अग्निपुराणम्

तोरणत्रितयं तत्र गृहे देवान् यजेत् सदा । चित्रान्त्यक्त्वा यदा स्वातिं सविता प्रतिपद्यते ।। २६८.

तेथे तीन तोरणे असलेल्या घरात नेहमी देवांची पूजा करावी; चंद्र चित्रा सोडून स्वातीमध्ये गेल्यावर सूर्य मिळतो.

ततः प्रभृति कर्त्तव्यं यावत् स्वातौ रविः स्थितः । ब्रह्मा विष्णुश्च शम्भुश्च शक्रश्चैवानलानिलौ ।। २६८.

त्या क्षणापासून सूर्य स्वाती नक्षत्रात असताना ब्रह्मा, विष्णु, शंभू, इंद्र, अग्नी आणि वायू यांची पूजा करावी.

विनायकः कुमारश्च वरुणो धनदो यमः । विश्वे देवा वैश्रवसो गजाश्चाष्टौ च तान् यजेत् ।। २६८.

विनायक, कुमार, वरुण, कुबेर, यम, सर्व देव, वैश्रवण आणि आठ गज – यांची पूजा करावी.

कुमुदैरावणौ पद्मः पुष्पदन्तश्च वामनः । सुप्रतीकोऽञ्चनो नीलः पूजा कार्य्या गृहादिके ।। २६८.

कुमुद, ऐरावत, पद्म, पुष्पदंत, वामन, सुप्रतीक, अंजन आणि नील – यांची घरात आणि इतरत्र पूजा करावी.

पुरोधा जुहुयादाज्यं समित्सिद्धार्थकं तिलाः । कुम्बा अष्टौ पूजिताश्च तैः स्नाप्याश्वगजोत्तमाः ।। २६८.

पुरोहिताने अग्नीत तुप, समिधा, सिद्ध अन्न आणि तीळ यांचा होम करावा; आठ कलशांची पूजा करावी आणि त्यांच्याने उत्तम घोडे व हत्ती स्नान घालावे.

अश्वाः स्नाप्या ददेत् पिण्डान् ततो हि प्रथमं गजान् । निष्क्रामयेत्तोरणैस्तु गोपुरादि न लङ्घयेत् ।। २६८.

घोड्यांना स्नान घालून त्यांना पिंड द्यावा, मग प्रथम हत्तींची पूजा करावी; ते सर्व तोरणातून बाहेर जावोत, गड किंवा मुख्य दरवाजावरून जाऊ नयेत.

विक्रमेयुस्ततः सर्वे राजलिङ्गं गृहे यजेत् । वारुणे वरुणं प्रार्च्य रात्रौ भूतबलिं ददेत् ।। २६८.

मग सर्वजण पुढे जावेत; घरात राजचिन्हांची पूजा करावी; पश्चिम दिशेला वरुणाची पूजा करावी आणि रात्री भूतांना बलि द्यावी.

विशाखायां गते सूर्य्ये आश्रमे निवसेन्नृपः । अलङ्कुर्य्याद्दिने नस्मिन् वाहनन्तु विशेषतः ।। २६८.

सूर्य विशाखा नक्षत्रात गेल्यावर राजा आश्रमात राहावा; या दिवशी विशेषतः वाहनांची सजावट करावी.

पूजिता राजलिङ्गाश्च कर्त्तव्या नरहस्तगाः । हस्तिनन्तुरगं छत्रं खड्गं चापञ्च दुन्दुभिम् ।। २६८.

पूजलेली राजचिन्हे माणसांच्या हातात ठेवावीत – हत्ती, घोडा, छत्र, तलवार, धनुष्य आणि पाच डंबरू.

ध्वजं पताकां धर्म्मज्ञ कालज्ञस्त्वभिभन्त्रयेत् । अमिमन्त्रय ततः सर्व्वन् कुर्य्यात् कुञ्जरघूर्गतान् ।। २६८.

