अग्निपुराणम्

रोगार्त्तो मुच्यते रोगात् तथा दुःखात्तु दुःखितः । औडुम्बरीश्च समिधो मधुमान्नो वनस्पतिः ।। २६०.

रोग्याला रोगातून आणि दुःखीला दुःखातून मुक्ती मिळते. इंधन म्हणून गोड फळ असलेल्या औदुंबराच्या झाडाच्या काड्या वापराव्यात.

हुत्वा सहस्रशो राम धनमाप्नोति मानवः । सौभाग्यं महदाप्नोति व्यवहारे तथा जयम् ।। २६०.

हजार वेळा होम केल्याने, हे राम, मनुष्याला धन, मोठे सौभाग्य आणि व्यवहारात विजय मिळतो.

अपां गर्भमिति हुत्वा देवं वर्षापयेद्‌ध्रुवम् । अपः पिबेति च तथा हुत्वा दधि घृतं मधु ।। २६०.

‘अपां गर्भम्’ या मंत्राने होम केल्याने नक्कीच पाऊस पडतो. तसेच ‘अपः पिब’ या मंत्राने दही, तूप आणि मध अर्पण केल्यानेही तोच परिणाम होतो.

प्रवर्त्तयति धर्मज्ञ महावृष्टिमनन्तरं । नमस्ते रुद्र इत्येतत् सर्व्वोपद्रवनाशनं ।। २६०.

धर्म जाणणारा माणूस लगेच मोठा पाऊस पाडू शकतो. ‘नमस्ते रुद्र’ या मंत्राने सर्व संकटांचा नाश होतो.

सर्व्वशान्तिकरं प्रोक्तं महापातकनाशनं । अध्यवोचदित्यनेन रक्षणं व्याधितस्य तु ।। २६०.

हे सर्व शांतता आणणारे आणि मोठ्या पापांचा नाश करणारे सांगितले आहे. ‘अध्यवोचद्’ या मंत्राने आजारी माणसाचे रक्षण होते.

रिपूणां भयदं युद्धे नात्र कार्य्या विचारणा । मानो महान्त इत्येवं बालानां शान्तिकारकं ।। २६०.

युद्धात शत्रूंना भीती वाटते—यात शंका नाही. ‘मानो महान्त’ या मंत्राने मुलांना शांतता मिळते.

असौ यस्ताम्र इत्येतत् पठन्नित्यं दिवाकरं । उपतिष्ठेत धर्मज्ञ सायं प्रातरतन्द्रितः ।। २६०.

जो माणूस रोज ‘असौ यस्ताम्र’ हा मंत्र सूर्याला सकाळ-संध्याकाळ श्रद्धेने म्हणतो, धर्म जाणणाऱ्या, त्याला—

अन्नमक्षयमाप्नोति दीर्घमायुश्च विन्दति । प्रमुञ्च धन्वन्नित्येतत् षड्भिरायुधमन्त्रणं ।। २६०.

—कधीही न संपणारे अन्न मिळते आणि दीर्घायुष्य लाभते. ‘प्रमुञ्च धन्वन्’ हा सहा शस्त्र मंत्र आहे.

रिपूणां भयदं युद्धे नात्र कार्य्या विचारणा । मानो महान्त इत्येवं बालानां शान्तिकारकं ।। २६०.

युद्धात शत्रूंना भीती वाटते—यात शंका नाही. ‘मानो महान्त’ या मंत्राने मुलांना शांतता मिळते.

नमो हिरण्यबाहवे इत्यनुवाकसप्तकम् । राजिकां कटुतैलाक्तां जुहुयाच्छत्रुनाशनीं ।। २६०.

‘नमो हिरण्यबाहवे’ हा सात वेळा म्हणावा आणि कडू तेल लावलेली मोहरी होम करावी, याने शत्रूंचा नाश होतो.

