अग्निपुराणम्

त्वं प्रभुः शाश्वतश्चैव सर्व्वभूतहिते रतः । अनन्ततेजा वै राजो यशोजयविवर्द्धनः ।। २६८.

तू शाश्वत प्रभू आहेस, सर्व जीवांच्या कल्याणात रमणारा; अनंत तेजाचा, कीर्ती आणि विजय वाढवणारा राजा आहेस.

तेजस्ते वर्द्धयन्त्वेते देवाः शक्रः सुवृष्टिकृत् । ब्रह्मविष्णुमहेशाश्च कार्त्तिकेयो विनायकः ।। २६८.

हे सर्व देव तुझ्या तेजात वाढ करतात – इंद्र जो उत्तम पाऊस पाडतो, ब्रह्मा, विष्णु, महेश, कार्तिकेय आणि विनायक.

आदित्या वसवो रुद्राः साध्याश्च भृगवो दिशः । मरुद्गणा लोकपाला ग्रहा यक्षादिनिम्नगाः ।। २६८.

आदित्य, वसु, रुद्र, साध्य, भृगु, दिशा, मरुतगण, लोकपाल, ग्रह, यक्ष आणि नद्या – हे सर्व.

समुद्रा श्रीर्मही गौरी चण्डिका च सरस्वती । प्रवर्त्तयन्तु ते तेजो जय शक्र शचीपते ।। २६८.

समुद्र, श्री, पृथ्वी, गौरी, चंडिका आणि सरस्वती तुझे तेज प्रकट करो; शचीपती इंद्रा, तुला विजय लाभो.

तव चापि जयान्नित्यं मम सम्पद्यतां शुभं । प्रसीद राज्ञां विप्राणां प्रजानामपि सर्वशः ।। २६८.

तुझ्या विजयामुळे मला नेहमीच शुभ घडो; राजे, ब्राह्मण आणि सर्व प्रजेला कृपा कर.

भवत्प्रसादात् पृथिवी नित्यं शस्यवती भवेत् । शिवं भवतु निर्व्विघ्नं शाम्यन्तामीतयो भृशं ।। २६८.

तुझ्या कृपेने पृथ्वी नेहमी धान्याने समृद्ध राहो; सर्वत्र मंगल आणि विघ्नरहित स्थिती असो, दुःख शांत होवोत.

मन्त्रेणेन्द्रं समभ्यर्च्च्य जितभूः स्वर्गमाप्नुयात् । भद्रकालीं पटे लिख्य पूजयेदाश्विने जये ।। २६८.

मंत्राने इंद्राची पूजा केल्याने पृथ्वी जिंकणारा स्वर्ग मिळवतो; अश्विनी काळात कापडावर भद्रकाळीचे चित्र काढून तिची विजयासाठी पूजा करावी.

शुक्लपक्षे तथाष्टम्यामायुधं कार्म्मुकं ध्वजम् । छत्रञ्च राजलिङ्गानि शस्त्राद्यं कुसुमादिभिः ।। २६८.

शुक्ल पक्षातील अष्टमीला शस्त्रे, धनुष्य, ध्वज, छत्र, राजचिन्हे आणि इतर आयुधे फुलांनी इत्यादींनी पूजावीत.

जाग्रन्निशि बलिन्दद्याद् द्वितीयेऽह्नि पुनर्यजेत् । भद्रकालि महाकालि दुर्गे दुर्गार्त्तिहारिणि ।। २६८.

रात्री जागरण करून बलि द्यावी, दुसऱ्या दिवशी पुन्हा यज्ञ करावा – भद्रकाळी, महाकाळी, दुर्गा, दु:ख दूर करणारी देवी, हिला उद्देशून.

त्रैलोक्यविजये चण्डि मम शान्तौ जये भव । नीराजनविधिं वक्ष्ये ऐशान्याम्मन्दिरं चरेत् ।। २६८.

त्रैलोक्यात विजयी चंडी, मला शांती आणि विजय दे; मी निराजनाची विधी सांगतो – ईशान्य दिशेच्या मंदिरात जावे.

