अग्निपुराणम्

तेन त्वामभिषिञ्चामि पावमान्यः पुनन्तु ते । भगन्ते वरुणो राजा भगं सूर्य्यो बृहस्पतिः ।। २६६.

त्या पाण्याने मी तुला अभिषेक करतो; पवित्र पाणी तुला शुद्ध करो. वरुण राजा, सूर्य आणि बृहस्पती तुला भाग्य देवो.

भगमिन्द्रश्च वायुश्च भगं सप्तर्षयो ददुः । यक्ते केशेषु दौर्भाग्यं सीमन्ते यच्च मूर्द्धनि ।। २६६.

इंद्र, वायू आणि सप्तर्षी तुला भाग्य देवोत. केसात, सिमंतात आणि डोक्यावर असलेले दुर्भाग्य—

ललाटे कर्णयोरक्ष्णोरापस्तद्‌घ्नन्तु सर्वदा । दर्भपिञ्जलिमादाय वामहस्ते ततो गुरुः ।। २६६.

कपाळावर, कानांवर आणि डोळ्यांवर—हे पाणी नेहमीच दूर करो. मग गुरु डाव्या हातात कुश घेवून—

स्नातस्य सार्षपन्तैलं श्रुवेणौडुम्बरेण च । जुहुयान्मूर्द्धनि कुशान् सव्येन परिगृहाय च ।। २६६.

स्नान झालेल्याला उडुंबराच्या चमच्याने मोहरीचे तेल अर्पण करावे; डाव्या हातात कुश धरून डोक्यावर ते ओतावे.

मितश्च सम्मितश्चैव तथा शालककण्टकौ । कुष्माण्डो राजपुत्रश्च एतैः स्वाहासमन्वितैः ।। २६६.

मित, सम्मित, शालक, काटका, कुश्मांड आणि राजपुत्र—या सर्वांना स्वाहा म्हणत अर्पण करावे.

नामभिर्बलिमन्त्रैश्च नमस्कारसमन्वितैः । दद्याच्चतुष्पथे शूर्पे कुशानास्तीर्य्य सर्व्वतः ।। २६६.

नावांनी, बलिदानाच्या मंत्रांनी आणि नमस्कारांनी युक्त अशा रीतीने, चौकात सर्व बाजूंनी सूपावर कुश घालून तेथे अर्पण करावे.

कृताकृतांस्तण्डुलांश्च पललौदनमेव च । मत्स्यान्पङ्कांस्तथैवामान् पुष्पं चित्रं सुरां त्रिधा ।। २६६.

शिजवलेला आणि न शिजवलेला तांदूळ, पेज, मासे, चिखल, विविध फुले आणि तीन प्रकारची मद्ये यांचा नैवेद्य द्यावा.

मुलकं पूरिकां पूपांस्तथैवैण्डविकास्रजः । दध्यन्नं पायसं पिष्टं मोदकं गुड़मर्पयेत् ।। २६६.

मुळा, पुरी, पिठाचे गोड पदार्थ, साखरफुटाणे, दहीभात, पायस, पीठाचे पदार्थ, मोदक आणि गूळ यांचा नैवेद्य अर्पण करावा.

विनायकस्य जननीमुपतिष्ठेत्ततोऽम्बिकां । दूर्व्वासर्षपपुष्पाणां दत्त्वार्घ्यं पूर्णमञ्जलिं ।। २६६.

विनायकाची माता आणि नंतर अंबिका यांची पूजा करावी. दुर्वा, मोहरी आणि फुलांनी भरलेला पूर्ण अंजली अर्घ्य म्हणून द्यावा.

रूपं देहि यशो देहि सौभाग्यं सुभगे मम । पुत्रं देहि धनं देहि सर्व्वान् कामांश्च देहि मे ।। २६६.

माझ्या रूपाला, कीर्तीला, सौभाग्याला वाढ दे. मला पुत्र, धन आणि सर्व इच्छित गोष्टी दे, हे शुभेच्छा देणाऱ्या देवी.

