अग्निपुराणम्

कृच्छ्रैर्विशुद्धो जप्त्वा च हुत्वा स्नात्वाऽथ सर्वभाक् । अष्टादशभ्यः सान्तिभ्यस्तिस्रोऽन्याः शान्तयो वराः ।। २६३.

कठोर व्रतांनी शुद्ध झाल्यावर जप, हवन आणि स्नान केल्याने सर्व शुभ फळ मिळते; अठरा शांत्यांपैकी तीन अन्य शांत्या श्रेष्ठ मानल्या जातात.

अमृता चाभ्या सौम्या सर्व्वोत्पातविमर्द्दनाः । अमृता सर्वदैवत्या अभ्या ब्रह्मदैवता ।। २६३.

अमृता आणि अभ्या या शांत्या सौम्य आहेत आणि सर्व आपत्ती दूर करतात; अमृता सर्व देवतांसाठी आहे, तर अभ्या ब्रह्मदेवतेसाठी आहे.

सौम्या च सर्वदैवत्या एका स्यात्सर्व्वकामदा । अभयायामणिः कार्य्यो वरुणस्य भृगूत्तम ।। २६३.

सौम्या शांत्या सर्व देवतांसाठी असून सर्व इच्छा पूर्ण करणारी आहे; अभया मणी वरुणासाठी वापरावा, हे भृगुकुळातील श्रेष्ठा.

शतकाण्डोऽमृतायाश्च सौम्यायाः शङ्खजो मणिः । तद्दैवत्यास्तथा मन्त्राः सिद्धौ स्यान्मणिबन्धनं ।। २६३.

अमृतेसाठी शतकांड मणी, सौम्यासाठी शंखातून उत्पन्न झालेला मणी आहे; त्यांच्या देवतांसाठी त्यांच्या मंत्रांचा उपयोग करावा आणि सिद्धीसाठी मणी बांधावा.

दिव्यान्तरीक्षभौमादिसमुत्पातार्दनाइमाः । द्विव्यान्तरीक्षभौमन्तु अद्भुतं त्रिविधं श्रृणु ।। २६३.

स्वर्ग, आकाश आणि पृथ्वीवरून येणाऱ्या आपत्ती दूर करण्यासाठी या उपाय आहेत; स्वर्गीय, आकाशीय आणि भौम या तिहेरी अद्भुत गोष्टी ऐक.

ग्रहर्क्षवैकृतं दिव्यमान्तरीक्षन्निबोध मे । उल्कापातश्च दिग्दाहः परिवेशस्तथैव च ।। २६३.

ग्रह-ताऱ्यांमुळे होणाऱ्या स्वर्गीय विकृती, तसेच उल्कापात, दिशांचे जळणे आणि वलय या आकाशातील आपत्ती ऐक.

गन्धर्वनगरञ्चैव वृष्टिश्च विकृता च या । चरस्थिरभवं भूमौ भूकम्पमपि भूमिजं ।। २६३.

गंधर्वांचे नगर दिसणे, विकृत पाऊस, आणि पृथ्वीवर चालणाऱ्या किंवा स्थिर असलेल्या अद्भुत घटना, तसेच भूकंप हे पृथ्वीवर घडतात.

सप्ताहाभ्यन्तरे वष्टावद्भुतं निष्फलं भवेत् । शान्तिं विना त्रिभिर्वर्षैरद्भुतं भयकृद्भवेत् ।। २६३.

सप्ताहाच्या आत अद्भुत घटना घडल्यास त्याचा काहीही परिणाम होत नाही; पण शांतता न केल्यास तीन वर्षांनी ती घटना भीतीदायक ठरते.

देवतार्च्चाः प्रनृत्यन्ति वेपन्ते प्रज्वलन्ति च । आरठन्ति च रोदन्ति प्रस्विद्यन्तेहसन्ति च ।। २६३.

देवतांच्या मूर्ती नाचतात, थरथरतात, प्रज्वलित होतात, ओरडतात, रडतात, घाम येतो आणि हसतात.

अर्च्चाविकारोपशमोऽभ्यर्च्य हुत्वा प्रजापतेः । अनग्निर्दीप्यते यत्र राष्ट्रे च भृशनिस्वनं ।। २६३.

