अग्निपुराणम्

नमो वः किरिकेभ्यश्च पद्मलक्षाहुतैर्न्नरः । राज्यलक्ष्मीमवाप्नोति तथा बिल्वैः सुवर्णकम् ।। २६०.

‘नमो वः किरिकेभ्यः’ या मंत्राने आणि लक्ष वेळा होम केल्याने, मनुष्याला राजसत्ता मिळते; तसेच बेलफळे आणि सोने अर्पण केल्यानेही.

इमा रुद्रायेति तिलैर्होमाच्च धनमाप्यते । दूर्वाहोमेन चान्येन सर्वव्याधिविवर्ज्जितः ।। २६०.

‘इमा रुद्राय’ या मंत्राने तीळ होम केल्याने धन मिळते. दुसऱ्या मंत्राने दुर्वा होम केल्याने सर्व रोग दूर होतात.

आशुः शिशान इत्येतदायुधानाञ्च रक्षणे। संग्रामे कथितं राम सर्वशत्रुनिबर्हणं ।। २६०.

‘आशुः शिशान’ हा मंत्र शस्त्रांचे रक्षण करण्यासाठी आहे. हे राम, युद्धात सर्व शत्रूंचा नाश करतो असे सांगितले आहे.

राजसामेति जुहुयात् सहस्रं पञ्चभिर्द्विज । आज्याहुतीनां धर्मज्ञ चक्षूरोगाद्विमुच्यते ।। २६०.

धर्म जाणणाऱ्या ब्राह्मणाने 'राजसामेति' या मंत्राने तूपाच्या हजार-पाच आहुती द्याव्यात; त्यामुळे डोळ्यांचे आजार नाहीसे होतात.

शन्नो वनस्पते गेहे होमः स्याद्वास्तुदोषनुत् । अग्न आयूंषि हुत्वाज्यं द्वेषं नाप्नोति केनचित् ।। २६०.

हे वनस्पतींच्या अधिपती, घरात केलेला होम शांतता देणारा आणि वास्तूचे दोष दूर करणारा असो; अग्नीला तूप अर्पण केल्यावर कोणाच्याही द्वेषाला आपण बळी पडत नाही.

अपां फेनेति लाजाभिर्हुत्वा जयमवाप्नुयात् । भद्रा इतीन्द्रियैर्हीनो जपन् स्यात् सकलेन्द्रियः ।। २६०.

'अपां फेनेति' या मंत्राने लाह्या अर्पण केल्यावर विजय मिळतो; 'भद्रा इति' हा मंत्र जपल्याने ज्याच्याकडे इंद्रिये नाहीत त्याला सर्व इंद्रिये प्राप्त होतात.

अग्निश्च पृथिवी चेति वशीकरणमुत्तमम् । अध्वनेति जपन् मन्त्रं व्यवहारे जयी भवेत् ।। २६०.

'अग्नी' आणि 'पृथ्वी' हे मंत्र श्रेष्ठ वशीकरणासाठी आहेत; 'अध्वनेति' हा मंत्र जपल्याने व्यवहारात विजय मिळतो.

ब्रह्म राजन्यमिति च कर्मारम्भे तु सिद्धिकृत् । संवत्सरोसीति धृतैलक्षहोमादरोगवान् ।। २६०.

'ब्रह्म' आणि 'राजन्य' हे मंत्र कर्म सुरू करताना यश देतात; एक वर्ष तेलाच्या एक लाख आहुती दिल्यास रोग नाहीसा होतो.

केतुं कृण्वन्नितीत्येतत् संग्रामे जयवर्द्धनम् । इन्द्रोग्निर्धर्म इत्येतद्रणे धर्मनिबन्धनम् ।। २६०.

'केतुं कृण्वन्' हा मंत्र युद्धात विजय वाढवतो; 'इंद्र', 'अग्नी' आणि 'धर्म' हे मंत्र युद्धात धर्माचे रक्षण करतात.

