अग्निपुराणम्

राज्यर्थिनां राज्यदञ्च धर्म्मदं धर्मकामिनाम् ।। २७२.

राज्याची इच्छा असणाऱ्यांना हे राज्य देते, धर्माची इच्छा असणाऱ्यांना धर्म मिळतो.

स्वर्गार्थिना स्वर्गदञ्च पुत्रदं पुत्रकामिनां । गवादिकामिनाङ्गोदं ग्रामदं ग्रामकामिनां ।। २७२.

स्वर्गाची इच्छा असणाऱ्यांना स्वर्ग मिळतो, पुत्राची इच्छा असणाऱ्यांना पुत्र मिळतो, गायी वगैरेची इच्छा असणाऱ्यांना गायी मिळतात, गावाची इच्छा असणाऱ्यांना गाव मिळतो.

कामार्थिनां कामदञ्च सर्वसौभाग्यसम्पदम् । गुणकीर्त्तिप्रदं नॄणां जयदञ्जयकामिनाम् ।। २७२.

इच्छित सुख मिळवू पाहणाऱ्यांना सुख मिळते, सर्व प्रकारचे सौभाग्य आणि संपत्ती मिळते. लोकांना गुण आणि कीर्ती मिळते, विजयाची इच्छा असणाऱ्यांना विजय मिळतो.

सर्वेप्सूनां सर्वदन्तु मुक्तिदं मुक्तिकामिनां । पापघ्नं पापाकर्तॄणामाग्नेयं हि पुराणकम् ।। २७२.

सर्व काही हवे असणाऱ्यांना सर्व मिळते, मुक्तीची इच्छा असणाऱ्यांना मुक्ती मिळते. पाप केलेल्यांची पापे अग्निपुराण नष्ट करते.

पुष्कर उवाच ब्रह्मणाभिहितं पूर्व्वं यावन्मान्नं मरीचये । लक्षार्द्धार्द्धन्तु तद्‌ब्राह्मं लिखित्वा सम्प्रदाप्येत् ।। २७२.

पुष्कर म्हणाला: ब्रह्मदेवांनी पूर्वी मरीचि यांना अन्नमापनापर्यंत जे सांगितले, ते ब्राह्म पुराण शंभर हजाराच्या अर्ध्या भागाइतके लिहून द्यावे.

वैशाख्याम्पौर्णमास्याञ्च स्वर्गार्थी जलधेनुमत् । पाद्मं द्वादशसाहस्रं ज्येष्ठे दद्याच्च धेनुमत् ।। २७२.

वैशाख महिन्यात पौर्णिमेला, स्वर्गाची इच्छा असणाऱ्याने बाराशे श्लोकांचे पद्मपुराण आणि दूध देणारी गाय द्यावी. ज्येष्ठ महिन्यातही गायीसह ते द्यावे.

वराहकल्पवृत्तान्तमधिकृत्य पराशरः । त्रयोविंशतिसाहस्रं वैष्णवं प्राह चार्पयेत् ।। २७२.

वराहकल्पाच्या कथेनिमित्त पराशरांनी तेवीस हजार श्लोकांचे वैष्णवपुराण सांगितले, ते द्यावे.

जलधेनुमदापाढ्यां विष्णोः पदमवाप्नुयात् । चतुर्दशसहस्राणि वायवीयं हरिप्रियं ।। २७२.

ते समृद्ध गायीसह दिल्यास, विष्णूचे स्थान मिळते. वायवीय, हरिप्रिय, हे चौदा हजार श्लोकांचे आहे.

श्वेतकल्पप्रसङ्गेन घर्म्मान् वायुरिहाब्रवीत् । दद्याल्लिखित्वा तद्विप्रे श्रावण्यां गुड़धेनुमत् ।। २७२.

श्वेतकल्पाच्या वेळी, वायूने घर्म नावाचे पुराण सांगितले. ते लिहून, श्रावण महिन्यात उत्तम गायीसह ब्राह्मणाला द्यावे.

यत्राधिकृत्य गायत्रीं कीर्त्त्यते धर्म्मविस्तरः । वृत्रासुरबधोपेतं तद्भागवतमुच्यते ।। २७२.

