अग्निपुराणम्

मन्त्रश्चाहिरथेत्येतच्छराणां मन्त्रणे भवेत् । वह्नीनां पितरित्येरत्तूणमन्त्रः प्रकीर्त्तितः ।। २६०.

'अहिरथेति' हा मंत्र बाणांसाठी आहे; 'वह्नी' आणि 'पितर' हे मंत्र तुणीरासाठी सांगितले आहेत.

युञ्जन्तीति तथाश्वानां योजने मन्त्र उच्यते । आशुः शिशान इत्येतद्‌यात्रारम्भणमुच्यते ।। २६०.

'युञ्जन्ति' हा मंत्र घोडे जुळवताना म्हणायचा; 'आशुः शिशान' हा मंत्र प्रवास सुरू करताना वापरावा.

विष्णोः क्रमेति मन्त्रश्च रथारोहणिकः परः । आजङ्घेतीति चाश्वानां ताडनीयमुदाहृतं ।। २६०.

'विष्णोः क्रम' हा मंत्र रथावर चढताना वापरावा; 'आजङ्घेति' हा मंत्र घोड्यांना मारण्यासाठी सांगितला आहे.

याः सेना अभित्वरीति परसैन्यमुखे भवेत् । यमेन दत्तमित्यस्य कोटिहोमाद्विचक्षणः ।। २६०.

'याः सेना अभित्वरीति' हा मंत्र शत्रूच्या सैन्यापुढे वापरतात; 'यमेन दत्तम्' या मंत्राने कोटी होम केल्यावर ज्ञानी माणसाला विवेक मिळतो.

एतैः पूर्वहुतैर्मन्त्रैः कृत्वैव विजयी भवेत् । यमेन दत्तमित्यस्य कोटिहोमाद्विचक्षणः ।। २६०.

या सर्व पूर्व आहुतींच्या मंत्रांनी हवन केल्यावर विजय मिळतो; 'यमेन दत्तम्' या मंत्राने कोटी होम केल्यावर ज्ञानी माणसाला विवेक मिळतो.

रथमुत्पादयेच्छीघ्रं संग्रामे विजयप्रदम् । आ कृष्णेति तथैतस्य कर्मव्याहृतिवद्भवेत् ।। २६०.

तो झटपट युद्धात विजय देणारा रथ निर्माण करतो; यासाठी 'आ कृष्णेति' हा मंत्र कर्मव्याहृत प्रमाणे वापरतात.

शिवसंकल्पजापेन समाधिं मनसो लभेत् । पञ्चनद्यः पञ्चलक्षं हुत्वा लक्ष्मीमवाप्नुयात् ।। २६०.

'शिवसंकल्प' मंत्राचा जप केल्याने मनाची एकाग्रता मिळते; पाच नद्यांना पाच लाख आहुती दिल्यास लक्ष्मी प्राप्त होते.

यदा बध्नन्दाक्षायणां मन्त्रेणानेन मन्त्रितम् । सहस्रकृत्वः कनकं धारयेद्रिपुवारणं ।। २६०.

जेव्हा हा मंत्र हजार वेळा म्हणून दाराच्या फितीला बांधतो आणि सोने धारण करतो, तेव्हा ते शत्रूंपासून संरक्षण देणारे ठरते.

इमं जीवेभ्य इति च शिलां लोष्ट्रञ्चतुर्द्दिशं । क्षिपेद्‌गृहे तदा तस्य न स्याच्चौरभयं निशि ।। २६०.

'इमं जीवेंभ्य इति' हा मंत्र म्हणून घराच्या चारही दिशांना दगड किंवा माती फेकली, तर रात्री चोरांची भीती राहत नाही.

परि मे गामनेनेति वशीकरणमुत्तमं । हन्तुमभ्यागतस्तत्र वशी भवति मानवः ।। २६०.

'परि मे गामनेनेति' हा मंत्र श्रेष्ठ वशीकरणासाठी आहे; जर कोणी मारण्यासाठी आला तर तो तेथेच वश होतो.

