैरे बलवान यादव जन्मले. यादवांची तीन कोटी संख्या होती आणि साठ हजार दानव होते.

मनुष्ये बाधका ये तु नन्नाशाय बभूव सः । कर्त्तु कर्मव्यवस्थानं मनुष्यो जायते हरिः ।। २७६.

माणसांमध्ये जे विघ्न आणणारे होते, त्यांचा त्याने नाश केला. कर्तव्यांची व्यवस्था करण्यासाठी हरि माणूस म्हणून जन्म घेतो.

देवासुराणां सङ्‌ग्रामा दायार्थं द्वादशाभवन् । प्रथमो नारसिंहस्तु द्वितीयो वामनो रणः ।। २७६.

देव आणि दैत्यांचे वारसासाठी बारा युद्धे झाली. पहिले युद्ध नरसिंहाचे, दुसरे वामनाचे होते.

सङ्‌ग्रामस्त्वथ वाराहश्चतुर्थोऽमृतमन्थनः । तारकामयसङ्‌ग्रामः षष्ठो ह्याजीवको रणः ।। २७६.

मग वाराहाचे युद्ध, चौथे अमृतमंथन, तारकामय युद्ध, सहावे आजीवक युद्ध झाले.

त्रैपुरश्चान्धकबधो नवमो वृत्रघातकः । जितो हालाहलश्चाथ घोरः कोलाहलो रणः ।। २७६.

त्रैपुर युद्ध, अंधकवध, नववे वृत्रवध, हाळाहळाचा पराभव आणि नंतर भीषण कोलाहल युद्ध झाले.

हिरण्यकशिपोश्चोरो विदार्य्य च नखैः पुरा । नारसिंहो देवपालः प्रह्लादं कृतवान् नृपम् ।। २७६.

पूर्वी नरसिंह या देवतेने हिरण्यकशिपूला आपल्या नखांनी फाडून टाकले आणि प्रह्लाद राजाचे रक्षण केले.

देवासुरे वामनश्च छतित्वा बलिमूर्ज्जतम् । महेन्द्राय ददौ राज्यं काश्यपोऽदितिसम्भवः ।। २७६.

देव आणि दैत्यांच्या संघर्षात कश्यप आणि अदिती यांचा पुत्र वामनाने बलिराजाला नमवले आणि महेंद्राला राज्य दिले.

वराहस्तु हिरण्याक्षं हत्वा देवानपालयत् । उज्जहार भुवं मग्नां देवदेवैरभिष्टुतः ।। २७६.

वराहाने हिरण्याक्षाचा वध करून देवांचे रक्षण केले; देवांनी त्याचे स्तुती केली आणि त्याने बुडालेली पृथ्वी वर काढली.

मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा तु वासुकिम् । सुरासुरैश्च मथितं२ देवेभ्यश्चामृतं ।। २७६.

मंदार पर्वताला मंथनदंड आणि वासुकीला दोरी करून, देव आणि दैत्यांनी समुद्र मंथन केले आणि देवांसाठी अमृत मिळवले.

तारकामयसङ्‌ग्रामे तदा देवाश्च पालिताः । निवार्य्येन्द्रं गुरून् देवान् दानवान्सोमवंशकृत् ।। २७६.

तारकामय युद्धात देवांचे रक्षण झाले; इंद्राला रोखले गेले आणि सोमवंश निर्माण करणाऱ्या दानवांना त्यांच्या गुरूंनी थांबवले.

विश्वामित्रवशिष्ठात्रिकवयश्च रणे सुरान् । अपालयन्ते निर्व्यार्य्य रगद्वेषादिदानवान् ।। २७६.

विश्वामित्र, वसिष्ठ आणि इतर तीन ऋषींनी युद्धात देवांचे रक्षण केले आणि द्वेषाने भरलेल्या दानवांना पराभूत केले.

पृथ्वीरथे ब्रह्मयन्तुरीशस्य शरणो हरिः । ददाह त्रिपुरं देवपालको दैत्यमर्दनः ।। २७६.

ब्रह्मा आणि ईश्वर यांचे आश्रय असलेल्या हरिने, देवांचे रक्षण करत, त्रिपुर नगरी जाळून दानवांचा नाश केला.

गौरीं जिहीर्षुणा रुद्रमन्धकेनार्दितं हरिः । अनुरक्तश्च रेवत्यां चक्रेचान्धासुरार्दनम् ।। २७६.

गौरीला मिळवण्याची इच्छा असलेल्या रुद्राला त्रास देणाऱ्या आंधळ्या दैत्याचा, रेवतीवर प्रेम करणाऱ्या हरिने नाश केला.

वृत्रे देवहरं विष्णुर्देवधर्म्मानपालयत् ।। २७६.

विष्णूंनी, देवधर्माचे पालन करत, देवांचा संहार करणाऱ्या वृत्राचा वध करून देवांचे रक्षण केले.

शाल्वादीन् दानवान् जित्वा हरिः परशुरामकः । अपालयत् सुरादींश्च दुष्टक्षत्रं निहत्य च ।। २७६.

हरिने परशुराम रूपात शाल्व आणि इतर दानवांना जिंकले, देव आणि त्यांच्या प्रमुखांचे रक्षण केले आणि दुष्ट क्षत्रियांना नष्ट केले.

हालाहलं विषं दैत्यं निराकृत्य महेश्वरात् । भयं निर्णाशयामास देवानां मधुसूदनः ।। २७६.