भोजयेद्‌ब्राह्मणान्दद्याद्वस्त्रयुग्मं गुरोरपि । विनायकं ग्रहान्प्रार्च्य श्रियं कर्म्मफलं लभेत् ।। २६६.

ब्राह्मणांना जेवू घालावे आणि गुरुला देखील वस्त्रांची जोडी द्यावी. विनायक आणि ग्रहांची पूजा केल्यावर श्री आणि कर्माचे फळ मिळते.

पुष्कर उवाच स्नानं माहेश्रं वक्ष्ये राजादेर्जयवर्द्धनम् । दानवेन्द्राय बलये यज्जगादोशनाः पुरा ।। २६७.

पुष्कर म्हणतो: मी आता माहेश्वर स्नान सांगतो, जे राजांना विजय मिळवून देणारे आहे आणि पूर्वी उशनाने बल या दानवाधिपतीला दिले होते.

पञ्चामृतैस्तु संस्नाप्य पूजयेच्छूलपाणिनं । स्नानान्यन्यानि वक्ष्यामि सर्वदा विजयाय ते ।। २६७.

पंचामृतांनी स्नान करून त्रिशूळधारी भगवानाची पूजा करावी. मी आणखी काही स्नानविधी सांगतो, जे नेहमी विजय मिळवून देतात.

स्नानं घृतेन कथितमायुष्यवर्द्धनं परम् । गोमयेन च लक्ष्मीः स्याद् गोमूत्रेणाघमर्द्दनम् ।। २६७.

तुपाने स्नान केल्याने आयुष्य फार वाढते. गोमयाने लक्ष्मी मिळते आणि गोमूत्राने पापांचा नाश होतो.

क्षीरेण बलबुद्धिः स्याद्दध्ना लक्षअमीविवर्द्धनं । कुशोदकेन पापान्तः वञ्चगव्येन सर्वभाक् ।। २६७.

दुधाने स्नान केल्याने बळ आणि बुद्धी मिळते. दह्याने लक्ष्मी वाढते. कुशाच्या पाण्याने पापांचा अंत होतो आणि पंचगव्याने सर्व काही साध्य होते.

शतमूलेन सर्वाप्तिर्गोश्रृङ्गोदकतोऽर्घजित् । पलाशविल्वकमलकुशस्नानन्तु सर्व्वदं ।। २६७.

शतमूळाच्या पाण्याने सर्व काही मिळते. गाईच्या शिंगातील पाण्याने शत्रूवर विजय मिळतो. पलाश, बेल, कमळ आणि कुश यांच्या स्नानाने सर्व लाभ मिळतात.

वचा हरिद्रे द्वे मुस्तं स्नानं रक्षोहणं परं । आयुष्यञ्च यशस्यञ्च धर्म्ममेधाविवर्द्धनम् ।। २६८.

वचा, दोन प्रकारची हळद आणि मुस्ता यांच्या स्नानाने मोठ्या प्रमाणात संरक्षण मिळते, तसेच आयुष्य, कीर्ती, धर्म आणि मेधा वाढते.

हैमाद्भिश्चैव माङ्गल्यं रूप्यताम्रोदकैस्तथा । रत्नोदकैस्तु विज्यः सौभाग्यञ्च प्रियङ्गुणा ।। २६८.

सोन्याच्या पाण्याने स्नान केल्याने मंगल मिळते, चांदी आणि तांब्याच्या पाण्यानेही तसेच. रत्नांच्या पाण्याने विजय मिळतो आणि प्रियंगूच्या बियांनी सौभाग्य मिळते.

फलाद्बिश्च तथारोग्यं धात्र्यद्भिः परमां श्रियम् । तिलसिद्धार्थकैर्ल्लक्ष्मीः सौभाग्यञ्च प्रियङ्गुणा ।। २६८.

फळांच्या पाण्याने आरोग्य मिळते, आवळ्याच्या पाण्याने उत्तम श्री मिळते. तीळ, मोहरी आणि प्रियंगूच्या बियांनी लक्ष्मी आणि सौभाग्य मिळते.