जिथे गायत्रीचे महत्त्व सांगितले जाते आणि धर्माचा विस्तार व वृतासुराचा वध वर्णन केला जातो, ते भागवतपुराण म्हणतात.

सारस्वतस्य कल्पस्य प्रोष्ठपद्यन्तु तद्ददेत् । अष्टादशसहस्राणि हेमसिंहसमन्वितं ।। २७२.

सारस्वत कल्पाच्या वेळी, प्रोष्टपद या दिवशी ते द्यावे. ते अठरा हजार श्लोकांचे असून, सोन्याच्या सिंहासह द्यावे.

यत्राह नारदो धर्म्मान् वृहत्कल्पाश्रितानिह । पञ्चविंशसहस्राणि नारदीयं तदुच्यते ।। २७२.

इथे नारदांनी जे धर्म सांगितले आहेत, जे मोठ्या कल्पावर आधारलेले आहेत, ती पंचवीस हजार श्लोकांची रचना 'नारदीय पुराण' म्हणून ओळखली जाते.

सधेनुञ्चाश्विने दद्यात्सिद्धिमात्यन्तिकीं लभेत् । यत्राधिकृत्य शत्रूनान्दर्माधर्मविचारणा ।। २७२.

जर एखाद्याने हे गायीसह आणि अश्विनी देऊन दिले, तर त्याला अत्युच्च सिद्धी मिळते; तिथे शत्रूंबाबत धर्म आणि अधर्माचा विचार केला जातो.

कार्त्तिक्यां नवसाहस्रं मार्कण्डेयमथार्पयेत् । अग्निना यद्वशिष्ठाय प्रोक्तञ्चाग्नेयमेव तत् ।। २७२.

कार्तिक महिन्यात, नव हजार श्लोकांचे मार्कंडेय पुराण द्यावे; अग्नीने वसिष्ठाला जे सांगितले, तेच अग्नी पुराण आहे.

चतुर्दशसहस्राणि भविष्यं सूर्य्यसम्भवं । भवस्तु मनवे प्राह दद्यात् पौष्यां गुड़ादिमत् ।। २७२.

भवाने सूर्यापासून उत्पन्न होणाऱ्या भविष्यातील चौदा हजार श्लोकांची कथा मनुला सांगितली; पौष महिन्यात, गुरुच्या उपस्थितीत, हे द्यावे.

सावर्णिना नारदाय ब्रह्मवैवर्त्तमीरितं । रथान्तरस्य वृत्तान्तमष्टादशसहस्रकं ।। २७२.

सावर्णीने नारदाला ब्रह्मवैवर्त सांगितले, रथांताराचा इतिहास, ज्यात अठरा हजार श्लोक आहेत.

माघ्यान्दद्याद्वराहस्य चरितं ब्रह्मवैवर्त्तमीरितं । रथान्तरस्य वृत्तान्तमष्टादशसहस्रकं ।। २७२.

माघ महिन्यात, ब्रह्मवैवर्तात सांगितलेले वराहाचे चरित्र आणि रथांताराचा अठरा हजार श्लोकांचा इतिहास द्यावा.

आग्येयकल्पे लल्लिङ्गमेकादशसहस्रकम् । तद्दत्वा शिवमाप्नोति फाल्गुन्यां तिलधेनुमत् ।। २७२.

आग्नेय कल्पात, लिंगपुराण हे अकरा हजार श्लोकांचे आहे; ते फाल्गुन महिन्यात, तीळ आणि गायीसह दान केल्यास, शिवप्राप्ती होते.

चतुर्द्दशशहस्राणि वाराहं विष्णुणेरितम् । भूयौ वराहचरितं मानवस्य प्रवृत्तितः ।। २७२.

विष्णूंनी सांगितलेले वराहपुराण चौदा हजार श्लोकांचे आहे, आणि पुन्हा मनुच्या परंपरेनुसार वराहाचे चरित्र सांगितले आहे.

सहेमगरुड़ञ्चैत्र्यां पदमाप्नोति वैष्णवम् । चतुरशीतिसाहस्रं स्कान्दं स्कन्देरितं महत् ।। २७२.