महेश्वराकडून हालाहल विष आणि दैत्य दूर करून, मधुसूदनाने देवांचा भयं दूर केला.

हालाहलं विषं यश्च दैत्यः कोलाहलो जितः । पालिताश्च सुराः सर्व्वे विष्णुना धम्मपालनात् ।। २७६.

कोलाहल दैत्य आणि हालाहल विष जिंकले गेले, आणि विष्णूंनी धर्माचे पालन करून सर्व देवांचे रक्षण केले.

देवासुरे रणे यश्च दैत्यः कोलाहलो जितः । पालिताश्च सुराः सर्व्वे विष्णुना धर्म्मपालनात् ।। २७६.

देव-दैत्यांच्या युद्धात कोलाहल दैत्याचा पराभव झाला आणि विष्णूंनी धर्माचे पालन करून सर्व देवांचे रक्षण केले.

राजानो राजपुत्राश्च मुनयो देवता हरिः । यदुक्तं यच्छ नैवोक्तमवतारा हरेरिमे ।। २७६.

राजे, राजपुत्र, ऋषी आणि देवता—जे काही सांगितले किंवा न सांगितले, ते सर्व हरीचे अवतार आहेत.

अग्निरुवाच तुर्व्वसोश्च सुतो वर्गो गोभानुस्तस्य चात्मजः । गोभानोरासीत् त्रैशानिस्त्रैशानेस्तु करन्धमः ।। २७७.

अग्नी म्हणाले: तुर्यवसूचा मुलगा वर्ग होता; त्याचा मुलगा गोभानू, गोभानूचा मुलगा त्रैशानी आणि त्रैशानीचा मुलगा करंधम.

करन्धमान्मरुत्तोभूऽद्‌दुष्मन्तस्तस्य चात्मजः । दुष्मन्तस्य वरूथोऽभूद्‌गाण्डीरस्तु वरूथतः ।। २७७.

करंधमाचा मुलगा मरुत्त, मरुत्ताचा मुलगा दुष्यंत, दुष्यंताचा मुलगा वरूथ आणि वरूथाचा मुलगा गांडीर.

गाण्डीराच्चैव गान्धारः पञ्च जानपदास्ततः । गान्धाराः केरलाश्चोलाः पाण्ड्याः कोला महाबलाः ।। २७७.

गांडीरापासून गांधार झाला आणि त्याच्यापासून पाच जनसमूह निर्माण झाले: गांधार, केरळ, चोल, पांड्य आणि कोल—हे सर्व बलवान होते.

द्रुह्यस्तु वभ्रुसेतुश्च वभ्रुसेतोः पुरोवसुः । ततो गान्धारा गान्धारैर्घर्म्मो घर्म्माद् घृतोऽभवत् ।। २७७.

द्रुह्यु आणि वभ्रुसेतु; वभ्रुसेतूचा मुलगा पुरोवसु; त्यानंतर गांधार, त्यांच्यापासून घर्म, आणि घर्मापासून घृत जन्माला आला.

घृतात्तु विदुषस्तस्मात् प्रचेतास्तस्य वै शतम् । आनद्रश्च सभानरश्चाक्षुपः परमेषुकः ।। २७७.

त्या तुपातून एक ज्ञानी पुरुष जन्माला आला. त्याच्यापासून शंभर सुज्ञ पुत्र झाले — आनंद्र, सभानर, आक्षुप आणि परमेषुक.

सभानरात् कालानलः कालानलजसृञ्जयः । पुरञ्जयः सृञ्जयस्य तत्पुत्रो जनमेजयः ।। २७७.

सभानरापासून काळानल जन्मला, त्याच्यापासून काळानलज नावाचा सृंजय, सृंजयापासून पुरंजय, आणि त्याचा पुत्र झाला जनमेजय.

तत्पुत्रस्तु महाशालस्तुत्पुत्रोऽभून्महामनाः । तस्मादुशीनरो ब्रह्मन्नृगायान्तु तृगस्ततः ।। २७७.

त्याचा पुत्र महाशाल, त्याचा पुत्र महामना, त्याच्यापासून उशीणर, मग ऋगायंतु, आणि त्यानंतर तृग जन्मले.

नरायान्तु नरश्चासीत् कृमिस्तु कृमितः सुतः । दशायां सुब्रतो जज्ञे दृशद्वत्यां शिविस्तथा ।। २७७.

नरायंतु पासून नर, कृमि पासून कृमि याचा पुत्र, दशा या स्थळी सुब्रत जन्मला, आणि दृशद्वती या ठिकाणी शिवि देखील जन्मला.

शिवेः पुत्त्रास्तु चत्वारः पृथुदर्भश्च वीरकः । कैकेयो भद्रकस्तेषां नाम्ना जनपदाः शुभाः ।। २७७.

शिवीचे चार पुत्र होते — पृथुदर्भ, वीरक, कैकेय आणि भद्रक. त्यांची नावे शुभ जनपद म्हणून प्रसिद्ध झाली.

तितिक्षुरुशीनरजस्तितिक्षोस्च रुषद्रयः । रुषद्रथादभूत्पैलः पैलाच्च सुतपाः सुतः ।। २७७.

उशीणराजापासून तितिक्षु, तितिक्षुपासून ऋषद्रय, ऋषद्रथापासून पैल, आणि पैलापासून त्याचा पुत्र सुतपा जन्मला.