अग्निपुराणम्

तामन्तःप्रसवां दृष्ट्वा गर्भं त्यजाब्रवीद्गुरुः । गर्भस्त्यक्तः प्रदीप्तोऽथ प्राहाहं सोमसम्भवः ॥ २७४.

ती गर्भवती असल्याचे पाहून गुरूंनी तिला गर्भ टाकायला सांगितले. टाकलेला गर्भ तेजाने प्रकट झाला आणि म्हणाला, 'मी सोमाचा पुत्र आहे.'

एवं सोमाद्‌ बुधः पुत्त्रः पुत्त्रस्तस्य पुरूरवाः । स्वर्गन्त्यक्त्वोर्वशी सा तं वरयामास चाप्सराः ॥ २७४.

अशा प्रकारे सोमापासून बुध, आणि बुधाचा पुत्र पुरूरवा झाला. स्वर्ग सोडून उर्वशी या अप्सरेने त्याला पती म्हणून निवडले.

तथा सहाचरद्राजा दशवर्षाणि पञ्च च । पञ्च षट् सप्त चाष्टौ च दश चाष्टौ महामुने ॥ २७४.

राजा तिच्यासोबत दहा वर्षे आणि पाच, मग पाच, सहा, सात, आठ, दहा आणि आठ वर्षे एकत्र राहिला, हे महर्षे.

एकोऽग्निरभवत् पूर्व्वं तेन त्रेता प्रवर्त्तिता । पुरूरवा योगशीलो गान्धर्व्वलोकमीयिवान् ॥ २७४.

सुरुवातीला एकच अग्नी होता, त्यानेच त्रेतायुगातील विधी सुरू केले. योगाभ्यास करणारा पुरूरवा गंधर्वांच्या लोकात पोहोचला.

आयुर्दृढायुरश्वायुर्धनायुर्धृतिमान् वसुः । दिविजातः शतायुश्च सुषुवे चोर्व्वशी नृपान् ॥ २७४.

आयु, दृढायू, अश्वायू, धनायू, धृतिमान, वसु, दिविजात आणि शतायू — हे सर्व राजा उर्वशीच्या पोटी जन्मले, आणि त्यांना दीर्घायुष्य व सामर्थ्य लाभले होते.

आयुषो नहुषः पुत्रो वृद्धशर्म्मा रजिस्तथा । दर्भो विपाप्मा पञ्चागन्यं रजेः पुत्रशतं ह्यभूत् ॥ २७४.

आयुचा मुलगा नहुष होता; वृद्धशर्मा आणि रजिही त्याचप्रमाणे; दर्भ, विपाप्मा आणि पंचागण्य — राजीचे शंभर पुत्र झाले.

राजेया इति विख्याता विष्णुदत्तवरो रजिः । देवासुरे रणे दैत्यानबधीत् सुरयाचितः ॥ २७४.

राजी हे विष्णूच्या कृपेने प्रसिद्ध झालेले राजपुत्र होते. देवांनी विनंती केल्यावर, राजीने देव-दानवांच्या युद्धात दैत्यांचा पराभव केला.

गतायेन्द्राय पुत्रत्वं दत्वा राज्यं दिवङ्गतः । रजेः पुत्रैर्हृतं राज्यं शक्रस्याथ सुदुर्म्मनाः ॥ २७४.

राजीने आपले राज्य पुत्र म्हणून इंद्राला दिले आणि नंतर तो स्वर्गात गेला. त्यानंतर राजीच्या मुलांनी वाईट हेतूने इंद्राचे राज्य बळकावले.

ग्रहशान्त्यादिविधिना गुरुरिन्द्राय तद्ददौ । मोहयित्वा रजिसुतानासंस्ते निजधर्म्मगाः ॥ २७४.

ग्रहशांतीच्या विधीने गुरुने ते राज्य पुन्हा इंद्राला दिले, राजीच्या मुलांना भ्रमित करून, ज्यामुळे त्यांनी आपले कर्तव्य सोडले.

नहुषस्य सुताः सप्त यतिर्य्ययातिरुत्तमः । उद्भवः पञ्चकश्चैव शर्य्यातिमेघपालकौ ॥ २७४.

