अग्निपुराणम्

प्राशयेद्वालकं नित्यं वचाचूर्णं घृतप्लुतं । इन्द्रमिद्‌गाथिनं जप्त्वा भवेच्छ्रुतिधरस्त्वसौ ।। २६१.

दररोज लहान मुलाला तुपात मिसळलेले वाचा-चूर्ण द्यावे. 'इंद्रमिद्' गाथा म्हणल्यावर तो ऐकलेली सर्व गोष्ट लक्षात ठेवू शकतो.

हुत्वा रथन्तरञ्जप्त्वा पुत्रमाप्नोत्यसंशयं । मयि श्रीरिति मन्त्रोयं जप्तव्यः श्रीविवर्द्धनः ।। २६१.

रथंतर यज्ञ करून आणि त्याचे पठण केल्यावर नक्कीच पुत्रप्राप्ती होते. 'मयि श्री' हा मंत्र म्हणावा, कारण तो श्रीमंती वाढवतो.

वैरूप्यस्याष्टकं नित्यं प्रयुञ्जानः श्रियं लभेत् । सप्ताष्टकं प्रयुञ्चानः सर्व्वान् कामानवाप्नुयात् ।। २६१.

विकृती निवारणासाठी आठ भागांचा विधी रोज केल्यास श्री मिळते. सात किंवा आठ भागांचा विधी केल्यास सर्व इच्छा पूर्ण होतात.

गव्येषुणेति यो नित्यं सायं प्रातरतन्त्रितः । उपस्थानं गवां कुर्य्यात्तस्य स्युस्ताः सदा गृहे ।। २६१.

जो कोणी शिस्तीने रोज सकाळ-संध्याकाळ 'गव्येषुणेति' म्हणतो आणि गायींची सेवा करतो, त्याच्या घरी गायी नेहमी राहतात.

घृताक्तन्तु यवद्रोणं वात आवातु भेषजं । अनेन हुत्वा विधिवत् सर्व्वां मायां व्यपोहति ।। २६१.

जितके वेळा तुपाचा एक द्रोण असेल, तितके वेळा वारा औषध आणावा. हा विधी नीट केला तर सर्व माया दूर होते.

प्रदेवो दासेन तिलान् हुत्वा कार्म्मणकृन्तनं । अभि त्वा पूर्व्वपीतये वषट़कारसमन्वितं ।। २६१.

प्रदेवाने आपल्या नोकरामार्फत तिळांचे हवन केल्यावर, 'अभि त्वा पूर्वपीतये' या मंत्रासह वषट् म्हणावे, त्यामुळे कर्माचे फळ नष्ट होते.

वासकेध्मसहस्रन्तु हुतं युद्‌धे जयप्रदं । हस्त्यश्वपुरुषान् कुर्य्याद् बुधः पिष्टमयान् शुभान् ।। २६१.

युद्धात हजार लाकडांच्या राशींचे हवन केल्यास विजय मिळतो. बुद्धिमानाने पीठाचे शुभ हत्ती, घोडे आणि माणसांचे पुतळे तयार करावेत.

परकीयानथोद्देश्य प्रधानपुरुषांस्तथा । सुस्विन्नान् पिष्टकवरान् क्षुरेणोत्‌कृत्य भागशः ।। २६१.

इतरांसाठी आणि मुख्य व्यक्तींसाठी, नीट भाजलेले पीठाचे पुतळे तयार करून, त्यांना धारदार वस्तूने तुकडे करावेत.

अभि त्वा शूर णोनुमो मन्त्रेणानेन मन्त्रवित् । कृत्वा सर्षपतैलाक्तान् क्रोधेन जुहुयात्ततः ।। २६१.

हे वीर, मंत्र जाणणाऱ्याने हा मंत्र म्हणावा. नंतर ती पुतळे मोहरीच्या तेलाने चोळून, क्रोधपूर्वक हवन करावे.

एतत् कृत्वा बुघः कर्म्म संग्रामे जयमाप्नुयात् । गारुड़ं वामदेव्यञ्च रथन्तरबृहद्रथौ ।। २६१.