भक्ष्यताम्बूलपुष्पाद्यं मन्त्रितन्तु प्रयच्छति । यस्य धर्मज्ञ वशगः सोस्य शीघ्रं भविष्यति ।। २६०.

भोजन, पान, फुले इत्यादी मंत्रित करून दिल्यास, हे धर्म जाणण्या, ज्याला दिले त्याच्यावर तो लवकरच वश होतो.

शन्नो मित्र इतीत्येतत् सदा सर्व्वत्र शान्तिदं । गणानां त्वा गणपतिं कृत्वा होमञ्चतुष्पथे ।। २६०.

'शन्नो मित्र' या मंत्राचा जप सर्वत्र आणि नेहमी केल्याने मनाला शांतता मिळते. गणांचा प्रमुख म्हणून तुझी प्रार्थना करून, चौकात हवन करावे.

वशीकुर्य्याज्जगत्सर्वं सर्वधान्यैरसंशयम् । हिरण्यवर्णाः शुचयो मन्त्रोयमभिषेचने ।। २६०.

सर्व प्रकारचे धान्य अर्पण केल्याने संपूर्ण जगावर सहज वश करता येते, यात शंका नाही. हे सुवर्णवर्णी, पवित्र मंत्र अभिषेकासाठी आहेत.

शन्नो देवीरभिष्टये तथा शान्तिकारः परः । एकचक्रेति मन्त्रेण हुतेनाज्येन भागशः ।। २६०.

'शन्नो देवीरभिष्टये' या मंत्रानेही श्रेष्ठ शांतता मिळते. 'एकचक्र' या मंत्राने तुपाचे भाग भाग करून हवन करावे.

ग्रहेभ्यः शान्तिमाप्नोति प्रसादं न च संशयः । गावो भग इति द्वाभ्यां हुत्वाज्यं गा अवाप्नुयात् ।। २६०.

ग्रहांपासून शांतता आणि कृपा मिळते, यात शंका नाही. 'गावो भग' या दोन मंत्रांनी तुपाचे हवन केल्यास गायी मिळतात.

प्रवादांषः सोपदिति गृहयज्ञे विधीयते । देवेभ्यो वनस्पत इति द्रुमयज्ञे विधीयते ।। २६०.

'प्रवादांशः सोप' हा मंत्र गृहयज्ञात सांगितला आहे. 'देवेभ्यो वनस्पते' हा मंत्र वृक्षयज्ञात वापरावा.

पुष्कर उवाच यजुर्व्विधानङ्कथितं वक्ष्ये साम्नां विधानकं । संहितां वैष्णवीञ्जप्त्वा हुत्वा स्यात् सर्व्वकामभाक् ।। २६१.

पुष्कर म्हणाला: यजुर्वेदाची विधी सांगितली. आता मी सामवेदाच्या विधी सांगतो. वैष्णव संहिता जपून, हवन केल्याने सर्व इच्छा पूर्ण होतात.

संहिताञ्छान्दसीं साधु जप्त्वा प्रीणाति शङ्करं । स्कान्दीं पैत्र्यां संहिताञ्च जप्त्वा स्यात्तु प्रसादवान् ।। २६१.

छांदस संहिता नीट जपल्याने शंकर प्रसन्न होतो. स्कांद आणि पितृ संहिता जपल्याने कृपा मिळते.

यत इन्द्र भजामहे हिंसादोषविनाशनं । अवकीर्णी मुच्यते च अग्निस्तिग्मेति वै जपन् ।। २६१.

'यत इन्द्र भजामहे' या मंत्राचा जप हिंसेचे दोष दूर करतो. 'अवकीर्णी मुच्यते च अग्निस्तिग्मेति' या मंत्रांनी यज्ञ विखुरळत नाही.

सर्व्वंपापहरं ज्ञेयं परितोयञ्च तासु च । अविक्रेयञ्च विक्रीय जपेद्‌घृतवतीति च ।। २६१.