नहुषाचे सात पुत्र होते: यती, उत्तम ययाति, उद्भव, पञ्चक, शर्याती आणि मेघपालक.

यतिः कुमारभावेऽपि विष्णुं ध्यात्वा हरिं गतः । देवयानी सुक्रकन्या ययातेः पत्न्यऽभूत्तदा ॥ २७४.

यतीने लहानपणीच विष्णूचे ध्यान केले आणि हरिप्राप्ती केली. शुक्राची कन्या देवयानी त्या वेळी ययातीची पत्नी झाली.

वृषपर्व्वजा सर्म्मिष्ठा ययातेः पञ्च तत्सुताः । यदुञ्च तुर्व्वसुञ्चैव देवयानी व्यजायत ॥ २७४.

वृषपर्वाची कन्या शर्मिष्ठा हिने ययातीला पाच पुत्र दिले; देवयानीने यदु आणि तुर्वसु यांना जन्म दिला.

द्रुह्यञ्चानूञ्च पूरुञ्च शर्म्मिष्ठा वार्षपर्व्वणी । यदुः पूरुश्चाभवतान्तेषां वंशविवर्द्धनौ ॥ २७४.

द्रुह्यु, अनु आणि पुरु हे वृषपर्वाची कन्या शर्मिष्ठा हिच्या पोटी जन्मले; त्यांच्यात यदु आणि पुरु यांनी आपल्या वंशाचा विस्तार केला.

अग्निरुवाच यदोरासन्‌पञ्च पुत्रा ज्येष्ठस्तेषु सहस्रजित् । नीलाञ्जिको रधुः क्रोष्टुः शतजिच्च सहस्रजित् ।। २७५.

अग्नी म्हणाला: यदुला पाच पुत्र होते, त्यात सर्वांत मोठा होता सहस्रजित. सहस्रजितचे पुत्र म्हणजे नीलांजिक, रधू, क्रोष्टु आणि शतजित.

शतजिद्धैहयो रेणुहयो हय इति त्रयः । धर्म्मनेत्रो हैहयस्य धर्म्मनेत्रस्य संहनः ।। २७५.

शतजितचे तीन पुत्र होते: हैहय, रेणुहय आणि हय. हैहयाचा पुत्र धर्मनेत्र, आणि धर्मनेत्राचा पुत्र संहन.

महिमा संहनस्यासीन्महिम्नो भद्रसेनकः । भद्रसेनाद् दुर्गमोऽभूद्‌दुर्गभात्कनकोऽभवत् ।। २७५.

संहनाचा पुत्र महिमा, महिमाचा पुत्र भद्रसेनक, भद्रसेनकापासून दुर्गम आणि दुर्गमापासून कनक जन्माला आला.

कनकात् कृतवीर्य्यस्तु कृताग्निः करवीरकः । कृतौजाश्च चचतुर्थोऽभूत् कृतवीर्य्यात्तु सोऽर्जुनः ।। २७५.

कनकापासून कृतवीर्य, नंतर कृताग्नी, करवीरक आणि चौथा कृतौजा असे झाले; कृतवीर्यापासून अर्जुन जन्मला.

दत्तोऽर्ज्जुनाय तपते सप्तद्वीपमहीशताम् । ददौ बाहुसहस्रञ्च अजेयत्वं रणेऽरिणा ।। २७५.

दत्ताने अर्जुनाला सात द्वीपांची पृथ्वीचे राज्य, हजार हात आणि युद्धात शत्रूंवर अजिंक्यपणाची कृपा दिली.

अधर्म्मै वर्त्त मानस्य विष्णुहस्तान्मृतिर्ध्रु बा । दश यज्ञसहस्राणि सोऽर्ज्जुनः कृतवान्तृपः ।। २७५.

अधर्माच्या वर्तनामुळे, त्याचा मृत्यू विष्णूच्या हातून ठरलेला होता; त्या राजाने दहा हजार यज्ञ केले.