हा विधी केल्यावर मनुष्याला युद्धात विजय मिळतो. गारुड, वामदेव्य, रथंतर आणि बृहद्रथ या स्तोत्रांचा वापर करावा.

पुष्कर उवाच साम्नां विधानं कथितं वक्षअये चाथर्व्वणामथ । शान्तातीयं गणं हुत्वा शान्तिमाप्नोति मानवः ।। २६१.

पुष्कर म्हणतो: सामांचा विधी सांगितला. आता मी अथर्वण विधी सांगतो. शांतातीय गटाचे हवन केल्याने माणसाला शांती मिळते.

भैषज्यञ्च गणं हुत्वा सर्व्वान्रोगान् व्यपोहति । त्रिसप्तीयं गणं हुत्वा सर्व्वपपैः प्रमुच्यते ।। २६१.

भैषज्य गटाचे हवन केल्याने सर्व रोग दूर होतात. त्रिसप्तीय गटाचे हवन केल्याने सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते.

क्कचिन्नाप्नोति च भयं हुत्वा चैवाभयङ्गणं । न क्कचिज्जायते राम गणं हुत्वा पराजितं ।। २६१.

कधी कधी अभयांग गटाचे हवन केल्याने भीती येत नाही. राम, या गटाचे हवन केल्यावर कधीच पराभव होत नाही.

आयुष्यञ्च गणं हुत्वा अपमृत्युं व्यपोहति । स्वस्तिमाप्नोति सर्व्वत्र हुत्वा स्वस्त्यनङ्गणं ।। २६१.

आयुष्य गटाचे हवन केल्याने अकाली मृत्यू टळतो. स्वस्त्यन गटाचे हवन केल्याने सर्वत्र कल्याण मिळते.

श्रेयसा योगमाप्नोति शर्म्मवर्म्मगणन्तथा । वास्तोष्पत्यगणं हुत्वा वास्तुदोषान् व्यपोहति ।। २६१.

या विधींमुळे श्रेष्ठत्वाची प्राप्ती होते आणि रक्षण करणाऱ्या कवचाचा लाभ होतो. वास्तोष्पत्य गटाचे हवन केल्याने घरातील दोष दूर होतात.

तथा रौद्रगणं हुत्वा सर्व्वान् दोषान् व्यषोहति । एतैर्दशगुणैर्होमो ह्यष्टादशसु शान्तिषु ।। २६१.

त्याचप्रमाणे, रौद्र गटाचे हवन केल्याने सर्व दोष नाहीसे होतात. या दहा प्रकारच्या विधींनी अठरा शांतीमध्ये हवन करावे.

वैष्णवी शान्तिरैन्द्री च व्राह्मी रौद्री तथैव च । वायव्या वारुणी चैव कौवेरी भार्गवी तथा ।। २६१.

वैष्णवी शांती, ऐंद्र, ब्राह्मी आणि रौद्री अशा शांती आहेत. त्याचप्रमाणे वायवी, वारुणी, कौवेरी आणि भार्गवी शांती देखील आहेत.

प्राजापत्या तथा त्वाष्ट्री कौमारी वह्निदेवता । मारुद्‌गणा च गान्धारी शान्तिर्नैर्ऋतकी तथा ।। २६१.

प्राजापत्य, त्वाष्ट्री, कौमारी, अग्निदेवी, मारुतगण, गांधारी, शांती आणि नैरृतकी या सर्व देवी आहेत.

शान्तिराङ्गिरसी याम्या पार्थिवी सर्व्वकामदा । यस्त्वां मृत्युरिति ह्येतज्जप्तं मृत्युविनाशनं ।। २६१.

शांती, आङ्गिरसी, याम्या, पार्थिवी, सर्व इच्छा पूर्ण करणारी — जो कोणी 'तूच मृत्यू आहेस' असे म्हणत जप करतो, त्याचा मृत्यू नष्ट होतो.

सुपर्णंस्त्वेति हुत्वा च भुजगैर्नैव बाध्यते । इन्द्रेण दत्तमित्येतत् सर्वकामकरम्भवेत् ।। २६१.

