अग्निपुराणम्

जातीफलं सकर्पूरं चन्दनञ्च त्रिशीतकम् । पीतानि शुक्लवर्णानि तथा शुक्लानि भार्गव ।। २६८.

जायफळ, कर्पूर, चंदन आणि तीन थंड द्रव्ये; हे पिवळ्या, पांढऱ्या आणि शुभ्र रंगात, हे भार्गव.

कृष्णानि चैव रक्तानि पञ्चवर्णानि निर्द्दिशेत् । उत्पलं पद्मजाती च त्रिशीतं हरिपूजने ।। २६८.

काळे आणि लाल — असे पाच रंग सांगितले आहेत; कमळ, पद्म आणि तीन थंड द्रव्ये हरिपूजेत वापरतात.

कुङ्कुमं रक्तपद्मानि त्रिरक्तं रक्तमुत्पलं । धूपदीपादिभिः प्रार्च्य विष्णुं शान्तिर्भवेन्नृणां ।। २६८.

केशर, लाल कमळ, तीन प्रकारचे लाल आणि लाल उत्पल; धूप, दिवा इत्यादींनी विष्णूची पूजा केल्यावर लोकांना शांती मिळते.

चतुरस्रकरे कुण्डे ब्राह्मणाश्चाष्ट षोडस । लक्षहोमङ्कोटिहोमन्तिलाज्ययवधान्यकैः ।। २६८.

चौकोनी वेदीत, आठ किंवा सोळा ब्राह्मणांनी लाखो-कोटी वेळा तिळ, तूप, ज्वारी आणि धान्यांनी होम करावा.

पुष्कर उवाच कर्म्म सांवत्सरं राज्ञां जन्मर्क्षे पूजयेच्च तं । मासि मासि च संक्रान्तौ सूर्य्यसोमादिदेवताः ।। २६८.

पुष्कर म्हणतो: राजाने आपला जन्मनक्षत्रावर दरवर्षी तो विधी करावा; प्रत्येक महिन्यात संक्रांतीच्या दिवशी सूर्य, चंद्र वगैरे देवतांची पूजा करावी.

अगस्त्यस्योदयेऽगस्त्यञ्चातुर्म्मास्यं हरिं यजेत् । शयनोत्थापने पञ्चदिनं कुर्य्यात्समुत्सवम् ।। २६८.

अगस्त्याचा उदय झाल्यावर, चार महिन्यांत अगस्त्य आणि हरिची पूजा करावी; शयन आणि उठण्याचा उत्सव पाच दिवस साजरा करावा.

प्रोष्ठपादे सिते पक्षे प्रतिपत्प्रभृतिक्रमात् । शिबिरात् पूर्वदिग्भागे शक्रार्थं भवनञ्चरेत् ।। २६८.

प्रोष्ठपद महिन्यात शुक्ल पक्षात प्रतिपदापासून, पूर्व दिशेला तंबूच्या पुढे इंद्रासाठी घर बांधावे.

तत्र शक्रध्वजं स्थाप्य शचीं शक्रञ्च पूजयेत् । अष्टम्यां वाद्यघोषेण तान्तु यष्टिं प्रवेशयेत् ।। २६८.

तेथे इंद्राचा ध्वज उभारावा आणि शची व इंद्राची पूजा करावी; अष्टमीला वाद्यांच्या गजरात दोऱ्याची काठी आणावी.

एकादश्यां सोपवासो द्वादश्यां केतुमुत्थितम् । यजेद्वस्त्रादिसंवीतं घटस्थं सुरपं शचीं ।। २६८.

एकादशीला उपवास करावा; द्वादशीला ध्वज उभारावा; वस्त्रांनी सजवलेल्या, कलशात ठेवलेल्या देवेंद्र व शचीची पूजा करावी.

वर्द्धस्वेन्द्र जितामित्र वृत्रहन् पाकशासन । देव देव महाभाग त्वं हि भूमिष्ठतां गतः ।। २६८.