अशा मूर्तींच्या विकृती शांत करण्यासाठी प्रजापतीची पूजा व हवन करावे; ज्या ठिकाणी अग्नी पेटत नाही आणि राज्यात मोठा गडगडाट होतो.

न दीप्यते चेन्धनवांस्तद्राष्ट्रं पीड्यते नृपैः । अग्निवैकृत्यशमनमग्निमन्त्रैश्च भार्गव ।। २६३.

ज्या ठिकाणी लाकूड पेटत नाही, त्या राज्यावर राजे संकट आणतात; अग्नीच्या विकृतीसाठी अग्नीमंत्रांनी उपाय करावा, हे भृगुकुळातील श्रेष्ठा.

अकाले फलिता वृक्षाः क्षीरं रक्तं स्रवन्ति च । वृक्षोत्पातप्रशमनं शिवं पूज्य च कारयेत् ।। २६३.

झाडे वेळीअगोदर फळ देतात आणि दूध रक्तासारखे वाहते, अशा झाडांच्या आपत्तीवर उपाय म्हणून शिवाची मंगल पूजा करावी.

अतिवृष्टिरनावृष्टिर्दुर्भिक्षायोभयं मतं । अनृतौ त्रिदिनारब्घवृष्टिर्ज्ञेया भयाय हि ।। २६३.

अतिवृष्टी, दुष्काळ आणि दुबार ही दोन्ही आपत्ती मानली जातात; ऋतूच्या बाहेर तीन दिवस पाऊस पडला, तर ते भयकारक समजावे.

वृष्टिवैकृत्यनाशः स्यात्पर्जन्येन्द्वर्कपूजनात् । नगरादपसर्पन्ते समीपमुपयान्ति च ।। २६३.

पर्जन्य, इंद्र आणि सूर्य यांची पूजा केल्याने पावसातील बिघाड दूर होतो; शहर सोडून गेलेले लोक परत येतात आणि जवळचे लोकही जवळ येतात.

नद्यो ह्रदप्रश्रवणा विरसाश्च भवन्ति च । सलिलाशयवैकृत्ये जप्तव्यो वारुणो मनुः ।। २६३.

नद्या, तळी आणि झरे यांचे पाणी चवीला बेचव होते; पाण्याच्या स्त्रोतांमध्ये बिघाड झाल्यास वरुणाचा मंत्र म्हणावा.

अकालप्रसवा नार्य्यः कालतो वाप्रजास्तथा । विकृतप्रसवाश्चैव युग्मप्रसवनादिकं ।। २६३.

स्त्रिया वेळीअवेळी अपत्याला जन्म देतात, किंवा योग्य वेळी जन्मलेली मुलेही विकृत असतात; तसेच जुळी मुले किंवा विचित्र जन्म होतात.

स्त्रीणां प्रसववैकृत्ये स्त्रीविप्रादि प्रपूजयेत् । वड़वा हस्तिनी गौर्वा यदि युग्मं प्रसूयते ।। २६३.

स्त्रियांच्या प्रसूतीत बिघाड झाल्यास, स्त्रिया, ब्राह्मण आणि इतरांचा सन्मान करावा; जर घोडी, हत्तीण किंवा गाय जुळी वासरं जन्माला घालतात.

विजात्यं विकृतं वापि षड्‌भिर्मासैर्म्रियेत् वै । विकृतं वा प्रसूयन्ते परचक्रभयं भवेत् ।। २६३.

जर अपत्य वेगळ्या जातीचे किंवा विकृत असेल तर ते सहा महिन्यांत मरते; विकृत अपत्य जन्मले तर परकीय सैन्याचा धोका असतो.

होमः प्रसूतिवैकृत्ये जपो विप्रादिपूजनं । यानि यानान्ययुक्तानि युक्तानि न वहन्ति च ।। २६३.

प्रसूतीतील बिघाडासाठी, होम करावा, मंत्र म्हणावे आणि ब्राह्मण व इतरांची पूजा करावी; जे योग्य नाहीत ते योग्य अपत्य देत नाहीत.