तोरणत्रितयं तत्र गृहे देवान् यजेत् सदा । चित्रान्त्यक्त्वा यदा स्वातिं सविता प्रतिपद्यते ।। २६८.

तेथे तीन तोरणे असलेल्या घरात नेहमी देवांची पूजा करावी; चंद्र चित्रा सोडून स्वातीमध्ये गेल्यावर सूर्य मिळतो.

ततः प्रभृति कर्त्तव्यं यावत् स्वातौ रविः स्थितः । ब्रह्मा विष्णुश्च शम्भुश्च शक्रश्चैवानलानिलौ ।। २६८.

त्या क्षणापासून सूर्य स्वाती नक्षत्रात असताना ब्रह्मा, विष्णु, शंभू, इंद्र, अग्नी आणि वायू यांची पूजा करावी.

विनायकः कुमारश्च वरुणो धनदो यमः । विश्वे देवा वैश्रवसो गजाश्चाष्टौ च तान् यजेत् ।। २६८.

विनायक, कुमार, वरुण, कुबेर, यम, सर्व देव, वैश्रवण आणि आठ गज – यांची पूजा करावी.

कुमुदैरावणौ पद्मः पुष्पदन्तश्च वामनः । सुप्रतीकोऽञ्चनो नीलः पूजा कार्य्या गृहादिके ।। २६८.

कुमुद, ऐरावत, पद्म, पुष्पदंत, वामन, सुप्रतीक, अंजन आणि नील – यांची घरात आणि इतरत्र पूजा करावी.

पुरोधा जुहुयादाज्यं समित्सिद्धार्थकं तिलाः । कुम्बा अष्टौ पूजिताश्च तैः स्नाप्याश्वगजोत्तमाः ।। २६८.

पुरोहिताने अग्नीत तुप, समिधा, सिद्ध अन्न आणि तीळ यांचा होम करावा; आठ कलशांची पूजा करावी आणि त्यांच्याने उत्तम घोडे व हत्ती स्नान घालावे.

अश्वाः स्नाप्या ददेत् पिण्डान् ततो हि प्रथमं गजान् । निष्क्रामयेत्तोरणैस्तु गोपुरादि न लङ्घयेत् ।। २६८.

घोड्यांना स्नान घालून त्यांना पिंड द्यावा, मग प्रथम हत्तींची पूजा करावी; ते सर्व तोरणातून बाहेर जावोत, गड किंवा मुख्य दरवाजावरून जाऊ नयेत.

विक्रमेयुस्ततः सर्वे राजलिङ्गं गृहे यजेत् । वारुणे वरुणं प्रार्च्य रात्रौ भूतबलिं ददेत् ।। २६८.

मग सर्वजण पुढे जावेत; घरात राजचिन्हांची पूजा करावी; पश्चिम दिशेला वरुणाची पूजा करावी आणि रात्री भूतांना बलि द्यावी.

विशाखायां गते सूर्य्ये आश्रमे निवसेन्नृपः । अलङ्कुर्य्याद्दिने नस्मिन् वाहनन्तु विशेषतः ।। २६८.

सूर्य विशाखा नक्षत्रात गेल्यावर राजा आश्रमात राहावा; या दिवशी विशेषतः वाहनांची सजावट करावी.

पूजिता राजलिङ्गाश्च कर्त्तव्या नरहस्तगाः । हस्तिनन्तुरगं छत्रं खड्गं चापञ्च दुन्दुभिम् ।। २६८.

पूजलेली राजचिन्हे माणसांच्या हातात ठेवावीत – हत्ती, घोडा, छत्र, तलवार, धनुष्य आणि पाच डंबरू.

ध्वजं पताकां धर्म्मज्ञ कालज्ञस्त्वभिभन्त्रयेत् । अमिमन्त्रय ततः सर्व्वन् कुर्य्यात् कुञ्जरघूर्गतान् ।। २६८.

