अग्निपुराणम्

पृथिवीं धर्म्मकं ज्ञानं वैराग्यैश्वर्यमेव च। अधर्मादीन् कन्दनालपद्मकेशरकर्णिकाः

पृथ्वी, धर्म, ज्ञान, वैराग्य, ऐश्वर्य, अधर्म आणि इतर, कमळाचा दांडा, पाकळ्या, केशर आणि गर्भ या सर्वांची पूजा करावी.

ऋग्वेदाद्यं कृताद्यञ्च सत्त्वाद्यर्क्कादिमण्डलम्। विमलोत्कर्षिणी ज्ञाना क्रिया योगा च ता यजेत्

ऋग्वेद आणि इतर वेद, कृतयुग आणि इतर युगे, सत्त्व आणि सूर्यमंडल, विमलोत्कर्षिणी, ज्ञान, क्रिया आणि योग—यांचीही पूजा करावी.

प्रह्वीं सत्यां तथेशानानुग्रहसनमूर्त्तिकाम् । दुर्गां गिरङ्गणं क्षेत्रं वासुदेवादिकं यजेत्

प्रह्वी, सत्य, ईशान, अनुग्रह, सनमूर्ती, दुर्गा, गिरा, अंगण, क्षेत्र, वासुदेव आणि इतर यांचीही पूजा करावी.

हृदयञ्च शिरः शूलं वर्मनेत्रमथास्त्रकम्। शङ्खं चक्रं गदां पद्मं श्रीवत्सं कौस्तुभं यजेत्

हृदय, शिर, त्रिशूल, कवच, डोळे आणि शस्त्रे, शंख, चक्र, गदा, कमळ, श्रीवत्स आणि कौस्तुभ—यांचीही पूजा करावी.

वनमालां श्रियं पुष्टिं गरुडं गुरुमर्चयेत्। इन्द्रमग्निं यमं रक्षो जलं वायुं धनेश्वरम्

वनमाला, श्री, पुष्टी, गरुड आणि गुरु यांची पूजा करावी. इंद्र, अग्नि, यम, राक्षस, पाणी, वायू आणि धनाचा स्वामी यांचीही पूजा करावी.

ईशानन्तमजं चास्त्रं वाहनं कुमुदादिकम्। विष्वकसेनं मण्डलादौ सिद्धिः पूजादिना भवेत्

परमेश्वर, ज्यांना आरंभ आणि अंत नाही, तसेच अजन्मा आहेत, त्यांची शस्त्रे, वाहन, कमळ वगैरे, आणि विष्वक्सेन यांची पूजा व इतर विधी केल्याने मंडलात सर्व कार्यात यश मिळते.

शिवपूजाथ सामान्या पूर्वं नन्दिनमर्च्चयेत्। महाकालं यजेद्गङ्गां यमुनाञ्च गणादिकम्

शिवाची सर्वसाधारण पूजा करताना प्रथम नंदीची पूजा करावी, मग महाकाळ, गंगा, यमुना आणि गणांचा सन्मान करावा.

गिरं श्रियं गुरुं वास्तुं शक्त्यादीन् धर्मकादिकम्। वामा ज्येष्ठा तथा रौद्री काली कलविकारिणी

वाणी, लक्ष्मी, गुरु, घर, शक्ती आणि इतर, धर्म वगैरे; तसेच वामा, ज्येष्ठा, रौद्री, काली आणि कलविकारीणी यांचा समावेश आहे.

बलविकरिणी चापि बलप्रमथिनी क्रमात्। सर्वभूतदमनी च मदनोन्मादिनी शिवासनम्

बलविकारीणी, मग बलप्रमथिनी, सर्वभूतदामिनी, मदनोन्मादिनी आणि शिवाचे आसन यांचीही पूजा करावी.

हां हुं हां शिवमूर्त्तये साङ्गवक्त्रं शिवं यजेत्। हौं शिवाय हामित्यादि हामीशानादिवक्त्रकम्

हां, हुं, हां या अक्षरांनी अंगांसह असलेल्या शिवाची पूजा करावी; हौं या अक्षराने शिवासाठी, हां वगैरे आणि हांने ईशान व इतर मुखांची पूजा करावी.