आकाशे तूर्यनादाश्च महद्भयमुपस्थितं । प्रविशन्ति यदा ग्राममारण्या मृगपक्षिणः ।। २६३.

आकाशात वाद्यांचे आवाज ऐकू आले तर मोठा धोका येतो; जंगली प्राणी आणि पक्षी गावात येतात.

अरण्यं यान्ति वा ग्राम्याः जलं यान्ति स्थलोद्भवाः । स्थलं वा जलजा यान्ति राजाद्वारादिके शिवाः ।। २६३.

गावातील जनावरे जंगलात जातात, पाण्यातील प्राणी जमिनीवर येतात; किंवा जमिनीवरील प्राणी पाण्यात जातात, आणि शुभ प्राणी राजवाड्याच्या दाराशी येतात.

प्रदोषे कुक्कुटो वासे शिवा चार्कोदये भवेत् । गृहङ्कपोतः प्रविशेत् क्रव्याद्वा मूर्दिध्न लीयते ।। २६३.

संध्याकाळी कोंबडा घरात राहिला, किंवा सूर्य उगवताना शुभ पक्षी दिसला; कबूतर घरात शिरले, किंवा मांसाहारी प्राणी छपरावर पडून राहिला.

मधुरां मक्षिकां कुर्य्यांत् काको मैथुनगो दृशि । प्रासादतोरणोद्यानद्वारप्राकारवेश्मनां ।। २६३.

मधमाशा मध तयार करतात, किंवा कावळा समागम करताना दिसतो; हे सर्व राजवाड्याच्या दार, बाग, प्रवेशद्वार, भिंती आणि घरांमध्ये घडते.

अनिमित्तन्तु पतनं दृढ़ानां राजमृत्यवे । रजसा वाथ कधूमेन दिशो यत्र समाकुलाः ।। २६३.

मजबूत इमारती अचानक कोसळल्या तर राजाचा मृत्यू होतो; किंवा धूळ किंवा धुरामुळे दिशा गोंधळतात.

केतूदयोपरागौ च छिद्रता शशिसूर्ययोः । ग्रहर्क्षविकृतिर्यत्र तत्रापि भयमादिशेत् ।। २६३.

केतूचा उदय किंवा अस्त, चंद्र-सूर्याला डाग पडणे, किंवा ग्रह-नक्षत्रांमध्ये बिघाड झाला तर तिथेही धोका असतो.

अग्निर्यत्र न दीप्येत स्त्रवन्ते चोदकुम्भकाः । मृतिर्भयं शून्य्तादिरुत्पातानां फलम्भवेत् ।। २६३.

जिथे अग्नी पेटत नाही किंवा पाण्याचे घडे गळतात, तिथे मृत्यू, भीती, ओकाटपणा आणि अशुभ घटना घडतात.

पुष्कर उवाच देवपूजादिकं कर्म वक्ष्ये चोत्पातमर्दनम् । आपोहिष्ठेति तिसृभिः स्नातोऽर्घ्यं विष्णवेर्पयेत् ।। २६४.

पुष्कर म्हणतो: मी देवपूजा आणि आपत्ती दूर करण्याची कृत्ये सांगतो; 'आपोहिष्ठ' या तीन मंत्रांनी स्नान करून, विष्णूला अर्घ्य द्यावे.

हिरण्यवर्णा इति च पाद्यञ्च तिसृभिर्द्विज । शन्न आपो ह्याचमनमिदमापोऽभिषेचनं ।। २६४.

'हिरण्यवर्णा' म्हणत तीन मंत्रांनी पाद्य अर्पण करावे, द्विजा; 'शन्न आपः' हा आचमनासाठी, आणि हे पाणी अभिषेकासाठी आहे.

रथे अक्षे च तिसृभिर्गन्धं युवेति वस्त्रकं । पुष्पं पुष्पवतीत्येवं धूपं धूपोसि चाप्यथ ।। २६४.

रथ आणि अक्षावर तीन मंत्रांनी गंध अर्पण करावा; 'युवेति' वस्त्रासाठी, 'पुष्पं पुष्पवती' फुलांसाठी, आणि 'धूपं धूपोऽसि' धूपासाठी म्हणावे.