अग्निपुराणम्

वसुदेवाच्च रोहिण्यां रामः सारणदुर्गमौ। वसुदेवाच्च देवक्यामादौ जातः सुसेनकः ।। २७५.

वसुदेव आणि रोहिणीपासून राम, सारण आणि दुर्गम हे जन्मले. वसुदेव आणि देवकीपासून प्रथम सुसैनक जन्मला.

कीर्तिमान् भद्रसेनश्च जारुख्यो विष्णुदासकः । भद्रदेहः कंश एतान् षड्‌गर्भान्निजघान ह ।। २७५.

कीर्तिमान, भद्रसेन, जारुख्य, विष्णुदासक, भद्रदेह आणि कंस — ही सहा गर्भे कंसाने ठार मारली.

ततो बलस्ततः कृष्णः सुभद्रा भद्रभाषिणी । चारुदेष्णश्च शाम्बाद्याः कृष्णाज्जाम्बवतीसुताः ।। २७५.

नंतर बलराम, मग कृष्ण, शुभद्रा ही मंगलवाणी, चारुदेष्ण, शांब आणि इतर मुले कृष्ण आणि जांबवतीपासून जन्मली.

अग्निरुवाच कश्यपो वसुदेवोऽभूद्देवकी चादितिर्व्वरा । देवक्यां वसुदेवात्तु कृष्णोऽभूत्तपसान्वितः ।। २७६.

अग्नी म्हणाले — कश्यप वसुदेव झाले आणि देवकी हीच आदिती होती. वसुदेव आणि देवकीपासून तपस्वी कृष्ण जन्माला आला.

धर्म्मसंरक्षणार्थाय ह्यधर्म्महरणाय च । सुरादेः पालनार्थञ्च दैत्यादेर्म्मथनाय च ।। २७६.

धर्माचे रक्षण करण्यासाठी, अधर्माचा नाश करण्यासाठी, देवांचे रक्षण आणि दैत्यांचा पराभव करण्यासाठी तो जन्माला आला.

रुक्मिणी सत्यभामा च सत्या नग्नजिती प्रिया । सत्यभामा हरेः सेव्या गान्धारी लक्ष्मणा तथा ।। २७६.

रुक्मिणी, सत्यभामा, सत्य, नग्नजिती ही प्रिय, सत्यभामा ही हरिची लाडकी, गांधारी आणि लक्ष्मणा —

मित्रविन्दा१ च कालिन्दी देवी जाम्बवती तथा । सुशीला च तथा माद्री कौशल्या विजया जया ।। २७६.

मित्रविंदा, कालिंदी, देवी जांबवती, सुशीला, माद्री, कौशल्या, विजय आणि जया —

एवमादीनि देवीनां सहस्राणि तु षोड़श । प्रद्युम्नाद्याश्च रुक्मिण्यां भीमाद्याः सत्यभामया ।। २७६.

अशा प्रकारे सोळा हजार राण्या होत्या. रुक्मिणीपासून प्रद्युम्न वगैरे, सत्यभामापासून भीम वगैरे मुले झाली.

जाम्बवत्याञ्च शाम्बाद्याः कृष्णस्यासंस्तथापरे । शतं शतसहस्राणां पुत्राणां तस्य धीमतः ।। २७६.

जांबवतीपासून शांब वगैरे मुले झाली. अशा प्रकारे त्या बुद्धिमान कृष्णाला एकूण एक लाख मुले होती.

अशीतिश्च सहस्राणि यादवाः कृष्णरक्षिताः । प्रद्युम्नस्य तु वैदर्भ्यामनिरुद्धो रणप्रियः ।। २७६.

कृष्णाने ऐंशी हजार यादवांचे रक्षण केले. प्रद्युम्न आणि वैदर्भीपासून रणप्रिय अनिरुद्ध जन्मला.

अनिरुद्धस्य वज्राद्या यादवाः सुमहावलाः । तिस्रः कोट्यो यादवानां षष्टिर्लक्षाणि दानवाः ।। २७६.

अनिरुद्धापासून वज्र वगैरे बलवान यादव जन्मले. यादवांची तीन कोटी संख्या होती आणि साठ हजार दानव होते.

मनुष्ये बाधका ये तु नन्नाशाय बभूव सः । कर्त्तु कर्मव्यवस्थानं मनुष्यो जायते हरिः ।। २७६.

माणसांमध्ये जे विघ्न आणणारे होते, त्यांचा त्याने नाश केला. कर्तव्यांची व्यवस्था करण्यासाठी हरि माणूस म्हणून जन्म घेतो.

देवासुराणां सङ्‌ग्रामा दायार्थं द्वादशाभवन् । प्रथमो नारसिंहस्तु द्वितीयो वामनो रणः ।। २७६.

देव आणि दैत्यांचे वारसासाठी बारा युद्धे झाली. पहिले युद्ध नरसिंहाचे, दुसरे वामनाचे होते.

सङ्‌ग्रामस्त्वथ वाराहश्चतुर्थोऽमृतमन्थनः । तारकामयसङ्‌ग्रामः षष्ठो ह्याजीवको रणः ।। २७६.

मग वाराहाचे युद्ध, चौथे अमृतमंथन, तारकामय युद्ध, सहावे आजीवक युद्ध झाले.