वाढ, हे इंद्रा, शत्रूंना जिंकणारा, वृत्राचा वध करणारा, पाकशासनाचा अधिपती; हे महाभाग देव, तू पृथ्वीवर येऊन वसला आहेस.

त्वं प्रभुः शाश्वतश्चैव सर्व्वभूतहिते रतः । अनन्ततेजा वै राजो यशोजयविवर्द्धनः ।। २६८.

तू शाश्वत प्रभू आहेस, सर्व जीवांच्या कल्याणात रमणारा; अनंत तेजाचा, कीर्ती आणि विजय वाढवणारा राजा आहेस.

तेजस्ते वर्द्धयन्त्वेते देवाः शक्रः सुवृष्टिकृत् । ब्रह्मविष्णुमहेशाश्च कार्त्तिकेयो विनायकः ।। २६८.

हे सर्व देव तुझ्या तेजात वाढ करतात – इंद्र जो उत्तम पाऊस पाडतो, ब्रह्मा, विष्णु, महेश, कार्तिकेय आणि विनायक.

आदित्या वसवो रुद्राः साध्याश्च भृगवो दिशः । मरुद्गणा लोकपाला ग्रहा यक्षादिनिम्नगाः ।। २६८.

आदित्य, वसु, रुद्र, साध्य, भृगु, दिशा, मरुतगण, लोकपाल, ग्रह, यक्ष आणि नद्या – हे सर्व.

समुद्रा श्रीर्मही गौरी चण्डिका च सरस्वती । प्रवर्त्तयन्तु ते तेजो जय शक्र शचीपते ।। २६८.

समुद्र, श्री, पृथ्वी, गौरी, चंडिका आणि सरस्वती तुझे तेज प्रकट करो; शचीपती इंद्रा, तुला विजय लाभो.

तव चापि जयान्नित्यं मम सम्पद्यतां शुभं । प्रसीद राज्ञां विप्राणां प्रजानामपि सर्वशः ।। २६८.

तुझ्या विजयामुळे मला नेहमीच शुभ घडो; राजे, ब्राह्मण आणि सर्व प्रजेला कृपा कर.

भवत्प्रसादात् पृथिवी नित्यं शस्यवती भवेत् । शिवं भवतु निर्व्विघ्नं शाम्यन्तामीतयो भृशं ।। २६८.

तुझ्या कृपेने पृथ्वी नेहमी धान्याने समृद्ध राहो; सर्वत्र मंगल आणि विघ्नरहित स्थिती असो, दुःख शांत होवोत.

मन्त्रेणेन्द्रं समभ्यर्च्च्य जितभूः स्वर्गमाप्नुयात् । भद्रकालीं पटे लिख्य पूजयेदाश्विने जये ।। २६८.

मंत्राने इंद्राची पूजा केल्याने पृथ्वी जिंकणारा स्वर्ग मिळवतो; अश्विनी काळात कापडावर भद्रकाळीचे चित्र काढून तिची विजयासाठी पूजा करावी.

शुक्लपक्षे तथाष्टम्यामायुधं कार्म्मुकं ध्वजम् । छत्रञ्च राजलिङ्गानि शस्त्राद्यं कुसुमादिभिः ।। २६८.

शुक्ल पक्षातील अष्टमीला शस्त्रे, धनुष्य, ध्वज, छत्र, राजचिन्हे आणि इतर आयुधे फुलांनी इत्यादींनी पूजावीत.

जाग्रन्निशि बलिन्दद्याद् द्वितीयेऽह्नि पुनर्यजेत् । भद्रकालि महाकालि दुर्गे दुर्गार्त्तिहारिणि ।। २६८.

रात्री जागरण करून बलि द्यावी, दुसऱ्या दिवशी पुन्हा यज्ञ करावा – भद्रकाळी, महाकाळी, दुर्गा, दु:ख दूर करणारी देवी, हिला उद्देशून.