धर्माची आणि योग्य वेळेची जाण असलेल्या व्यक्तीने ध्वज आणि पताका उभारावी. त्यानंतर सर्वांना बोलावून, हत्ती आणि रथांवर बसलेल्या लोकांची नीट मांडणी करावी.

कुञ्जरोपरिगौ स्यातां सांवत्सरपुरोहितौ । मन्त्रितांश्च समारुह्य तोरणेन विनिर्गमेत् ।। २६८.

वर्षभरासाठी नेमलेले दोन मुख्य पुरोहित हत्तीवर बसावे. विधीपूर्वक अभिषेक केलेल्यांना देखील चढवून, मग तो मुख्य दरवाजातून बाहेर पडावा.

निष्क्रम्य नागमारुह्य तोरणेनाथ निर्गमेत् । बलिं विभज्य विधिवद्राजा कुञ्जरधूर्गतः ।। २६८.

बाहेर गेल्यावर, राजा हत्तीवर चढावा आणि मग तो मुख्य दरवाजातून बाहेर पडावा. हत्तीवर बसलेल्या राजाने, योग्य पद्धतीने बलि वाटावी.

उन्मूकानान्तु निचयमादीपितदिगन्तरं । राजा प्रदक्षइणं कुय्यात्त्रीन् वारान् सुसमाहितः ।। २६८.

राजाने एकाग्र मनाने, मूक लोक, सभा आणि दर्शवलेल्या दिशा यांची तीन वेळा प्रदक्षिणा करावी.

चतुरङ्गबलोपेतः सर्वसैन्येन नादयन् । एवं कृत्वा गृहं गच्छेद्विसर्जितजलाञ्जलिः ।। २६८.

चारही अंगातील सैन्य आणि सर्व फौजांसह गजर करीत, हे सर्व विधी पार पाडल्यावर, राजा जल अर्पण करून घरी परतावा.

पुष्कर उवाच छत्रादिमन्त्रान् वक्ष्यामि यैस्तत् पूज्य जयादिकम् । ब्रह्मणः सत्यवाक्येन सोमस्य वरुणस्य च ।। २६९.

पुष्कर म्हणाला: छत्र वगैरेच्या पूजेचे मंत्र मी सांगतो, ज्यामुळे विजय वगैरे फल मिळते. हे ब्रह्मा, सोम आणि वरुण यांच्या सत्य वचनांनी युक्त आहेत.

सूर्य्यस्य च प्रभावेन वर्द्धस्व त्वं महामते । पाण्डराभप्रतीकाश हिमकुन्देन्दुसुप्रभ ।। २६९.

सूर्याच्या तेजाने, हे बुद्धिमान छत्रा, तू वाढत जावेस. बर्फ, कुंद आणि पूर्ण चंद्रासारखी शुभ्र कांति तुझ्यात असो.

यथाम्बुदश्छादयते शिवायैनां वसुन्धरां । तथाच्छादय राजानं विजयारोग्यवृद्धये ।। २६९.

जसा मेघ पृथ्वीला तिच्या कल्याणासाठी झाकतो, तसाच तू राजाला विजय, आरोग्य आणि वृद्धीसाठी झाक.

गन्धर्वकुलजातस्त्वं माभूयाः कुलदूषकः । ब्रह्मणः सत्यवाक्येन सोमस्य वरुणस्य च ।। २६९.

गंधर्वांच्या कुळात जन्मलेला छत्रा, तू आपल्या कुळाचे कलंक करू नकोस. हे ब्रह्मा, सोम आणि वरुण यांच्या सत्य वचनांनी युक्त आहे.

प्रभावाच्च हुताशस्य वर्द्धस्व त्वं तुरङ्गम । तेजसा चैव सूर्य्यस्य मुनीनां तपसा तथा ।। २६९.

अग्नीच्या प्रभावाने, हे घोड्या, तू वाढत जावेस. सूर्याच्या तेजाने आणि ऋषींच्या तपश्चर्येनेही तुझ्यात बल वाढो.

