अग्निपुराणम्

सुमित्रोऽभूच्च गान्धार्य्यां माद्री जज्ञे युधाजितम् । अनमित्रः शिनिर्धृष्टात्ततो वै देवमीढुषः ।। २७५.

गांधारीपासून सुमित्र, माध्रीपासून युधाजित झाला. धृष्टापासून अनमित्र आणि शिनी, त्यांच्यापासून देवमीडुष.

अनमित्रसुतो निघ्नो निघ्नस्यापि प्रसेनकः । सत्राजितः प्रसेनोऽथ मणिं सूर्य्यात् स्यमन्तकम् ।। २७५.

अनमित्राचा मुलगा निग्न, निग्नाचा मुलगा प्रसैनिक. सत्राजित आणि प्रसैन हे त्याचे पुत्र, आणि सूर्यापासून स्यामंतक मणी मिळाला.

प्राप्यारण्ये चरन्तन्तु सिंहो हत्वाऽग्रहीन्मणिं । हतो जाम्बतवता सिंहो जाम्बवान् हरिणा जितः ।। २७५.

जंगलात फिरताना सिंहाने त्यांना मारून मणी घेतला. तो सिंह जांबवंताने मारला, आणि जांबवंत हरिने जिंकला.

तस्मान्मणिं जाम्बवतीं प्राप्यागाद्‌द्वारकां पुरीम् । सत्राजिताय प्रददौ शतधन्वा जघान् तम् ।। २७५.

त्याच्याकडून मणी आणि जांबवती मिळवून तो द्वारका नगरीत गेला. त्याने ते सत्राजिताला दिले, पण शतधन्वाने त्याला मारले.

हत्वा शतधनुं कृषणो मणिमादाय कीर्त्तिभाक् । बलयादवमुख्याग्रे अक्रूरान्मणिमर्पयेत् ।। २७५.

शतधन्वाला मारून कृष्णाने मणी घेतला आणि कीर्ती मिळवली. यादवांच्या प्रमुखांसमोर त्याने मणी अक्रूराला दिला.

मिथ्याभिशस्तिं कृष्णस्य त्यक्त्वा स्वर्गी च सम्पठन् । सत्राजितो भङ्गकारः सत्यभामा हरेः प्रिया ।। २७५.

कृष्णावरचे खोटे आरोप मागे घेतल्यावर सत्राजित स्वर्गाला गेला. सत्राजिताच्या मृत्यूचे कारण सत्यभामा, हरीची प्रिय.

अनमित्राच्छिनिर्जज्ञे सत्यकस्तु शिनेः सुतः । सत्यकात्‌सात्यकिर्जज्ञे युयुधानाद्‌धुनिर्ह्यभूत् ।। २७५.

अनमित्रापासून शिनी, शिनीचा मुलगा सत्यक. सत्यकापासून सात्यकी, आणि युयुधानापासून हुनी.

धुनेर्युगन्धरः पुत्रः स्वाह्योऽभूत स युधाजितः । ऋषभक्षेत्रकौ तस्य ह्यृषबाच्च स्वफल्ककः ।। २७५.

धुनेरी युगंधराचा मुलगा स्वाह्य झाला, जो पुढे युधाजित म्हणून ओळखला गेला. त्याला ऋषभ आणि क्षेत्रक हे दोन मुले झाली, आणि ऋषभापासून स्वफल्कक जन्माला आला.

स्वफल्कपुत्रो ह्यक्रूरो अक्रूरच्च सूधन्वकः । शूरात्तु वसुदेवाद्याः पृथा पाण्डोः प्रियाऽभवत् ।। २७५.

स्वफल्काचा मुलगा अक्रूर झाला, आणि अक्रूरापासून सूधन्वक जन्मला. शूरापासून वसुदेव आणि इतर मुले झाली, आणि पृथादेवी पांडूची प्रिय झाली.

धर्म्माद्युधिष्ठिरः पाण्डोर्वायोः कुन्त्यां वृकोदरः । इन्द्राद्धनञ्जयो माद्र्यां नकुलः सहदेवकः ।। २७५.

धर्मापासून पांडूला युधिष्ठिर झाला, वायूपासून कुंतीला वृकोदर म्हणजे भीम, इंद्रापासून अर्जुन आणि माद्रीपासून नकुल व सहदेव हे दोघे जन्मले.

वसुदेवाच्च रोहिण्यां रामः सारणदुर्गमौ। वसुदेवाच्च देवक्यामादौ जातः सुसेनकः ।। २७५.

वसुदेव आणि रोहिणीपासून राम, सारण आणि दुर्गम हे जन्मले. वसुदेव आणि देवकीपासून प्रथम सुसैनक जन्मला.

कीर्तिमान् भद्रसेनश्च जारुख्यो विष्णुदासकः । भद्रदेहः कंश एतान् षड्‌गर्भान्निजघान ह ।। २७५.

कीर्तिमान, भद्रसेन, जारुख्य, विष्णुदासक, भद्रदेह आणि कंस — ही सहा गर्भे कंसाने ठार मारली.

ततो बलस्ततः कृष्णः सुभद्रा भद्रभाषिणी । चारुदेष्णश्च शाम्बाद्याः कृष्णाज्जाम्बवतीसुताः ।। २७५.

नंतर बलराम, मग कृष्ण, शुभद्रा ही मंगलवाणी, चारुदेष्ण, शांब आणि इतर मुले कृष्ण आणि जांबवतीपासून जन्मली.

अग्निरुवाच कश्यपो वसुदेवोऽभूद्देवकी चादितिर्व्वरा । देवक्यां वसुदेवात्तु कृष्णोऽभूत्तपसान्वितः ।। २७६.

