अग्निपुराणम्

इन्द्रेण दत्तमित्येतत् सर्वबाधाविनाशनं । इमा देवीति मन्त्रश्च सर्वशान्तिकरः परः ।। २६१.

हे इंद्राने दिलेले असून, सर्व बाधा दूर करणारे आहे; 'या सर्व देवी आहेत' हा मंत्र अत्यंत शांतिदायक आहे.

देवा मरुत इत्येतत् सर्वकामकरम्भवेत् । यमस्य लोकादित्येत्त् दुःस्वप्नशमनम्परं ।। २६१.

'देवा, मारुत' हा मंत्र सर्व इच्छा पूर्ण करतो; 'यमाच्या लोकातून' हा मंत्र वाईट स्वप्न दूर करण्यासाठी विशेष प्रभावी आहे.

इन्द्रश्च पञ्चबणिजेति१ पण्यलाभकरं परं । कामो मे वाजीति हुतं स्त्रीणां सौबाग्यवर्द्धनं ।। २६१.

'इंद्र आणि पाच व्यापारी' हा मंत्र माल मिळविण्यास अत्यंत उपयुक्त आहे; 'माझ्या इच्छा आणि बळ वाढो' असा होम स्त्रियांचे सौभाग्य वाढवतो.

तुभ्यमेव जबीमन्नित्ययुतन्तु हुतम्भवेत् । अग्नेगोबिन्न इत्येतत्२ मेधावृद्धिकरम्परं ।। २६१.

'तुलाचच मी नेहमी नैवेद्य अर्पण करतो' असे म्हणत होम केल्याने बुद्धी वाढते; 'अग्ने, गोविज्ञान असलेला' हा मंत्र मेधा वाढवण्यासाठी श्रेष्ठ आहे.

ध्रुवं ध्रुवेणेति हुतं स्थानलाभकरं भवेत् । अलक्तजीवेति शुना कृषिलाभकरं भवेत् ।। २६१.

'ध्रुव, ध्रुवासह' असा होम केल्याने स्थान मिळते; 'लाखसारखा मी जगू' असे कुत्र्यासह म्हटल्यास शेतीत यश मिळते.

अहन्ते भग्न इत्येतत् भवेत्‌सौभाग्यवर्द्धनं । ये मे पाशास्तथाप्येतत् बन्धनान्मोक्षकारणं ।। २६१.

'मी तुला मोडलं' असे म्हटल्याने सौभाग्य वाढते; 'हे माझे बंधन' असे म्हटल्याने बंधनातून मुक्तता होते.

शपत्वहन्निति रिपून् नाशयेद्धोमजाप्यतः । त्वमुत्तममितीत्येतद्‌यशोबुद्धिविवर्द्धनं ।। २६१.

'शपथभंग करणाऱ्याला मी मारले' असा होम केल्याने शत्रू नष्ट होतात; 'तू सर्वश्रेष्ठ आहेस' असे म्हटल्याने कीर्ती आणि बुद्धी वाढते.

यथा मृगमतीत्येतत् स्त्रीणां सौभाग्यवर्द्धनं । येन चेहदिदञ्चैव गर्भलाभकरं भवेत् ।। २६१.

'जसा हरिण जातो' असे म्हटल्याने स्त्रियांचे सौभाग्य वाढते; 'ज्यामुळे येथे आणि हे' असे म्हटल्याने संतती प्राप्त होते.

वृहस्पतिर्न्नः परिपातु पथि स्वस्त्ययनं भवेत् । मुञअचामि त्वेति कथितमपमृत्युनिवारणं ।। २६१.

'बृहस्पती आमचे रक्षण करो' असे म्हटल्याने वाटचालीत कल्याण होते; 'मी तुला सोडतो' असे म्हटल्याने अकाली मृत्यू टळतो.

अथर्वशिरसोऽद्येता सर्वपापैः प्रमुच्यते । प्राधान्येन तु मन्त्राणां किञ्चित् कर्म तवेरितं ।। २६१.

जो कोणी आज अथर्वशीर्ष म्हणतो, तो सर्व पापांतून मुक्त होतो; मंत्रांमध्ये काही कर्मे मुख्य सांगितली आहेत.

