अग्निपुराणम्

ग्रामाणां नगराणाञ्च देशानामपि भार्गव । उपद्रुतानां धर्मज्ञ व्याधितानां तथैव च ।। २६०.

गावे, नगरे आणि प्रदेश, हे भार्गव, तसेच संकटात सापडलेले किंवा आजारी असलेले—

मरके समनुप्राप्ते रिपुजे च तथा भये । रुद्रहोमः परा शान्तिः पायसेन घृतेन च ।। २६०.

मृत्यू जवळ आल्यावर, शत्रू किंवा भीतीमुळे, दूधभात किंवा तुपाचा रुद्रहोम केला तर उत्तम शांती मिळते.

कुष्माण्डघृतहोमेन सर्व्वान् पापान् व्यपोहति । शक्तुयावकभैक्षाशी नक्तं मनुजसत्तम ।। २६०.

कुश्मांड आणि तुपाचा होम केल्याने सर्व पापे नाहीशी होतात; श्रेष्ठ पुरुषाने रात्री जवसाचे किंवा भिक्षेचे अन्न घ्यावे.

बहिःस्नानरतो मासान्मुच्यते ब्रह्यहत्यया । मधुवातेति मन्त्रेण होमादितोऽखिलं लभेत् ।। २६०.

बाहेर स्नान करत राहिल्यास एक महिन्यात ब्रह्महत्या या पापातून मुक्ती मिळते; 'मधुवात' या मंत्राने होम केल्याने सर्व काही प्राप्त होते.

दधिक्राव्णेति हुत्वा तु पुत्रान् प्राप्नोत्यसंशयं । तथा घृतवतीत्येतदायुष्यं स्यात् घृतेन तु ।। २६०.

'दधिक्रावण' या मंत्राने होम केल्यास नक्कीच पुत्र प्राप्त होतो; तसेच 'घृतवती' या मंत्राने तुपाने दीर्घायुष्य मिळते.

स्वस्ति न इन्द्र इत्येतत्सर्व्वबाधाविनाशनं । इह गावः प्रजायध्वमिति पुष्टिविवर्धनम् ।। २६०.

'स्वस्ति न इंद्र' हा मंत्र सर्व संकटांचा नाश करतो; 'इथे गायी वाढोत' या मंत्राने समृद्धी वाढते.

घृताहुतिसहस्रेण तथाऽलक्ष्मीविनाशनं । स्रुवेण देवस्य त्वेति हुत्वापामार्गतण्डुलं ।। २६०.

हजार वेळा तुपाने होम केल्याने दरिद्रता नाहीशी होते; 'देवाचा' असे म्हणून स्रुवाने अपामार्ग तांदूळ होम केल्यास—

मुच्यते विकृताच्छीघ्रमभिचारान्न संशयः । रुद्र पातु पलाशस्य समिद्भिः कनकं लभेत् ।। २६०.

लवकरच विकृती आणि अभिचारापासून मुक्ती मिळते, यात शंका नाही; पळसाच्या समिधेने रुद्रहोम केल्यास सोने मिळते.

शिवो भवेत्यग्न्युत्पाते व्रीहिभिर्जुहुयान्नरः । याः सेना इति चैतच्च तस्करेभ्यो भयापहम् ।। २६०.

अग्नि प्रकट झाल्यावर 'शिवो भव' या मंत्राने तांदूळ होम करावेत; 'या सेना' या मंत्राने चोरांपासून भीती दूर होते.

यो अस्मभ्यमरातीयाद्‌धुत्वा कृष्णतिलान्नरः । सहस्रशोऽभिचारच्च मुच्यते विकृताद्‌ द्विज ।। २६०.

जो आपल्यावर वैर धरतो, त्याच्यावरील शाप किंवा विकृती दूर करण्यासाठी काळ्या तीळाचा हजार वेळा होम केल्यास मुक्ती मिळते, द्विजा.

अन्नेनान्नपतेत्येवं हुत्वा चान्नमवाप्नुयात् । हंसः शुचिः सदित्येतज्जप्तन्तोयेऽघनाशनं ।। २६०.

'अन्नेन अन्नम्' या मंत्राने अन्न होम केल्यास अन्न मिळते; 'हंसः शुचिः सदा' हा मंत्र पाण्यात पाप नष्ट करतो.

चत्वारि शृङ्गेत्येतत्तु सर्व्वपापहरं जले । देवा यज्ञेति जप्त्वा तु ब्रह्मलोके महीयते ।। २६०.

'चत्वारि शृंगाः' हा मंत्र पाण्यातील सर्व पापे दूर करतो; 'देवा यज्ञ' हा मंत्र जपल्याने ब्रह्मलोकात सन्मान मिळतो.

वसन्तेति च हुत्वाज्यं आदित्याद्वरमाप्नुयात् । सुपर्णोसीति चेत्यस्य कर्मव्याहृतिवद्भवेत् ।। २६०.

'वसंत' या मंत्राने तुपाचा होम केल्यास सूर्याकडून वर मिळतो; 'सुपर्णोऽसि' हा मंत्र कर्मवाचक व्याहृतीसारखा आहे.

नमः स्वाहेति त्रिर्ज्जप्त्वा बन्धनान्मोक्षमाप्नुयात् । अन्तर्ज्जले त्रिरावर्त्य द्रुपदा सर्व्वपापमुक् ।। २६०.

'नमः स्वाहा' हा मंत्र तीनदा जपल्याने बंधनातून मुक्तता मिळते; पाण्यात तीनदा फिरल्यास, द्रुपद, सर्व पापांपासून सुटका होते.

इह गावः प्रजायध्वं मन्त्रोयं बुद्धिवर्द्धनः । हुतन्तु सर्पिषा दध्ना पयसा पायसेन वा ।। २६०.