धर्माची आणि योग्य वेळेची जाण असलेल्या व्यक्तीने ध्वज आणि पताका उभारावी. त्यानंतर सर्वांना बोलावून, हत्ती आणि रथांवर बसलेल्या लोकांची नीट मांडणी करावी.

कुञ्जरोपरिगौ स्यातां सांवत्सरपुरोहितौ । मन्त्रितांश्च समारुह्य तोरणेन विनिर्गमेत् ।। २६८.

वर्षभरासाठी नेमलेले दोन मुख्य पुरोहित हत्तीवर बसावे. विधीपूर्वक अभिषेक केलेल्यांना देखील चढवून, मग तो मुख्य दरवाजातून बाहेर पडावा.

निष्क्रम्य नागमारुह्य तोरणेनाथ निर्गमेत् । बलिं विभज्य विधिवद्राजा कुञ्जरधूर्गतः ।। २६८.

बाहेर गेल्यावर, राजा हत्तीवर चढावा आणि मग तो मुख्य दरवाजातून बाहेर पडावा. हत्तीवर बसलेल्या राजाने, योग्य पद्धतीने बलि वाटावी.

उन्मूकानान्तु निचयमादीपितदिगन्तरं । राजा प्रदक्षइणं कुय्यात्त्रीन् वारान् सुसमाहितः ।। २६८.

राजाने एकाग्र मनाने, मूक लोक, सभा आणि दर्शवलेल्या दिशा यांची तीन वेळा प्रदक्षिणा करावी.

चतुरङ्गबलोपेतः सर्वसैन्येन नादयन् । एवं कृत्वा गृहं गच्छेद्विसर्जितजलाञ्जलिः ।। २६८.

चारही अंगातील सैन्य आणि सर्व फौजांसह गजर करीत, हे सर्व विधी पार पाडल्यावर, राजा जल अर्पण करून घरी परतावा.

पुष्कर उवाच छत्रादिमन्त्रान् वक्ष्यामि यैस्तत् पूज्य जयादिकम् । ब्रह्मणः सत्यवाक्येन सोमस्य वरुणस्य च ।। २६९.

पुष्कर म्हणाला: छत्र वगैरेच्या पूजेचे मंत्र मी सांगतो, ज्यामुळे विजय वगैरे फल मिळते. हे ब्रह्मा, सोम आणि वरुण यांच्या सत्य वचनांनी युक्त आहेत.

सूर्य्यस्य च प्रभावेन वर्द्धस्व त्वं महामते । पाण्डराभप्रतीकाश हिमकुन्देन्दुसुप्रभ ।। २६९.

सूर्याच्या तेजाने, हे बुद्धिमान छत्रा, तू वाढत जावेस. बर्फ, कुंद आणि पूर्ण चंद्रासारखी शुभ्र कांति तुझ्यात असो.

यथाम्बुदश्छादयते शिवायैनां वसुन्धरां । तथाच्छादय राजानं विजयारोग्यवृद्धये ।। २६९.

जसा मेघ पृथ्वीला तिच्या कल्याणासाठी झाकतो, तसाच तू राजाला विजय, आरोग्य आणि वृद्धीसाठी झाक.

गन्धर्वकुलजातस्त्वं माभूयाः कुलदूषकः । ब्रह्मणः सत्यवाक्येन सोमस्य वरुणस्य च ।। २६९.

गंधर्वांच्या कुळात जन्मलेला छत्रा, तू आपल्या कुळाचे कलंक करू नकोस. हे ब्रह्मा, सोम आणि वरुण यांच्या सत्य वचनांनी युक्त आहे.

प्रभावाच्च हुताशस्य वर्द्धस्व त्वं तुरङ्गम । तेजसा चैव सूर्य्यस्य मुनीनां तपसा तथा ।। २६९.

अग्नीच्या प्रभावाने, हे घोड्या, तू वाढत जावेस. सूर्याच्या तेजाने आणि ऋषींच्या तपश्चर्येनेही तुझ्यात बल वाढो.