'सुपर्णम्' या मंत्राने होम केल्यावर सर्प त्रास देत नाहीत; हे इंद्राने दिले असून, सर्व इच्छा पूर्ण करणारे आहे.

इन्द्रेण दत्तमित्येतत् सर्वबाधाविनाशनं । इमा देवीति मन्त्रश्च सर्वशान्तिकरः परः ।। २६१.

हे इंद्राने दिलेले असून, सर्व बाधा दूर करणारे आहे; 'या सर्व देवी आहेत' हा मंत्र अत्यंत शांतिदायक आहे.

देवा मरुत इत्येतत् सर्वकामकरम्भवेत् । यमस्य लोकादित्येत्त् दुःस्वप्नशमनम्परं ।। २६१.

'देवा, मारुत' हा मंत्र सर्व इच्छा पूर्ण करतो; 'यमाच्या लोकातून' हा मंत्र वाईट स्वप्न दूर करण्यासाठी विशेष प्रभावी आहे.

इन्द्रश्च पञ्चबणिजेति१ पण्यलाभकरं परं । कामो मे वाजीति हुतं स्त्रीणां सौबाग्यवर्द्धनं ।। २६१.

'इंद्र आणि पाच व्यापारी' हा मंत्र माल मिळविण्यास अत्यंत उपयुक्त आहे; 'माझ्या इच्छा आणि बळ वाढो' असा होम स्त्रियांचे सौभाग्य वाढवतो.

तुभ्यमेव जबीमन्नित्ययुतन्तु हुतम्भवेत् । अग्नेगोबिन्न इत्येतत्२ मेधावृद्धिकरम्परं ।। २६१.

'तुलाचच मी नेहमी नैवेद्य अर्पण करतो' असे म्हणत होम केल्याने बुद्धी वाढते; 'अग्ने, गोविज्ञान असलेला' हा मंत्र मेधा वाढवण्यासाठी श्रेष्ठ आहे.

ध्रुवं ध्रुवेणेति हुतं स्थानलाभकरं भवेत् । अलक्तजीवेति शुना कृषिलाभकरं भवेत् ।। २६१.

'ध्रुव, ध्रुवासह' असा होम केल्याने स्थान मिळते; 'लाखसारखा मी जगू' असे कुत्र्यासह म्हटल्यास शेतीत यश मिळते.

अहन्ते भग्न इत्येतत् भवेत्‌सौभाग्यवर्द्धनं । ये मे पाशास्तथाप्येतत् बन्धनान्मोक्षकारणं ।। २६१.

'मी तुला मोडलं' असे म्हटल्याने सौभाग्य वाढते; 'हे माझे बंधन' असे म्हटल्याने बंधनातून मुक्तता होते.

शपत्वहन्निति रिपून् नाशयेद्धोमजाप्यतः । त्वमुत्तममितीत्येतद्‌यशोबुद्धिविवर्द्धनं ।। २६१.

'शपथभंग करणाऱ्याला मी मारले' असा होम केल्याने शत्रू नष्ट होतात; 'तू सर्वश्रेष्ठ आहेस' असे म्हटल्याने कीर्ती आणि बुद्धी वाढते.

यथा मृगमतीत्येतत् स्त्रीणां सौभाग्यवर्द्धनं । येन चेहदिदञ्चैव गर्भलाभकरं भवेत् ।। २६१.

'जसा हरिण जातो' असे म्हटल्याने स्त्रियांचे सौभाग्य वाढते; 'ज्यामुळे येथे आणि हे' असे म्हटल्याने संतती प्राप्त होते.

वृहस्पतिर्न्नः परिपातु पथि स्वस्त्ययनं भवेत् । मुञअचामि त्वेति कथितमपमृत्युनिवारणं ।। २६१.

'बृहस्पती आमचे रक्षण करो' असे म्हटल्याने वाटचालीत कल्याण होते; 'मी तुला सोडतो' असे म्हटल्याने अकाली मृत्यू टळतो.