त्रैपुरश्चान्धकबधो नवमो वृत्रघातकः । जितो हालाहलश्चाथ घोरः कोलाहलो रणः ।। २७६.

त्रैपुर युद्ध, अंधकवध, नववे वृत्रवध, हाळाहळाचा पराभव आणि नंतर भीषण कोलाहल युद्ध झाले.

हिरण्यकशिपोश्चोरो विदार्य्य च नखैः पुरा । नारसिंहो देवपालः प्रह्लादं कृतवान् नृपम् ।। २७६.

पूर्वी नरसिंह या देवतेने हिरण्यकशिपूला आपल्या नखांनी फाडून टाकले आणि प्रह्लाद राजाचे रक्षण केले.

देवासुरे वामनश्च छतित्वा बलिमूर्ज्जतम् । महेन्द्राय ददौ राज्यं काश्यपोऽदितिसम्भवः ।। २७६.

देव आणि दैत्यांच्या संघर्षात कश्यप आणि अदिती यांचा पुत्र वामनाने बलिराजाला नमवले आणि महेंद्राला राज्य दिले.

वराहस्तु हिरण्याक्षं हत्वा देवानपालयत् । उज्जहार भुवं मग्नां देवदेवैरभिष्टुतः ।। २७६.

वराहाने हिरण्याक्षाचा वध करून देवांचे रक्षण केले; देवांनी त्याचे स्तुती केली आणि त्याने बुडालेली पृथ्वी वर काढली.

मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा तु वासुकिम् । सुरासुरैश्च मथितं२ देवेभ्यश्चामृतं ।। २७६.

मंदार पर्वताला मंथनदंड आणि वासुकीला दोरी करून, देव आणि दैत्यांनी समुद्र मंथन केले आणि देवांसाठी अमृत मिळवले.

तारकामयसङ्‌ग्रामे तदा देवाश्च पालिताः । निवार्य्येन्द्रं गुरून् देवान् दानवान्सोमवंशकृत् ।। २७६.

तारकामय युद्धात देवांचे रक्षण झाले; इंद्राला रोखले गेले आणि सोमवंश निर्माण करणाऱ्या दानवांना त्यांच्या गुरूंनी थांबवले.

विश्वामित्रवशिष्ठात्रिकवयश्च रणे सुरान् । अपालयन्ते निर्व्यार्य्य रगद्वेषादिदानवान् ।। २७६.

विश्वामित्र, वसिष्ठ आणि इतर तीन ऋषींनी युद्धात देवांचे रक्षण केले आणि द्वेषाने भरलेल्या दानवांना पराभूत केले.

पृथ्वीरथे ब्रह्मयन्तुरीशस्य शरणो हरिः । ददाह त्रिपुरं देवपालको दैत्यमर्दनः ।। २७६.

ब्रह्मा आणि ईश्वर यांचे आश्रय असलेल्या हरिने, देवांचे रक्षण करत, त्रिपुर नगरी जाळून दानवांचा नाश केला.

गौरीं जिहीर्षुणा रुद्रमन्धकेनार्दितं हरिः । अनुरक्तश्च रेवत्यां चक्रेचान्धासुरार्दनम् ।। २७६.

गौरीला मिळवण्याची इच्छा असलेल्या रुद्राला त्रास देणाऱ्या आंधळ्या दैत्याचा, रेवतीवर प्रेम करणाऱ्या हरिने नाश केला.

वृत्रे देवहरं विष्णुर्देवधर्म्मानपालयत् ।। २७६.

विष्णूंनी, देवधर्माचे पालन करत, देवांचा संहार करणाऱ्या वृत्राचा वध करून देवांचे रक्षण केले.

शाल्वादीन् दानवान् जित्वा हरिः परशुरामकः । अपालयत् सुरादींश्च दुष्टक्षत्रं निहत्य च ।। २७६.

हरिने परशुराम रूपात शाल्व आणि इतर दानवांना जिंकले, देव आणि त्यांच्या प्रमुखांचे रक्षण केले आणि दुष्ट क्षत्रियांना नष्ट केले.

हालाहलं विषं दैत्यं निराकृत्य महेश्वरात् । भयं निर्णाशयामास देवानां मधुसूदनः ।। २७६.

महेश्वराकडून हालाहल विष आणि दैत्य दूर करून, मधुसूदनाने देवांचा भयं दूर केला.

हालाहलं विषं यश्च दैत्यः कोलाहलो जितः । पालिताश्च सुराः सर्व्वे विष्णुना धम्मपालनात् ।। २७६.

कोलाहल दैत्य आणि हालाहल विष जिंकले गेले, आणि विष्णूंनी धर्माचे पालन करून सर्व देवांचे रक्षण केले.

देवासुरे रणे यश्च दैत्यः कोलाहलो जितः । पालिताश्च सुराः सर्व्वे विष्णुना धर्म्मपालनात् ।। २७६.

देव-दैत्यांच्या युद्धात कोलाहल दैत्याचा पराभव झाला आणि विष्णूंनी धर्माचे पालन करून सर्व देवांचे रक्षण केले.

राजानो राजपुत्राश्च मुनयो देवता हरिः । यदुक्तं यच्छ नैवोक्तमवतारा हरेरिमे ।। २७६.

राजे, राजपुत्र, ऋषी आणि देवता—जे काही सांगितले किंवा न सांगितले, ते सर्व हरीचे अवतार आहेत.