अग्निपुराणम्

अयानो देव सवितर्ज्ञेयन्दुःस्वप्ननाशनं । अबोध्यग्निरितिमन्त्रेण घृतं राम यथाविधि ।। २६१.

'अयानो देव सवितर' हा मंत्र वाईट स्वप्नांचा नाश करतो. 'अबोध्यग्नि' या मंत्राने योग्य पद्धतीने तुपाचे हवन कर, राम.

अभ्युक्ष्य घृतशेषेण मेखलाबन्ध इष्यते । स्त्रीणां यासान्तु गर्भाणि पतन्ति भृगुसत्तम ।। २६१.

शिल्लक तुपाने अभिषेक करून मग कमरबंध बांधावा. भृगुकुळातील श्रेष्ठा, ज्या स्त्रियांचे गर्भ पडतात त्यांच्यासाठी हे सांगितले आहे.

मणिं जातस्य बालस्य वध्नीयात्तदनन्तरं । सोमं राजानमेतेन व्याधिभिर्विप्रमुच्यते ।। २६१.

नवजात बाळाच्या गळ्यात लगेच मणी बांधावा. यामुळे सोमराजा रोगांपासून मुक्त होतो.

सर्पसाम प्रयुञ्चानो नाप्नुयात् सर्पजम्भयं । माद्य त्वा वाद्यतेत्येतद्‌धुत्वा विप्रः सहस्रशः ।। २६१.

सर्पसाम मंत्राचा उपयोग केल्यास सर्पदंश होत नाही. 'माद्य त्वा वाद्यते' या मंत्राने हवन केल्यास ब्राह्मणास हजारो मिळतात.

सतावरिमणिम्बद्‌ध्वा नाप्नुयाच्छस्त्रतो भयं । दीर्घतससोर्क्क इति हुत्वान्नं प्राप्नुयाद्वहु ।। २६१.

सतावरीचा मणी बांधल्यास शस्त्राचा भयं राहत नाही. 'दीर्घतससोरक' या मंत्राने हवन केल्यास पुष्कळ अन्न मिळते.

स्वमध्यायन्तीति जपन्न म्रियेत् पिपासया । त्वमिमा ओषधी ह्येतज्‌जप्त्वा ब्याधिंन वाप्नुयात् ।। २६१.

'स्वमध्यायंती' या मंत्राचा जप केल्यास तहानेने मृत्यू येत नाही. 'त्वमिमा औषधी' या मंत्राचा जप केल्यास रोग होत नाही.

पथि देवव्रतञ्जप्त्वा भयेब्यो विप्रमुच्यते । यदिन्द्रो मुनये त्वेति हुतं सौभाग्यवर्द्धनं ।। २६१.

'पथि देवव्रत' या मंत्राचा जप केल्यास सर्व भीती दूर होते. 'यदिन्द्रो मुनये' या मंत्राने हवन केल्यास सौभाग्य वाढते.

भगो न चित्र हत्येवं नेत्रयो रञ्जनं हितं । सौभाग्यवर्द्धनं राम नात्र कार्य्या विचारणा ।। २६१.

'भगो न चित्र हत्येवं' हा मंत्र डोळ्यांना रंग येण्यासाठी उपयुक्त आहे. राम, 'सौभाग्यवर्धन' मंत्राने सौभाग्य वाढते—यात शंका नाही.

जपेदिन्द्रेति वर्गञ्च तथा सौभाग्यवर्द्धनं । परि प्रिया हि वः कारिः काभ्यां संश्रावयेत् स्त्रियं ।। २६१.

'इन्द्रेति' आणि इतर मंत्रांचा जप केल्यास सौभाग्य वाढते. 'परि प्रिया हि वः कारिः' या दोन मंत्रांनी स्त्रीला ऐकवावे.

सा तङ्कामयते राम नात्र कार्य्या विचारणा । रथन्तरं वामदेव्यं ब्रह्मवर्च्चसवर्द्धनं ।। २६१.