चैत्र महिन्यात सोन्याचा गरुड देऊन, वैष्णव पद मिळते; स्कंदाने सांगितलेले महान स्कंदपुराण चौर्याऐंशी हजार श्लोकांचे आहे.

अधिकृत्य सधर्म्मांश्च कल्पे तत्पुरुषेऽर्पयेत्। वामनं दशसाहस्रं धौमकल्पे हरेः कथा ।। २७२.

धार्मिक लोकांचा विचार करून, त्या कल्पात तत्पुरुष द्यावा; वामनपुराण दहा हजार श्लोकांचे आहे, आणि धौम कल्पात हरिची कथा आहे.

दद्यात् शरदि विषुवे धर्मार्थादिनिवोधनम् । कूर्मञअचाष्टसहस्रञ्च कूर्मोक्तञ्च रसातले ।। २७२.

शरद ऋतूतील विषुवेला, धर्म, अर्थ इत्यादींचे शिक्षण द्यावे; आणि कूर्मपुराण, आठ हजार श्लोकांचे, जे कूर्माने पाताळात सांगितले.

इन्द्रद्युम्नप्रसङ्गेन दद्यात्तद्धेमकूर्मवत् । त्रयोदशसहस्राणि मात्स्यं कल्पादितोऽब्रवीत् ।। २७२.

इंद्रद्युम्नाच्या प्रसंगी, ते सोन्याच्या कूर्मासह द्यावे; कल्पाच्या सुरुवातीला सांगितलेले मत्स्यपुराण तेरा हजार श्लोकांचे आहे.

मत्स्यो हि मनवे दद्याद्विषुवे हेममत्स्यवत् । गारुड़ञ्चाष्टसाहस्रं विष्णूक्तन्तार्क्षकल्पके ।। २७२.

मत्स्यपुराण विषुवेला मनुला, सोन्याच्या मत्स्यासह द्यावे; आणि गरुडपुराण, आठ हजार श्लोकांचे, जे विष्णूंनी तार्क्ष्य कल्पात सांगितले.

विश्वाण्डाद्‌गरुड़ोत्पत्तिं तद्दद्याद्धेमहंसवत् । ब्रह्मा ब्रह्माण्डमाहात्म्यमधिकृत्याब्रवीत्तु ।। २७२.

विश्वांडातून गरुडाचा जन्म, ते सोन्याच्या हंसासह द्यावे; ब्रह्मदेवाने ब्रह्मांडाचे माहात्म्य विचारपूर्वक सांगितले.

वाचकं पूजयेदादौ भोजयेत् पायसैर्द्विजान् । गोभूग्रामसुवर्णादि दद्यात्पर्वणि पर्वणि ।। २७२.

सर्वप्रथम वाचकाची पूजा करावी, आणि द्विजांना पायसाने जेवू घालावे; प्रत्येक सणासणाला गायी, जमीन, गाव, सोने इत्यादी द्यावे.

समाप्ते बारते विप्रं संहितापुस्तकान्यजेत् । शुभे देशे निवेश्याथ क्षौमवस्त्रादिनावृतान् ।। २७२.

समारंभाच्या शेवटी, ब्राह्मणाची पूजा करावी आणि संहितेची पुस्तके अर्पण करावीत; ती शुभ स्थळी ठेवून, कापडात गुंडाळावीत.

नरनारायणऔ पूज्यौ पुस्तकाः कुसुमादिभिः । गोऽन्नभूहेम दत्वाथ भोजयित्वा क्षमापयेत् ।। २७२.

नर आणि नारायण यांची पूजा करावी, आणि पुस्तके फुलांनी सजवावीत; गायी, अन्न, जमीन, सोने द्यावे, जेवू घालून क्षमा मागावी.

महादानानि देयानि रत्नानि विविधानि च । मासकौ द्वौ त्रयश्चैव मासे मासे प्रदापयेत् ।। २७२.

महादाने द्यावीत, आणि विविध रत्नेही द्यावीत; दर महिन्याला दोन किंवा तीन जोड्या वाटाव्यात.