वृक्षाणआं यज्ञियानान्तु समिधः प्रथमं हविः । आज्यञ्च व्रीहयश्चैव तथा वै गौरसर्षपाः ।। २६१.

यज्ञासाठीच्या लाकडांपैकी प्रथम समिधा अर्पण करावी; तूप, तांदूळ, गायीचे दूध आणि मोहरीही त्याचप्रमाणे वापरावी.

अक्षतानि तिलाश्चैव दधिक्षीरे च भार्गव । दर्भास्तथैव दूर्वाश्च विल्वानि कमलानि च ।। २६१.

अखंड तांदूळ, तीळ, दही, दूध, दर्भ, दूर्वा, बेलफळ आणि कमळ ही सर्व द्रव्ये वापरावीत.

शान्तिपुष्टिकराण्याहुर्द्रव्याण्येतानि सर्वशः । तैलङ्कणानि धर्मज्ञ राजिका रुधिरं विषं ।। २६१.

ही सर्व द्रव्ये शांती आणि पोषण देणारी मानली आहेत; तेलाचा पेंड, काळी मोहरी, रक्त आणि विषही वापरतात.

समिधः कण्टकोपेता अभिचारेषु योजयेत् । आर्षं वै दैवतं छन्दो बिन्योगज्ञ आचरेत् ।। २६१.

काटेरी समिधा अभिचार कर्मात वापरावी; ऋषी, देवता आणि छंद जाणूनच विधी करावा.

पुष्कर उवाच श्रीसूक्तं प्रतिवेदञ्च क्षेयं लक्षअमीविवर्द्धनं । हिरण्यवर्णा हरिणीमृचः पञ्चदश श्रियः ।। २६३.

पुष्कर म्हणाला: प्रत्येक वेदाच्या शेवटी श्रीसूक्त म्हणावे, ते लक्ष्मी वाढवणारे आहे; 'हिरण्यवर्णा हरिणी' पासून पंधरा ऋचा श्रीच्या आहेत.

रथेष्वक्षेषु वाजेति चतस्रो यजुषि श्रियः । स्रावन्तीयं तथा साम श्रीसूक्तं सामवेदके ।। २६३.

यजुर्वेदात रथाच्या अक्षांवर श्रीच्या चार स्तुती म्हणतात; आणि सामवेदात, 'श्रीसूक्त' श्रावंतीय म्हणून गातात.

श्रियं धातर्मयि धेहि प्रोक्तमाथर्वणे तथा । श्रीसूक्तं यो जपेद्‌भक्त्या हत्वा श्रीस्तस्य वै भवेत् ।। २६३.

अथर्ववेदातही 'धारण करणाऱ्या परमेश्वरा, माझ्यात श्री ठेव' अशी प्रार्थना आहे. जो भक्तीने श्रीसूक्त म्हणतो, त्याला श्रीची कृपा नक्कीच मिळते.

पद्मानि चाथ विल्वानि हुत्वाज्यं वा लिलान् श्रियः । एकन्तु पौरुषं सूक्तं प्रतिवेदन्तु सर्वदं ।। २६३.

कोणी कमळ, बेलाची पाने किंवा तूप अर्पण केल्याने श्रीची कृपा मिळते; आणि प्रत्येक वेदात नेहमीच पुरुषसूक्त म्हणावे.

सूक्तेन दद्यान्निष्पापो ह्येकैकया१ जलाञ्जलिं । स्नात एकैकया पुष्पं विष्णोर्द्दत्वाघहा भवेत् ।। २६३.

प्रत्येक सूक्तासोबत पाण्याचा अंजली अर्पण केल्याने पाप नष्ट होते; स्नान करून प्रत्येक सूक्तासोबत विष्णूला एक फूल दिल्यास सर्व दोष दूर होतात.

स्नात एकैकया दत्वा फलं स्यात् सर्वकामभाक् । महापापोपपापान्तो भवेज्जप्त्वा तु पैरुषं ।। २६३.