ती त्याच्यावर प्रेम करते, हे निश्चित आहे, राम. यात काहीच शंका नाही. रथंतर आणि वामदेव्य या स्तोत्रांचे पठण केल्याने ब्रह्मतेज वाढते.

प्राशयेद्वालकं नित्यं वचाचूर्णं घृतप्लुतं । इन्द्रमिद्‌गाथिनं जप्त्वा भवेच्छ्रुतिधरस्त्वसौ ।। २६१.

दररोज लहान मुलाला तुपात मिसळलेले वाचा-चूर्ण द्यावे. 'इंद्रमिद्' गाथा म्हणल्यावर तो ऐकलेली सर्व गोष्ट लक्षात ठेवू शकतो.

हुत्वा रथन्तरञ्जप्त्वा पुत्रमाप्नोत्यसंशयं । मयि श्रीरिति मन्त्रोयं जप्तव्यः श्रीविवर्द्धनः ।। २६१.

रथंतर यज्ञ करून आणि त्याचे पठण केल्यावर नक्कीच पुत्रप्राप्ती होते. 'मयि श्री' हा मंत्र म्हणावा, कारण तो श्रीमंती वाढवतो.

वैरूप्यस्याष्टकं नित्यं प्रयुञ्जानः श्रियं लभेत् । सप्ताष्टकं प्रयुञ्चानः सर्व्वान् कामानवाप्नुयात् ।। २६१.

विकृती निवारणासाठी आठ भागांचा विधी रोज केल्यास श्री मिळते. सात किंवा आठ भागांचा विधी केल्यास सर्व इच्छा पूर्ण होतात.

गव्येषुणेति यो नित्यं सायं प्रातरतन्त्रितः । उपस्थानं गवां कुर्य्यात्तस्य स्युस्ताः सदा गृहे ।। २६१.

जो कोणी शिस्तीने रोज सकाळ-संध्याकाळ 'गव्येषुणेति' म्हणतो आणि गायींची सेवा करतो, त्याच्या घरी गायी नेहमी राहतात.

घृताक्तन्तु यवद्रोणं वात आवातु भेषजं । अनेन हुत्वा विधिवत् सर्व्वां मायां व्यपोहति ।। २६१.

जितके वेळा तुपाचा एक द्रोण असेल, तितके वेळा वारा औषध आणावा. हा विधी नीट केला तर सर्व माया दूर होते.

प्रदेवो दासेन तिलान् हुत्वा कार्म्मणकृन्तनं । अभि त्वा पूर्व्वपीतये वषट़कारसमन्वितं ।। २६१.

प्रदेवाने आपल्या नोकरामार्फत तिळांचे हवन केल्यावर, 'अभि त्वा पूर्वपीतये' या मंत्रासह वषट् म्हणावे, त्यामुळे कर्माचे फळ नष्ट होते.

वासकेध्मसहस्रन्तु हुतं युद्‌धे जयप्रदं । हस्त्यश्वपुरुषान् कुर्य्याद् बुधः पिष्टमयान् शुभान् ।। २६१.

युद्धात हजार लाकडांच्या राशींचे हवन केल्यास विजय मिळतो. बुद्धिमानाने पीठाचे शुभ हत्ती, घोडे आणि माणसांचे पुतळे तयार करावेत.

परकीयानथोद्देश्य प्रधानपुरुषांस्तथा । सुस्विन्नान् पिष्टकवरान् क्षुरेणोत्‌कृत्य भागशः ।। २६१.

इतरांसाठी आणि मुख्य व्यक्तींसाठी, नीट भाजलेले पीठाचे पुतळे तयार करून, त्यांना धारदार वस्तूने तुकडे करावेत.

अभि त्वा शूर णोनुमो मन्त्रेणानेन मन्त्रवित् । कृत्वा सर्षपतैलाक्तान् क्रोधेन जुहुयात्ततः ।। २६१.

हे वीर, मंत्र जाणणाऱ्याने हा मंत्र म्हणावा. नंतर ती पुतळे मोहरीच्या तेलाने चोळून, क्रोधपूर्वक हवन करावे.