अग्नी म्हणाले — कश्यप वसुदेव झाले आणि देवकी हीच आदिती होती. वसुदेव आणि देवकीपासून तपस्वी कृष्ण जन्माला आला.

धर्म्मसंरक्षणार्थाय ह्यधर्म्महरणाय च । सुरादेः पालनार्थञ्च दैत्यादेर्म्मथनाय च ।। २७६.

धर्माचे रक्षण करण्यासाठी, अधर्माचा नाश करण्यासाठी, देवांचे रक्षण आणि दैत्यांचा पराभव करण्यासाठी तो जन्माला आला.

रुक्मिणी सत्यभामा च सत्या नग्नजिती प्रिया । सत्यभामा हरेः सेव्या गान्धारी लक्ष्मणा तथा ।। २७६.

रुक्मिणी, सत्यभामा, सत्य, नग्नजिती ही प्रिय, सत्यभामा ही हरिची लाडकी, गांधारी आणि लक्ष्मणा —

मित्रविन्दा१ च कालिन्दी देवी जाम्बवती तथा । सुशीला च तथा माद्री कौशल्या विजया जया ।। २७६.

मित्रविंदा, कालिंदी, देवी जांबवती, सुशीला, माद्री, कौशल्या, विजय आणि जया —

एवमादीनि देवीनां सहस्राणि तु षोड़श । प्रद्युम्नाद्याश्च रुक्मिण्यां भीमाद्याः सत्यभामया ।। २७६.

अशा प्रकारे सोळा हजार राण्या होत्या. रुक्मिणीपासून प्रद्युम्न वगैरे, सत्यभामापासून भीम वगैरे मुले झाली.

जाम्बवत्याञ्च शाम्बाद्याः कृष्णस्यासंस्तथापरे । शतं शतसहस्राणां पुत्राणां तस्य धीमतः ।। २७६.

जांबवतीपासून शांब वगैरे मुले झाली. अशा प्रकारे त्या बुद्धिमान कृष्णाला एकूण एक लाख मुले होती.

अशीतिश्च सहस्राणि यादवाः कृष्णरक्षिताः । प्रद्युम्नस्य तु वैदर्भ्यामनिरुद्धो रणप्रियः ।। २७६.

कृष्णाने ऐंशी हजार यादवांचे रक्षण केले. प्रद्युम्न आणि वैदर्भीपासून रणप्रिय अनिरुद्ध जन्मला.

अनिरुद्धस्य वज्राद्या यादवाः सुमहावलाः । तिस्रः कोट्यो यादवानां षष्टिर्लक्षाणि दानवाः ।। २७६.

अनिरुद्धापासून वज्र वगैरे बलवान यादव जन्मले. यादवांची तीन कोटी संख्या होती आणि साठ हजार दानव होते.

मनुष्ये बाधका ये तु नन्नाशाय बभूव सः । कर्त्तु कर्मव्यवस्थानं मनुष्यो जायते हरिः ।। २७६.

माणसांमध्ये जे विघ्न आणणारे होते, त्यांचा त्याने नाश केला. कर्तव्यांची व्यवस्था करण्यासाठी हरि माणूस म्हणून जन्म घेतो.

देवासुराणां सङ्‌ग्रामा दायार्थं द्वादशाभवन् । प्रथमो नारसिंहस्तु द्वितीयो वामनो रणः ।। २७६.

देव आणि दैत्यांचे वारसासाठी बारा युद्धे झाली. पहिले युद्ध नरसिंहाचे, दुसरे वामनाचे होते.

सङ्‌ग्रामस्त्वथ वाराहश्चतुर्थोऽमृतमन्थनः । तारकामयसङ्‌ग्रामः षष्ठो ह्याजीवको रणः ।। २७६.

मग वाराहाचे युद्ध, चौथे अमृतमंथन, तारकामय युद्ध, सहावे आजीवक युद्ध झाले.

त्रैपुरश्चान्धकबधो नवमो वृत्रघातकः । जितो हालाहलश्चाथ घोरः कोलाहलो रणः ।। २७६.

त्रैपुर युद्ध, अंधकवध, नववे वृत्रवध, हाळाहळाचा पराभव आणि नंतर भीषण कोलाहल युद्ध झाले.

हिरण्यकशिपोश्चोरो विदार्य्य च नखैः पुरा । नारसिंहो देवपालः प्रह्लादं कृतवान् नृपम् ।। २७६.

पूर्वी नरसिंह या देवतेने हिरण्यकशिपूला आपल्या नखांनी फाडून टाकले आणि प्रह्लाद राजाचे रक्षण केले.

देवासुरे वामनश्च छतित्वा बलिमूर्ज्जतम् । महेन्द्राय ददौ राज्यं काश्यपोऽदितिसम्भवः ।। २७६.

देव आणि दैत्यांच्या संघर्षात कश्यप आणि अदिती यांचा पुत्र वामनाने बलिराजाला नमवले आणि महेंद्राला राज्य दिले.

वराहस्तु हिरण्याक्षं हत्वा देवानपालयत् । उज्जहार भुवं मग्नां देवदेवैरभिष्टुतः ।। २७६.

वराहाने हिरण्याक्षाचा वध करून देवांचे रक्षण केले; देवांनी त्याचे स्तुती केली आणि त्याने बुडालेली पृथ्वी वर काढली.

मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा तु वासुकिम् । सुरासुरैश्च मथितं२ देवेभ्यश्चामृतं ।। २७६.

मंदार पर्वताला मंथनदंड आणि वासुकीला दोरी करून, देव आणि दैत्यांनी समुद्र मंथन केले आणि देवांसाठी अमृत मिळवले.