रुद्रस्य ब्रह्मचर्य्येण पवनस्य बलेन च । स्मर त्वं राजपुत्रोऽसि कौस्तुभन्तु मणिं स्मर ।। २६९.

रुद्राच्या ब्रह्मचर्याने आणि वाऱ्याच्या बळाने, तू राजपुत्र आहेस हे नेहमी लक्षात ठेव. कौस्तुभ मणीचेही स्मरण कर.

यां गतिं ब्रहाहा गच्छेत् पितृहा मातृहा मातृहा तथा । भूम्यर्थेऽनृतवादी च क्षत्रियश्च पराङ्मुखः ।। २६९.

ज्या मार्गाने ब्रह्महत्यारा, पितृहत्यारा, मातृहत्यारा, भूमीसाठी खोटे बोलणारा आणि रणभूमीतून पळणारा क्षत्रिय जातो—

ब्रजेस्त्वन्तां गतिं क्षिप्रं मा तत् पापं भवेत्तव । विकृतिं मापगच्छेस्त्वं युद्धेऽध्वनि तुरङ्गम ।। २६९.

तो मार्ग तुला लवकर मिळू नये, ते पाप तुझ्या वाट्याला येऊ नये. युद्धात किंवा प्रवासात, हे घोड्या, तुला कधीही अपाय किंवा विकृती होऊ नये.

रिपून् विनिघ्नन् समरे सह भर्त्रा सुखी भव । शक्रकेतो महावीर्य्यः सुवर्णस्त्वामुपाश्रितः ।। २६९.

समरात शत्रूंचा नाश करून, आपल्या मालकासोबत सुखी रहा. शक्राचा सुवर्णध्वज, मोठ्या पराक्रमाचा, तुझ्यावर विसंबून आहे.

पतत्रिराड्वैनतेयस्तथा नारायणध्वजः । काश्यपेयोऽमृताहर्त्ता नागादिर्विष्णुवाहनः ।। २६९.

पक्षीराज गरुड, नारायणाचा ध्वज, कश्यपाचा वंशज, अमृत आणणारा, नागांचा अधिपती आणि विष्णूचे वाहन—

अप्रमेयो दुराधर्षो रणे देवारिसूदनः । महाबलो महावेगे महाकायोऽमृताशनः ।। २६९.

जो मोजता येत नाही, जिंकता येत नाही, युद्धात देवांच्या शत्रूंचा नाश करणारा, मोठ्या बळाचा, वेगवान, विशाल आणि अमृतभक्षक—

गरुत्माम्मारुतगतिस्त्वयि सन्निहितः स्थितः । विष्णुना देवदेवेन शक्रार्थं स्थापितो ह्यसि ।। २६९.

गरुड, वाऱ्यासारखा वेगवान, तुझ्यात वास करतो. देवांचा देव विष्णू, शक्रासाठी तुला येथे स्थापन करतो.

जयाय भव मे नित्यं वृद्धयेऽथ बलस्य च । साश्ववर्मायुधान्योधान् रक्षास्माकं रिपून् दह ।। २६९.

तू नेहमी माझ्या विजयासाठी, बळवृद्धीसाठी असावास. घोडे, कवच, शस्त्रे आणि सैनिकांसह आमचे रक्षण कर. आमचे शत्रू जाळून टाक.

कुमुदैरावणौ पद्मः पुष्पदन्तोऽथ वामनः २६९.

कुमुद, ऐरावत, पद्म, पुष्पदंत आणि वामन हे आहेत.

तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च बलान्यष्टौ समाश्रिताः । भद्रो मन्दो मृगश्चैव गजः संकीर्ण एव च ।। २६९.

त्यांच्या मुलांमध्ये आणि नातवंडांमध्ये, आठ बलवान आहेत — भद्र, मंद, मृग, गज आणि संकीर्ण हे देखील.