नमो वः किरिकेभ्यश्च पद्मलक्षाहुतैर्न्नरः । राज्यलक्ष्मीमवाप्नोति तथा बिल्वैः सुवर्णकम् ।। २६०.

‘नमो वः किरिकेभ्यः’ या मंत्राने आणि लक्ष वेळा होम केल्याने, मनुष्याला राजसत्ता मिळते; तसेच बेलफळे आणि सोने अर्पण केल्यानेही.

इमा रुद्रायेति तिलैर्होमाच्च धनमाप्यते । दूर्वाहोमेन चान्येन सर्वव्याधिविवर्ज्जितः ।। २६०.

‘इमा रुद्राय’ या मंत्राने तीळ होम केल्याने धन मिळते. दुसऱ्या मंत्राने दुर्वा होम केल्याने सर्व रोग दूर होतात.

आशुः शिशान इत्येतदायुधानाञ्च रक्षणे। संग्रामे कथितं राम सर्वशत्रुनिबर्हणं ।। २६०.

‘आशुः शिशान’ हा मंत्र शस्त्रांचे रक्षण करण्यासाठी आहे. हे राम, युद्धात सर्व शत्रूंचा नाश करतो असे सांगितले आहे.

राजसामेति जुहुयात् सहस्रं पञ्चभिर्द्विज । आज्याहुतीनां धर्मज्ञ चक्षूरोगाद्विमुच्यते ।। २६०.

धर्म जाणणाऱ्या ब्राह्मणाने 'राजसामेति' या मंत्राने तूपाच्या हजार-पाच आहुती द्याव्यात; त्यामुळे डोळ्यांचे आजार नाहीसे होतात.

शन्नो वनस्पते गेहे होमः स्याद्वास्तुदोषनुत् । अग्न आयूंषि हुत्वाज्यं द्वेषं नाप्नोति केनचित् ।। २६०.

हे वनस्पतींच्या अधिपती, घरात केलेला होम शांतता देणारा आणि वास्तूचे दोष दूर करणारा असो; अग्नीला तूप अर्पण केल्यावर कोणाच्याही द्वेषाला आपण बळी पडत नाही.

अपां फेनेति लाजाभिर्हुत्वा जयमवाप्नुयात् । भद्रा इतीन्द्रियैर्हीनो जपन् स्यात् सकलेन्द्रियः ।। २६०.

'अपां फेनेति' या मंत्राने लाह्या अर्पण केल्यावर विजय मिळतो; 'भद्रा इति' हा मंत्र जपल्याने ज्याच्याकडे इंद्रिये नाहीत त्याला सर्व इंद्रिये प्राप्त होतात.

अग्निश्च पृथिवी चेति वशीकरणमुत्तमम् । अध्वनेति जपन् मन्त्रं व्यवहारे जयी भवेत् ।। २६०.

'अग्नी' आणि 'पृथ्वी' हे मंत्र श्रेष्ठ वशीकरणासाठी आहेत; 'अध्वनेति' हा मंत्र जपल्याने व्यवहारात विजय मिळतो.

ब्रह्म राजन्यमिति च कर्मारम्भे तु सिद्धिकृत् । संवत्सरोसीति धृतैलक्षहोमादरोगवान् ।। २६०.

'ब्रह्म' आणि 'राजन्य' हे मंत्र कर्म सुरू करताना यश देतात; एक वर्ष तेलाच्या एक लाख आहुती दिल्यास रोग नाहीसा होतो.

केतुं कृण्वन्नितीत्येतत् संग्रामे जयवर्द्धनम् । इन्द्रोग्निर्धर्म इत्येतद्रणे धर्मनिबन्धनम् ।। २६०.

'केतुं कृण्वन्' हा मंत्र युद्धात विजय वाढवतो; 'इंद्र', 'अग्नी' आणि 'धर्म' हे मंत्र युद्धात धर्माचे रक्षण करतात.

धन्वनागेति मन्त्रश्च धनुर्ग्राहणिकः परः । युञ्जीतेति तथा मन्त्रो विज्ञेयो ह्यभिमन्त्रणे ।। २६०.