हे सर्व मंत्र पाप नष्ट करणारे आणि समाधान देणारे आहेत. हे विक्रीस ठेवू नयेत; विकले तर 'घृतवतीति' मंत्र जपावा.

अयानो देव सवितर्ज्ञेयन्दुःस्वप्ननाशनं । अबोध्यग्निरितिमन्त्रेण घृतं राम यथाविधि ।। २६१.

'अयानो देव सवितर' हा मंत्र वाईट स्वप्नांचा नाश करतो. 'अबोध्यग्नि' या मंत्राने योग्य पद्धतीने तुपाचे हवन कर, राम.

अभ्युक्ष्य घृतशेषेण मेखलाबन्ध इष्यते । स्त्रीणां यासान्तु गर्भाणि पतन्ति भृगुसत्तम ।। २६१.

शिल्लक तुपाने अभिषेक करून मग कमरबंध बांधावा. भृगुकुळातील श्रेष्ठा, ज्या स्त्रियांचे गर्भ पडतात त्यांच्यासाठी हे सांगितले आहे.

मणिं जातस्य बालस्य वध्नीयात्तदनन्तरं । सोमं राजानमेतेन व्याधिभिर्विप्रमुच्यते ।। २६१.

नवजात बाळाच्या गळ्यात लगेच मणी बांधावा. यामुळे सोमराजा रोगांपासून मुक्त होतो.

सर्पसाम प्रयुञ्चानो नाप्नुयात् सर्पजम्भयं । माद्य त्वा वाद्यतेत्येतद्‌धुत्वा विप्रः सहस्रशः ।। २६१.

सर्पसाम मंत्राचा उपयोग केल्यास सर्पदंश होत नाही. 'माद्य त्वा वाद्यते' या मंत्राने हवन केल्यास ब्राह्मणास हजारो मिळतात.

सतावरिमणिम्बद्‌ध्वा नाप्नुयाच्छस्त्रतो भयं । दीर्घतससोर्क्क इति हुत्वान्नं प्राप्नुयाद्वहु ।। २६१.

सतावरीचा मणी बांधल्यास शस्त्राचा भयं राहत नाही. 'दीर्घतससोरक' या मंत्राने हवन केल्यास पुष्कळ अन्न मिळते.

स्वमध्यायन्तीति जपन्न म्रियेत् पिपासया । त्वमिमा ओषधी ह्येतज्‌जप्त्वा ब्याधिंन वाप्नुयात् ।। २६१.

'स्वमध्यायंती' या मंत्राचा जप केल्यास तहानेने मृत्यू येत नाही. 'त्वमिमा औषधी' या मंत्राचा जप केल्यास रोग होत नाही.

पथि देवव्रतञ्जप्त्वा भयेब्यो विप्रमुच्यते । यदिन्द्रो मुनये त्वेति हुतं सौभाग्यवर्द्धनं ।। २६१.

'पथि देवव्रत' या मंत्राचा जप केल्यास सर्व भीती दूर होते. 'यदिन्द्रो मुनये' या मंत्राने हवन केल्यास सौभाग्य वाढते.

भगो न चित्र हत्येवं नेत्रयो रञ्जनं हितं । सौभाग्यवर्द्धनं राम नात्र कार्य्या विचारणा ।। २६१.

'भगो न चित्र हत्येवं' हा मंत्र डोळ्यांना रंग येण्यासाठी उपयुक्त आहे. राम, 'सौभाग्यवर्धन' मंत्राने सौभाग्य वाढते—यात शंका नाही.

जपेदिन्द्रेति वर्गञ्च तथा सौभाग्यवर्द्धनं । परि प्रिया हि वः कारिः काभ्यां संश्रावयेत् स्त्रियं ।। २६१.

'इन्द्रेति' आणि इतर मंत्रांचा जप केल्यास सौभाग्य वाढते. 'परि प्रिया हि वः कारिः' या दोन मंत्रांनी स्त्रीला ऐकवावे.