स्नान करून प्रत्येक सूक्तासोबत अर्पण केल्याने सर्व इच्छित फळ मिळते; आणि पुरुषसूक्त जपल्याने मोठी आणि लहान पापेही संपतात.

कृच्छ्रैर्विशुद्धो जप्त्वा च हुत्वा स्नात्वाऽथ सर्वभाक् । अष्टादशभ्यः सान्तिभ्यस्तिस्रोऽन्याः शान्तयो वराः ।। २६३.

कठोर व्रतांनी शुद्ध झाल्यावर जप, हवन आणि स्नान केल्याने सर्व शुभ फळ मिळते; अठरा शांत्यांपैकी तीन अन्य शांत्या श्रेष्ठ मानल्या जातात.

अमृता चाभ्या सौम्या सर्व्वोत्पातविमर्द्दनाः । अमृता सर्वदैवत्या अभ्या ब्रह्मदैवता ।। २६३.

अमृता आणि अभ्या या शांत्या सौम्य आहेत आणि सर्व आपत्ती दूर करतात; अमृता सर्व देवतांसाठी आहे, तर अभ्या ब्रह्मदेवतेसाठी आहे.

सौम्या च सर्वदैवत्या एका स्यात्सर्व्वकामदा । अभयायामणिः कार्य्यो वरुणस्य भृगूत्तम ।। २६३.

सौम्या शांत्या सर्व देवतांसाठी असून सर्व इच्छा पूर्ण करणारी आहे; अभया मणी वरुणासाठी वापरावा, हे भृगुकुळातील श्रेष्ठा.

शतकाण्डोऽमृतायाश्च सौम्यायाः शङ्खजो मणिः । तद्दैवत्यास्तथा मन्त्राः सिद्धौ स्यान्मणिबन्धनं ।। २६३.

अमृतेसाठी शतकांड मणी, सौम्यासाठी शंखातून उत्पन्न झालेला मणी आहे; त्यांच्या देवतांसाठी त्यांच्या मंत्रांचा उपयोग करावा आणि सिद्धीसाठी मणी बांधावा.

दिव्यान्तरीक्षभौमादिसमुत्पातार्दनाइमाः । द्विव्यान्तरीक्षभौमन्तु अद्भुतं त्रिविधं श्रृणु ।। २६३.

स्वर्ग, आकाश आणि पृथ्वीवरून येणाऱ्या आपत्ती दूर करण्यासाठी या उपाय आहेत; स्वर्गीय, आकाशीय आणि भौम या तिहेरी अद्भुत गोष्टी ऐक.

ग्रहर्क्षवैकृतं दिव्यमान्तरीक्षन्निबोध मे । उल्कापातश्च दिग्दाहः परिवेशस्तथैव च ।। २६३.

ग्रह-ताऱ्यांमुळे होणाऱ्या स्वर्गीय विकृती, तसेच उल्कापात, दिशांचे जळणे आणि वलय या आकाशातील आपत्ती ऐक.

गन्धर्वनगरञ्चैव वृष्टिश्च विकृता च या । चरस्थिरभवं भूमौ भूकम्पमपि भूमिजं ।। २६३.

गंधर्वांचे नगर दिसणे, विकृत पाऊस, आणि पृथ्वीवर चालणाऱ्या किंवा स्थिर असलेल्या अद्भुत घटना, तसेच भूकंप हे पृथ्वीवर घडतात.

सप्ताहाभ्यन्तरे वष्टावद्भुतं निष्फलं भवेत् । शान्तिं विना त्रिभिर्वर्षैरद्भुतं भयकृद्भवेत् ।। २६३.

सप्ताहाच्या आत अद्भुत घटना घडल्यास त्याचा काहीही परिणाम होत नाही; पण शांतता न केल्यास तीन वर्षांनी ती घटना भीतीदायक ठरते.

देवतार्च्चाः प्रनृत्यन्ति वेपन्ते प्रज्वलन्ति च । आरठन्ति च रोदन्ति प्रस्विद्यन्तेहसन्ति च ।। २६३.

देवतांच्या मूर्ती नाचतात, थरथरतात, प्रज्वलित होतात, ओरडतात, रडतात, घाम येतो आणि हसतात.