धन्वनागेति मन्त्रश्च धनुर्ग्राहणिकः परः । युञ्जीतेति तथा मन्त्रो विज्ञेयो ह्यभिमन्त्रणे ।। २६०.

'धन्वनागेति' हा मंत्र धनुष्य उचलताना वापरायचा; 'युञ्जीत' हा मंत्र अभिमंत्रणासाठी ओळखावा.

मन्त्रश्चाहिरथेत्येतच्छराणां मन्त्रणे भवेत् । वह्नीनां पितरित्येरत्तूणमन्त्रः प्रकीर्त्तितः ।। २६०.

'अहिरथेति' हा मंत्र बाणांसाठी आहे; 'वह्नी' आणि 'पितर' हे मंत्र तुणीरासाठी सांगितले आहेत.

युञ्जन्तीति तथाश्वानां योजने मन्त्र उच्यते । आशुः शिशान इत्येतद्‌यात्रारम्भणमुच्यते ।। २६०.

'युञ्जन्ति' हा मंत्र घोडे जुळवताना म्हणायचा; 'आशुः शिशान' हा मंत्र प्रवास सुरू करताना वापरावा.

विष्णोः क्रमेति मन्त्रश्च रथारोहणिकः परः । आजङ्घेतीति चाश्वानां ताडनीयमुदाहृतं ।। २६०.

'विष्णोः क्रम' हा मंत्र रथावर चढताना वापरावा; 'आजङ्घेति' हा मंत्र घोड्यांना मारण्यासाठी सांगितला आहे.

याः सेना अभित्वरीति परसैन्यमुखे भवेत् । यमेन दत्तमित्यस्य कोटिहोमाद्विचक्षणः ।। २६०.

'याः सेना अभित्वरीति' हा मंत्र शत्रूच्या सैन्यापुढे वापरतात; 'यमेन दत्तम्' या मंत्राने कोटी होम केल्यावर ज्ञानी माणसाला विवेक मिळतो.

एतैः पूर्वहुतैर्मन्त्रैः कृत्वैव विजयी भवेत् । यमेन दत्तमित्यस्य कोटिहोमाद्विचक्षणः ।। २६०.

या सर्व पूर्व आहुतींच्या मंत्रांनी हवन केल्यावर विजय मिळतो; 'यमेन दत्तम्' या मंत्राने कोटी होम केल्यावर ज्ञानी माणसाला विवेक मिळतो.

रथमुत्पादयेच्छीघ्रं संग्रामे विजयप्रदम् । आ कृष्णेति तथैतस्य कर्मव्याहृतिवद्भवेत् ।। २६०.

तो झटपट युद्धात विजय देणारा रथ निर्माण करतो; यासाठी 'आ कृष्णेति' हा मंत्र कर्मव्याहृत प्रमाणे वापरतात.

शिवसंकल्पजापेन समाधिं मनसो लभेत् । पञ्चनद्यः पञ्चलक्षं हुत्वा लक्ष्मीमवाप्नुयात् ।। २६०.

'शिवसंकल्प' मंत्राचा जप केल्याने मनाची एकाग्रता मिळते; पाच नद्यांना पाच लाख आहुती दिल्यास लक्ष्मी प्राप्त होते.

यदा बध्नन्दाक्षायणां मन्त्रेणानेन मन्त्रितम् । सहस्रकृत्वः कनकं धारयेद्रिपुवारणं ।। २६०.

जेव्हा हा मंत्र हजार वेळा म्हणून दाराच्या फितीला बांधतो आणि सोने धारण करतो, तेव्हा ते शत्रूंपासून संरक्षण देणारे ठरते.

इमं जीवेभ्य इति च शिलां लोष्ट्रञ्चतुर्द्दिशं । क्षिपेद्‌गृहे तदा तस्य न स्याच्चौरभयं निशि ।। २६०.

'इमं जीवेंभ्य इति' हा मंत्र म्हणून घराच्या चारही दिशांना दगड किंवा माती फेकली, तर रात्री चोरांची भीती राहत नाही.