ह्रीं गौरीं गं गणः शक्रमुखाश्चण्डीहृदादिकाः। क्रमात्सूर्य्यार्च्यने मन्त्रा दण्डी पूज्यश्च पिङ्गलः

ह्रींने गौरी, गंने गण, इंद्र वगैरे, चंडी, हृदा वगैरे; याप्रमाणे सूर्यपूजेचे मंत्र, दंडी आणि पिंगळ यांचीही पूजा करावी.

उच्चैः श्रवाश्चारुणश्च प्रभूतं विमलं यजेत्। साराध्योपरमसुखं स्कन्दाद्यंमध्यतो यजेत्

उच्चैःश्रवा, अरुण, प्रभूत, विमल यांची पूजा करावी; मध्ये स्कंद व इतर, जे सार आणि श्रेष्ठ सुख देणारे आहेत, त्यांचीही पूजा करावी.

दीप्ता सूक्ष्मा जया भद्रा विभूतिर्विमला तथा। अमोघा विद्युता चैव पूज्याथ सर्वतोमुखी

दीप्ता, सूक्ष्मा, जया, भद्रा, विभूती, विमला, अमोघा, विद्युता आणि सर्वतोमुखी यांचीही पूजा करावी.

अर्क्कासनं हि हं खं ख सोल्कायेति च मूर्तिकाम्। ह्रां ह्रीं स सूर्य्याय नम आं नमो ह्रदयाय च

सूर्याचे आसन म्हणजे हं, खं, ख, सो, उल्का आणि त्यांच्या मूर्ती; ह्रां, ह्रीं, स, 'सूर्याला नमस्कार', आं आणि 'हृदयाला नमस्कार' असे म्हणावे.

अर्क्काय शिकसे तद्वदग्नीशासुरवायुगान् । भूर्भवः स्वरे ज्वालिनि शिखा हुं कवचं स्मृतम्

सूर्य, शिखा, तसेच अग्नी, ईश, असुर, वायू यांच्यासाठी; भूः, भुवः, स्वः या अक्षरांनी ज्वालामयासाठी, शिखा, हुं हे कवच मानले जाते.

मां नेत्रं वस्तथार्क्कास्त्रं राज्ञी शक्तिश्च निष्कुभा । सोमोऽङ्गारकोथ बुधो जीवः शुक्रः शनिः क्रमात्

मं हे नेत्रासाठी, वास्तू म्हणजे अर्कास्त्र, राणी म्हणजे शक्ती, निष्कुभा; सोम, अंगारक, बुध, जीव, शुक्र, शनि हे अनुक्रमे आहेत.

राहुः केतुस्तेजश्चण्डः सङ्‌क्षेपादथ पूजनम्। आसनं मूर्त्तये मूलं हृदाद्यं परिचारकः

राहू, केतू, तेज, चंड; थोडक्यात, पूजा अशी आहे: मूर्तीचे आसन, मूल, हृदा वगैरे आणि सेवक.

विष्णवासनं विष्णुमूर्त्ते रों श्रीं श्रीं श्रीधरो हरिः। ह्रीं सर्वमूर्त्तिमन्त्रीयमिति त्रैलोक्यमोहनः

विष्णूचे आसन, विष्णूची मूर्ती, रों, श्रीं, श्रीं, श्रीधर, हरि; ह्रीं, सर्व मूर्तींसाठी मंत्र—असा तो त्रैलोक्याला मोहित करतो.

ह्रीं हृषीकेशः क्लीं विष्णुः स्वरैर्द्दीर्घैर्हृदादिकम्। समस्तैः पञ्चमी पूजा सङ्‌ग्रामादौ जयादिदा

ह्रीं हे हृषीकेशासाठी, क्लीं हे विष्णूसाठी, दीर्घ स्वरांनी हृदा वगैरे; या सर्वांनी पंचमी विभक्तीने पूजा आणि संग्रामात जयादी फल मिळते.

चक्रं गदां क्रमाच्छङ्खं मुषलं खड्गशार्ङ्गकम्। पाशाङ्कुशौ च श्रीवत्सं कौस्तुभं वनमालया

चक्र, गदा, मग शंख, मुसळ, खड्ग, शार्ङ्ग धनुष्य; पाश, अंकुश, श्रीवत्स, कौस्तुभ, आणि वनमाला यांचीही पूजा करावी.