एतत् कृत्वा बुघः कर्म्म संग्रामे जयमाप्नुयात् । गारुड़ं वामदेव्यञ्च रथन्तरबृहद्रथौ ।। २६१.

हा विधी केल्यावर मनुष्याला युद्धात विजय मिळतो. गारुड, वामदेव्य, रथंतर आणि बृहद्रथ या स्तोत्रांचा वापर करावा.

पुष्कर उवाच साम्नां विधानं कथितं वक्षअये चाथर्व्वणामथ । शान्तातीयं गणं हुत्वा शान्तिमाप्नोति मानवः ।। २६१.

पुष्कर म्हणतो: सामांचा विधी सांगितला. आता मी अथर्वण विधी सांगतो. शांतातीय गटाचे हवन केल्याने माणसाला शांती मिळते.

भैषज्यञ्च गणं हुत्वा सर्व्वान्रोगान् व्यपोहति । त्रिसप्तीयं गणं हुत्वा सर्व्वपपैः प्रमुच्यते ।। २६१.

भैषज्य गटाचे हवन केल्याने सर्व रोग दूर होतात. त्रिसप्तीय गटाचे हवन केल्याने सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते.

क्कचिन्नाप्नोति च भयं हुत्वा चैवाभयङ्गणं । न क्कचिज्जायते राम गणं हुत्वा पराजितं ।। २६१.

कधी कधी अभयांग गटाचे हवन केल्याने भीती येत नाही. राम, या गटाचे हवन केल्यावर कधीच पराभव होत नाही.

आयुष्यञ्च गणं हुत्वा अपमृत्युं व्यपोहति । स्वस्तिमाप्नोति सर्व्वत्र हुत्वा स्वस्त्यनङ्गणं ।। २६१.

आयुष्य गटाचे हवन केल्याने अकाली मृत्यू टळतो. स्वस्त्यन गटाचे हवन केल्याने सर्वत्र कल्याण मिळते.

श्रेयसा योगमाप्नोति शर्म्मवर्म्मगणन्तथा । वास्तोष्पत्यगणं हुत्वा वास्तुदोषान् व्यपोहति ।। २६१.

या विधींमुळे श्रेष्ठत्वाची प्राप्ती होते आणि रक्षण करणाऱ्या कवचाचा लाभ होतो. वास्तोष्पत्य गटाचे हवन केल्याने घरातील दोष दूर होतात.

तथा रौद्रगणं हुत्वा सर्व्वान् दोषान् व्यषोहति । एतैर्दशगुणैर्होमो ह्यष्टादशसु शान्तिषु ।। २६१.

त्याचप्रमाणे, रौद्र गटाचे हवन केल्याने सर्व दोष नाहीसे होतात. या दहा प्रकारच्या विधींनी अठरा शांतीमध्ये हवन करावे.

वैष्णवी शान्तिरैन्द्री च व्राह्मी रौद्री तथैव च । वायव्या वारुणी चैव कौवेरी भार्गवी तथा ।। २६१.

वैष्णवी शांती, ऐंद्र, ब्राह्मी आणि रौद्री अशा शांती आहेत. त्याचप्रमाणे वायवी, वारुणी, कौवेरी आणि भार्गवी शांती देखील आहेत.

प्राजापत्या तथा त्वाष्ट्री कौमारी वह्निदेवता । मारुद्‌गणा च गान्धारी शान्तिर्नैर्ऋतकी तथा ।। २६१.

प्राजापत्य, त्वाष्ट्री, कौमारी, अग्निदेवी, मारुतगण, गांधारी, शांती आणि नैरृतकी या सर्व देवी आहेत.

शान्तिराङ्गिरसी याम्या पार्थिवी सर्व्वकामदा । यस्त्वां मृत्युरिति ह्येतज्जप्तं मृत्युविनाशनं ।। २६१.

शांती, आङ्गिरसी, याम्या, पार्थिवी, सर्व इच्छा पूर्ण करणारी — जो कोणी 'तूच मृत्यू आहेस' असे म्हणत जप करतो, त्याचा मृत्यू नष्ट होतो.