परि मे गामनेनेति वशीकरणमुत्तमं । हन्तुमभ्यागतस्तत्र वशी भवति मानवः ।। २६०.

'परि मे गामनेनेति' हा मंत्र श्रेष्ठ वशीकरणासाठी आहे; जर कोणी मारण्यासाठी आला तर तो तेथेच वश होतो.

भक्ष्यताम्बूलपुष्पाद्यं मन्त्रितन्तु प्रयच्छति । यस्य धर्मज्ञ वशगः सोस्य शीघ्रं भविष्यति ।। २६०.

भोजन, पान, फुले इत्यादी मंत्रित करून दिल्यास, हे धर्म जाणण्या, ज्याला दिले त्याच्यावर तो लवकरच वश होतो.

शन्नो मित्र इतीत्येतत् सदा सर्व्वत्र शान्तिदं । गणानां त्वा गणपतिं कृत्वा होमञ्चतुष्पथे ।। २६०.

'शन्नो मित्र' या मंत्राचा जप सर्वत्र आणि नेहमी केल्याने मनाला शांतता मिळते. गणांचा प्रमुख म्हणून तुझी प्रार्थना करून, चौकात हवन करावे.

वशीकुर्य्याज्जगत्सर्वं सर्वधान्यैरसंशयम् । हिरण्यवर्णाः शुचयो मन्त्रोयमभिषेचने ।। २६०.

सर्व प्रकारचे धान्य अर्पण केल्याने संपूर्ण जगावर सहज वश करता येते, यात शंका नाही. हे सुवर्णवर्णी, पवित्र मंत्र अभिषेकासाठी आहेत.

शन्नो देवीरभिष्टये तथा शान्तिकारः परः । एकचक्रेति मन्त्रेण हुतेनाज्येन भागशः ।। २६०.

'शन्नो देवीरभिष्टये' या मंत्रानेही श्रेष्ठ शांतता मिळते. 'एकचक्र' या मंत्राने तुपाचे भाग भाग करून हवन करावे.

ग्रहेभ्यः शान्तिमाप्नोति प्रसादं न च संशयः । गावो भग इति द्वाभ्यां हुत्वाज्यं गा अवाप्नुयात् ।। २६०.

ग्रहांपासून शांतता आणि कृपा मिळते, यात शंका नाही. 'गावो भग' या दोन मंत्रांनी तुपाचे हवन केल्यास गायी मिळतात.

प्रवादांषः सोपदिति गृहयज्ञे विधीयते । देवेभ्यो वनस्पत इति द्रुमयज्ञे विधीयते ।। २६०.

'प्रवादांशः सोप' हा मंत्र गृहयज्ञात सांगितला आहे. 'देवेभ्यो वनस्पते' हा मंत्र वृक्षयज्ञात वापरावा.

पुष्कर उवाच यजुर्व्विधानङ्कथितं वक्ष्ये साम्नां विधानकं । संहितां वैष्णवीञ्जप्त्वा हुत्वा स्यात् सर्व्वकामभाक् ।। २६१.

पुष्कर म्हणाला: यजुर्वेदाची विधी सांगितली. आता मी सामवेदाच्या विधी सांगतो. वैष्णव संहिता जपून, हवन केल्याने सर्व इच्छा पूर्ण होतात.

संहिताञ्छान्दसीं साधु जप्त्वा प्रीणाति शङ्करं । स्कान्दीं पैत्र्यां संहिताञ्च जप्त्वा स्यात्तु प्रसादवान् ।। २६१.

छांदस संहिता नीट जपल्याने शंकर प्रसन्न होतो. स्कांद आणि पितृ संहिता जपल्याने कृपा मिळते.

यत इन्द्र भजामहे हिंसादोषविनाशनं । अवकीर्णी मुच्यते च अग्निस्तिग्मेति वै जपन् ।। २६१.

'यत इन्द्र भजामहे' या मंत्राचा जप हिंसेचे दोष दूर करतो. 'अवकीर्णी मुच्यते च अग्निस्तिग्मेति' या मंत्रांनी यज्ञ विखुरळत नाही.