श्रीं श्रीर्महालक्ष्मीतातार्क्ष्यो गुरुरिन्द्रादयोऽर्च्चनम्। सरस्वत्यासनं मूर्त्तिरौं ह्रीं देवी सरस्वती

श्रीं, श्री, महालक्ष्मी, तातार्क्ष्य, गुरु, इंद्र वगैरे यांची पूजा करावी; सरस्वतीचे आसन, मूर्ती, औं, ह्रीं, देवी सरस्वती.

हृदाद्यालक्ष्मीर्म्मेधा च कलातुष्टिश्च पुष्टिका। गौरी प्रभामती दुर्गा गणो गुरुश्च क्षेत्रपः

हृदा वगैरेने अलक्ष्मी, मेधा, कला, तुष्टि, पुष्टिका; गौरी, प्रभामती, दुर्गा, गण, गुरु आणि क्षेत्रपाल यांचा समावेश आहे.

तथा गं गणपतये च ह्रीं गौर्यै च श्रीं श्रियै। ह्रीं त्वरितायै ह्रीं सौ त्रिपुरा चतुर्थ्यन्तनमोन्तकाः

तसेच गं हे गणपतिसाठी, ह्रीं हे गौरीसाठी, श्रीं हे श्रीसाठी; ह्रीं हे त्वरीतेसाठी, ह्रीं, सौ हे त्रिपुरासाठी, चतुर्थी विभक्ती आणि ओमने समाप्त करावे.

प्रणवाद्याञ्च नामाद्यमक्षरं बिन्दुसंयुतम्। ओं युतं वा सर्वमन्त्रपूजनाज्जपतः स्मृताः

नावाच्या सुरुवातीचं अक्षर, त्याला बिंदू किंवा ॐ जोडून, सर्व मंत्रांनी पूजा करताना जप केलं असं मानलं जातं.

होमात्तिलघृताद्यैञ्च धर्म्मकामार्थमोक्षदाः। पूजामन्त्रान् पठेद्यस्तु भुक्तभोगो दिवं व्रजेत्

तीळ, तूप आणि इतर वस्तूंनी होम करताना जो पूजा मंत्रांचा जप करतो, त्याला धर्म, काम, अर्थ आणि मोक्ष मिळतो; सर्व सुखं उपभोगून तो स्वर्गात जातो.

नारद उवाच वक्ष्ये स्नानं क्रियाद्यर्थं नृसिंहेन तु मृत्तिकाम्। गृहीत्वा तां द्विधा कृत्वा मनः स्त्रानमथैकया

नारद म्हणाले: मी आता कर्मासाठीचं स्नान कसं करावं ते सांगतो. नरसिंह मंत्राने माती घ्यावी, ती दोन भाग करावी आणि एका भागाने मन शुद्ध करावं.

निमज्जयाचम्य विन्यस्य सिंहेन कृतारक्षकः। विधिस्नां ततः कुर्य्यात् प्राणायामपुरः सरम्

पाणी घेऊन आचमन करावं, ते बाजूला ठेवावं आणि सिंह मंत्राने स्वतःचं रक्षण करावं. मग प्राणायाम करून विधीपूर्वक स्नान करावं.

हृदि ध्यायन् हरिज्ञानं मन्त्रेणाष्टाक्षरेण हि। त्रिधा पाणितले मृत्सनां दिग्बन्धं सिंहजप्ततः

हृदयात आठ अक्षरी मंत्राने हरिचं ध्यान करावं. हातात माती घेऊन सिंह मंत्र तिन्ही वेळा जपावा आणि सर्व दिशांना रक्षण करावं.

वासुदेवप्रजप्तेन तीर्थंसङ्कल्प्य चालभेत्। गात्रं वेदादिना मन्त्रैः सम्मार्ज्याराध्य मूर्त्तिना

वासुदेव मंत्राने पाणी पवित्र करावं. मग वेद आणि इतर मंत्रांनी शरीर स्वच्छ करावं आणि मूर्तीची पूजा करावी.