'धन्वनागेति' हा मंत्र धनुष्य उचलताना वापरायचा; 'युञ्जीत' हा मंत्र अभिमंत्रणासाठी ओळखावा.

मन्त्रश्चाहिरथेत्येतच्छराणां मन्त्रणे भवेत् । वह्नीनां पितरित्येरत्तूणमन्त्रः प्रकीर्त्तितः ।। २६०.

'अहिरथेति' हा मंत्र बाणांसाठी आहे; 'वह्नी' आणि 'पितर' हे मंत्र तुणीरासाठी सांगितले आहेत.

युञ्जन्तीति तथाश्वानां योजने मन्त्र उच्यते । आशुः शिशान इत्येतद्‌यात्रारम्भणमुच्यते ।। २६०.

'युञ्जन्ति' हा मंत्र घोडे जुळवताना म्हणायचा; 'आशुः शिशान' हा मंत्र प्रवास सुरू करताना वापरावा.

विष्णोः क्रमेति मन्त्रश्च रथारोहणिकः परः । आजङ्घेतीति चाश्वानां ताडनीयमुदाहृतं ।। २६०.

'विष्णोः क्रम' हा मंत्र रथावर चढताना वापरावा; 'आजङ्घेति' हा मंत्र घोड्यांना मारण्यासाठी सांगितला आहे.

याः सेना अभित्वरीति परसैन्यमुखे भवेत् । यमेन दत्तमित्यस्य कोटिहोमाद्विचक्षणः ।। २६०.

'याः सेना अभित्वरीति' हा मंत्र शत्रूच्या सैन्यापुढे वापरतात; 'यमेन दत्तम्' या मंत्राने कोटी होम केल्यावर ज्ञानी माणसाला विवेक मिळतो.

एतैः पूर्वहुतैर्मन्त्रैः कृत्वैव विजयी भवेत् । यमेन दत्तमित्यस्य कोटिहोमाद्विचक्षणः ।। २६०.

या सर्व पूर्व आहुतींच्या मंत्रांनी हवन केल्यावर विजय मिळतो; 'यमेन दत्तम्' या मंत्राने कोटी होम केल्यावर ज्ञानी माणसाला विवेक मिळतो.

रथमुत्पादयेच्छीघ्रं संग्रामे विजयप्रदम् । आ कृष्णेति तथैतस्य कर्मव्याहृतिवद्भवेत् ।। २६०.

तो झटपट युद्धात विजय देणारा रथ निर्माण करतो; यासाठी 'आ कृष्णेति' हा मंत्र कर्मव्याहृत प्रमाणे वापरतात.

शिवसंकल्पजापेन समाधिं मनसो लभेत् । पञ्चनद्यः पञ्चलक्षं हुत्वा लक्ष्मीमवाप्नुयात् ।। २६०.

'शिवसंकल्प' मंत्राचा जप केल्याने मनाची एकाग्रता मिळते; पाच नद्यांना पाच लाख आहुती दिल्यास लक्ष्मी प्राप्त होते.

यदा बध्नन्दाक्षायणां मन्त्रेणानेन मन्त्रितम् । सहस्रकृत्वः कनकं धारयेद्रिपुवारणं ।। २६०.

जेव्हा हा मंत्र हजार वेळा म्हणून दाराच्या फितीला बांधतो आणि सोने धारण करतो, तेव्हा ते शत्रूंपासून संरक्षण देणारे ठरते.

इमं जीवेभ्य इति च शिलां लोष्ट्रञ्चतुर्द्दिशं । क्षिपेद्‌गृहे तदा तस्य न स्याच्चौरभयं निशि ।। २६०.

'इमं जीवेंभ्य इति' हा मंत्र म्हणून घराच्या चारही दिशांना दगड किंवा माती फेकली, तर रात्री चोरांची भीती राहत नाही.