'इथे गायी वाढोत' हा मंत्र बुद्धी वाढवतो; होम तुप, दही, दूध किंवा दूधभात याने करावा.

शतं य इति चैतेन हुत्वा पर्णफलानि च । आरोग्यं श्रियमाप्नोति जीवतञ्च चिरन्तथा ।। २६०.

‘शतं य’ या मंत्राने आणि पानफळे अर्पण केल्याने, मनुष्याला आरोग्य, संपत्ती आणि दीर्घायुष्य मिळते.

ओषधीः प्रतिमोदध्वं वपने लवनेऽर्थकृत् । तस्मा इति च मन्त्रेण बन्धनस्थो विमुच्यते । युवा सुवासा इत्येव वासांस्याप्नोति चोत्तमम् ।। २६०.

‘औषधीः प्रतिमोदध्वं’ या मंत्राने केस कापताना किंवा मीठ घालताना, धनप्राप्ती होते. ‘तस्मा’ या मंत्राने बांधलेला माणूस मुक्त होतो. ‘युवा सुवासा’ या मंत्राने उत्तम वस्त्रे मिळतात.

मुञ्चन्तु मा शपथ्यानि सर्व्वान्तकविनाशनम् । मा मा हिंसीस्तिलाज्येन हुतं रिपुविनाशनं ।। २६०.

सर्व शाप माझ्यापासून दूर जावोत, जे विनाश घडवतात. मी दुखावला जाऊ नये. तीळ आणि तुपाने होम केल्याने शत्रूंचा नाश होतो.

नमोऽस्तु सर्व्वसर्पेभ्यो घृतेन पायसेन तु । कृणुध्वं पाज इत्येतदभिचारविनाशनं ।। २६०.

सर्व सर्पांना नमस्कार असो. तुप आणि पायस अर्पण करून ‘पाजा’ विधी केल्याने, वाईट जादूचा नाश होतो.

दूर्व्वाकाण्डायुतं हुत्वा काण्डात् काण्डेति मानवः । ग्रामे जनपदे वापि मरकन्तु शमन्नयेत् ।। २६०.

दुर्व्याच्या हजार काड्या अर्पण करून ‘कांडात कांड’ असे म्हणताच, गावात किंवा प्रदेशात रोगराई शांत होते.

रोगार्त्तो मुच्यते रोगात् तथा दुःखात्तु दुःखितः । औडुम्बरीश्च समिधो मधुमान्नो वनस्पतिः ।। २६०.

रोग्याला रोगातून आणि दुःखीला दुःखातून मुक्ती मिळते. इंधन म्हणून गोड फळ असलेल्या औदुंबराच्या झाडाच्या काड्या वापराव्यात.

हुत्वा सहस्रशो राम धनमाप्नोति मानवः । सौभाग्यं महदाप्नोति व्यवहारे तथा जयम् ।। २६०.

हजार वेळा होम केल्याने, हे राम, मनुष्याला धन, मोठे सौभाग्य आणि व्यवहारात विजय मिळतो.

अपां गर्भमिति हुत्वा देवं वर्षापयेद्‌ध्रुवम् । अपः पिबेति च तथा हुत्वा दधि घृतं मधु ।। २६०.

‘अपां गर्भम्’ या मंत्राने होम केल्याने नक्कीच पाऊस पडतो. तसेच ‘अपः पिब’ या मंत्राने दही, तूप आणि मध अर्पण केल्यानेही तोच परिणाम होतो.

प्रवर्त्तयति धर्मज्ञ महावृष्टिमनन्तरं । नमस्ते रुद्र इत्येतत् सर्व्वोपद्रवनाशनं ।। २६०.

धर्म जाणणारा माणूस लगेच मोठा पाऊस पाडू शकतो. ‘नमस्ते रुद्र’ या मंत्राने सर्व संकटांचा नाश होतो.

सर्व्वशान्तिकरं प्रोक्तं महापातकनाशनं । अध्यवोचदित्यनेन रक्षणं व्याधितस्य तु ।। २६०.

हे सर्व शांतता आणणारे आणि मोठ्या पापांचा नाश करणारे सांगितले आहे. ‘अध्यवोचद्’ या मंत्राने आजारी माणसाचे रक्षण होते.

रिपूणां भयदं युद्धे नात्र कार्य्या विचारणा । मानो महान्त इत्येवं बालानां शान्तिकारकं ।। २६०.

युद्धात शत्रूंना भीती वाटते—यात शंका नाही. ‘मानो महान्त’ या मंत्राने मुलांना शांतता मिळते.

असौ यस्ताम्र इत्येतत् पठन्नित्यं दिवाकरं । उपतिष्ठेत धर्मज्ञ सायं प्रातरतन्द्रितः ।। २६०.

जो माणूस रोज ‘असौ यस्ताम्र’ हा मंत्र सूर्याला सकाळ-संध्याकाळ श्रद्धेने म्हणतो, धर्म जाणणाऱ्या, त्याला—

अन्नमक्षयमाप्नोति दीर्घमायुश्च विन्दति । प्रमुञ्च धन्वन्नित्येतत् षड्भिरायुधमन्त्रणं ।। २६०.

—कधीही न संपणारे अन्न मिळते आणि दीर्घायुष्य लाभते. ‘प्रमुञ्च धन्वन्’ हा सहा शस्त्र मंत्र आहे.

रिपूणां भयदं युद्धे नात्र कार्य्या विचारणा । मानो महान्त इत्येवं बालानां शान्तिकारकं ।। २६०.

युद्धात शत्रूंना भीती वाटते—यात शंका नाही. ‘मानो महान्त’ या मंत्राने मुलांना शांतता मिळते.