त्रैलोक्यविजये चण्डि मम शान्तौ जये भव । नीराजनविधिं वक्ष्ये ऐशान्याम्मन्दिरं चरेत् ।। २६८.

त्रैलोक्यात विजयी चंडी, मला शांती आणि विजय दे; मी निराजनाची विधी सांगतो – ईशान्य दिशेच्या मंदिरात जावे.

तोरणत्रितयं तत्र गृहे देवान् यजेत् सदा । चित्रान्त्यक्त्वा यदा स्वातिं सविता प्रतिपद्यते ।। २६८.

तेथे तीन तोरणे असलेल्या घरात नेहमी देवांची पूजा करावी; चंद्र चित्रा सोडून स्वातीमध्ये गेल्यावर सूर्य मिळतो.

ततः प्रभृति कर्त्तव्यं यावत् स्वातौ रविः स्थितः । ब्रह्मा विष्णुश्च शम्भुश्च शक्रश्चैवानलानिलौ ।। २६८.

त्या क्षणापासून सूर्य स्वाती नक्षत्रात असताना ब्रह्मा, विष्णु, शंभू, इंद्र, अग्नी आणि वायू यांची पूजा करावी.

विनायकः कुमारश्च वरुणो धनदो यमः । विश्वे देवा वैश्रवसो गजाश्चाष्टौ च तान् यजेत् ।। २६८.

विनायक, कुमार, वरुण, कुबेर, यम, सर्व देव, वैश्रवण आणि आठ गज – यांची पूजा करावी.

कुमुदैरावणौ पद्मः पुष्पदन्तश्च वामनः । सुप्रतीकोऽञ्चनो नीलः पूजा कार्य्या गृहादिके ।। २६८.

कुमुद, ऐरावत, पद्म, पुष्पदंत, वामन, सुप्रतीक, अंजन आणि नील – यांची घरात आणि इतरत्र पूजा करावी.

पुरोधा जुहुयादाज्यं समित्सिद्धार्थकं तिलाः । कुम्बा अष्टौ पूजिताश्च तैः स्नाप्याश्वगजोत्तमाः ।। २६८.

पुरोहिताने अग्नीत तुप, समिधा, सिद्ध अन्न आणि तीळ यांचा होम करावा; आठ कलशांची पूजा करावी आणि त्यांच्याने उत्तम घोडे व हत्ती स्नान घालावे.

अश्वाः स्नाप्या ददेत् पिण्डान् ततो हि प्रथमं गजान् । निष्क्रामयेत्तोरणैस्तु गोपुरादि न लङ्घयेत् ।। २६८.

घोड्यांना स्नान घालून त्यांना पिंड द्यावा, मग प्रथम हत्तींची पूजा करावी; ते सर्व तोरणातून बाहेर जावोत, गड किंवा मुख्य दरवाजावरून जाऊ नयेत.

विक्रमेयुस्ततः सर्वे राजलिङ्गं गृहे यजेत् । वारुणे वरुणं प्रार्च्य रात्रौ भूतबलिं ददेत् ।। २६८.

मग सर्वजण पुढे जावेत; घरात राजचिन्हांची पूजा करावी; पश्चिम दिशेला वरुणाची पूजा करावी आणि रात्री भूतांना बलि द्यावी.

विशाखायां गते सूर्य्ये आश्रमे निवसेन्नृपः । अलङ्कुर्य्याद्दिने नस्मिन् वाहनन्तु विशेषतः ।। २६८.

सूर्य विशाखा नक्षत्रात गेल्यावर राजा आश्रमात राहावा; या दिवशी विशेषतः वाहनांची सजावट करावी.

पूजिता राजलिङ्गाश्च कर्त्तव्या नरहस्तगाः । हस्तिनन्तुरगं छत्रं खड्गं चापञ्च दुन्दुभिम् ।। २६८.

पूजलेली राजचिन्हे माणसांच्या हातात ठेवावीत – हत्ती, घोडा, छत्र, तलवार, धनुष्य आणि पाच डंबरू.