पद्मोत्पलकदम्बैश्च श्रीर्बलं बलाद्रुमोदकैः । विष्णुपादोदकस्नानं सर्वस्नानेभ्य उत्तमम् ।। २६८.

कमळ, नीलकमळ आणि कदंब यांच्या पाण्याने श्री मिळते. बला वृक्षाच्या पाण्याने बळ मिळते. विष्णूच्या पादोदकाने स्नान करणे सर्व स्नानांमध्ये श्रेष्ठ आहे.

एकाकी एककामायेत्येकोर्कं१ विधिवच्चरेत् । अक्रन्दयति सूक्तेन प्रबध्नीयान्मणिं करे ।। २६८.

जो एकटा आहे, त्याने एकाकीपणाची इच्छा ठेवून, योग्य रीतीने सूर्योदयाच्या वेळी विधी करावा आणि 'अक्रंदयति' सूक्ताने हातात मणी बांधावा.

कुष्ठपाठा वचा शुण्ठी शङ्खलोहादिको मणिः । सर्व्वेषामेव कामानामीश्वरो भगवान् हरिः ।। २६८.

कुष्ठ, पाठा, वचा, सुंठ आणि शंख धातूचा मणी सर्व इच्छांचा स्वामी आहे; आणि भगवंत हरि सर्वांचा खरा स्वामी आहे.

तस्य संपूजनादेव सर्व्वान्कामान्समश्नुते । स्नापयित्वा घृतक्षीरैः पूजयित्वा च पित्तहा ।। २६८.

त्याच्या केवळ पूजेमुळे सर्व इच्छा पूर्ण होतात; तूप आणि दूधाने अभिषेक करून, भक्तीने पूजा केल्यावर पित्ताचे विकार दूर होतात.

पञ्चमुद्‌गबलिन्दत्वा अतिसारात् प्रमुच्यते । पञ्चगव्येन संस्नाप्य वातव्याधिं विनाशयेत् ।। २६८.

पाच प्रकारच्या मूगाच्या दाण्यांनी नैवेद्य दिल्यास अतिसारातून मुक्ती मिळते; गायीच्या पाच पदार्थांनी अभिषेक केल्यावर वाताचे रोग नाहीसे होतात.

द्विस्रेहस्नपनात् श्लेष्मरोगहा चातिपूजया । घृतं तैलं तथा क्षौद्रं स्नानन्तु त्रिरसं परं ।। २६८.

दोन वेळा तुपाने किंवा तेलाने अभिषेक केल्यावर कफाचे विकार दूर होतात; विशेष पूजेत तूप, तेल आणि मध यांनी अभिषेक करणे श्रेष्ठ मानले जाते.

स्नानं घृताम्बु द्विस्नेहं समलं घृततैलकम् । क्षौद्रमिक्षुरसं क्षीरं स्नानं त्रिमधुरं स्मृतम् ।। २६८.

तुपाच्या पाण्याने आणि दोन वेळा तूप-तेलाने अभिषेक, तसेच मध, ऊसाचा रस आणि दूध यांनी केलेला अभिषेक 'तीन गोडींचे स्नान' म्हणून ओळखले जाते.

घृतमिक्षुरसं तैलं क्षौद्रञ्च त्रिरसं श्रिये । अनुलेपस्त्रिशुक्लस्तु कर्पूरोशीरचन्दनैः ।। २६८.

तूप, ऊसाचा रस, तेल आणि मध — ही तीन गोडी श्रीमंतीसाठी वापरतात; कर्पूर, उशिर आणि चंदन यांनी बनवलेला 'तीन पांढऱ्या रंगाचा उटणे' श्रेष्ठ मानले जाते.

चन्दनागुरुकर्पूरमृगदर्पैः सकुङ्कुमैः । पञ्चानुलेपनं विष्णोः सर्वकामफलप्रदं ।। २६८.

चंदन, अगर, कर्पूर, कस्तुरी आणि केशर — ही पाच उटणी विष्णूला अर्पण केल्यावर सर्व इच्छा पूर्ण होतात.