अनष्टद्रव्यता राष्ट्रे तस्य संस्मरणादभूत् । न नूनं कार्त्तवीर्य्यस्य गतिं यास्यन्ति वै नृपाः ।। २७५.

त्याची आठवण काढल्याने त्याच्या राज्यात कधीच संपत्तीचा नाश झाला नाही; खरं तर, कोणताही राजा कर्तवीर्याची स्थिती गाठू शकणार नाही.

यज्ञैर्द्दानैस्तपोभिश्च विक्रमेण श्रुतेन च । कार्त्तवीर्यस्य च शतं पुत्त्राणां पञ्च वै पराः ।। २७५.

यज्ञ, दान, तपस्या, शौर्य आणि विद्या — या सर्वांत कर्तवीर्याचे शंभर पुत्र होते, त्यात पाच विशेष होते.

सूरसेनश्च सूरश्च धृष्टोक्तः कृष्ण एव च । जयध्वजश्च नामासीदावन्त्यो नृपतिर्महान् ।। २७५.

सूरसेन, सूर, धृष्टोक्त, कृष्ण आणि जयध्वज — हे शेवटचे महान राजे होते.

जयध्वजात्तालजङ्घस्तालजङ्घात्ततः सुताः । हैहयानां कुलाः पञ्च भोजाश्चावन्तयस्तथा ।। २७५.

जयध्वजापासून तालजंघ जन्मला, त्याच्यापासून त्याचे पुत्र झाले; ह्याहून पुढे हैहयांची पाच कुळे, भोज आणि अवंती हेही उदयास आले.

वीतिहोत्राः स्वयं जाताः शौण्डिकेयास्तथैव च । वीतिहोत्रादनन्तोऽभूदनन्ताद्‌दुर्ज्जयो नृपः ।। २७५.

वीतिहोत्र आणि शौंडिकेय हे स्वतंत्रपणे जन्मले; वीतिहोत्रापासून अनंत, अनंतापासून दुर्जय राजा झाला.

क्रोष्टोर्व्वंशं प्रवक्षअयामि यत्र जातो हरिःस्वयम् । क्रोष्टोस्तु वृजिनीवांश्च स्वाहाऽभूद्‌वृजिनीवतः ।। २७५.

आता मी क्रोष्टूच्या वंशाचा उल्लेख करतो, ज्यात हरि स्वतः जन्मला; क्रोष्टूपासून व्रजिनीवान, व्रजिनीवानपासून स्वाहा झाला.

स्वाहापुत्रो रुषद्‌गुश्च तस्य चित्रस्थः सुतः । शशविन्दुश्चित्ररथाच्चक्रवर्त्ती हरौ रतः ।। २७५.

स्वाहाचा पुत्र ऋषद्गु, त्याचा पुत्र चित्रस्थ; त्यानंतर शशविंदु, चित्ररथ आणि हरिप्रेमी चक्रवर्ती आले.

शशविन्दोश्च पुत्त्राणां शतानामभवच्छतम् । धीमतां चारुरूपाणां भूरिद्रविणतेजसाम् ।। २७५.

शशविंदुला शंभर पुत्र झाले, ते सर्व बुद्धिमान, सुंदर आणि मोठ्या संपत्तीचे व तेजस्वी होते.

पृथुश्रवाः प्रधानोऽभूत्तस्य पुत्त्रः सुयज्ञकः । सुयज्ञस्योशनाः पुत्रस्तितिक्षुरुशनः सुतः ।। २७५.

त्यात पृथुश्रवा हा प्रमुख होता; त्याचा पुत्र सुयज्ञक, सुयज्ञकाचा पुत्र उशन, आणि उशनाचा पुत्र तितिक्षु.

तितिक्षोस्तु मरुत्तोऽभूत्तस्मात्कम्बलवर्हिषः । पञ्चाशद्रुक्मकवचाद्रुक्मेषुः पृथुरुक्मकः ।। २७५.

तितिक्षुपासून मरुत्त, त्याच्यापासून कंबलवर्हिष; पन्नास सुवर्णकवचधारी पुत्र, रुक्मेषु आणि पृथुरुक्मक हेही त्याच्यापासून झाले.