अग्निपुराणम्

वश्यकर्मणि शाखोटवासापामार्गमेव च । विषासृङ्‌मिश्रसमिधो व्याधिघातस्य भार्गव ।। २६०.

कोणाला वश करायचं असल्यास शाकोठ आणि आपामार्ग यांची लाकूड वापरावी. रोग दूर करण्यासाठी विष आणि रक्त मिसळलेल्या समिधा अर्पण कराव्यात, भार्गव.

क्रुद्धस्तु जुहुयात्सम्यक् शत्रूणां वधकाम्यया । सर्व्वव्रीहिमयीं कृत्वा राज्ञः प्रतिकृतिं द्विज ।। २६०.

कोणी रागावलेला असेल आणि शत्रूंचा नाश करायची इच्छा असेल, तर विविध प्रकारच्या तांदळांनी केलेली राजाची प्रतिमा नीट तयार करून ती यज्ञात अर्पण करावी, द्विज.

सहस्नशस्तु जुहुयाद्राजा वशगतो भवेत् । वस्त्रकामस्य पुष्पाणि दूर्व्वा व्याधिविनाशिनी ।। २६०.

हे एक हजार वेळा अर्पण केल्यास राजा आपल्या वश होतो. वस्त्राची इच्छा असल्यास फुले आणि दुर्वा, जी रोग नष्ट करते, यांचा यज्ञ करावा.

ब्रह्मवर्च्चसकामस्य वासोग्रञ्च विधीयते । प्रत्यङ्गिरेषु जुहुयात्तुषकण्टकभस्मभिः ।। २६०.

ब्रह्मतेज मिळवायचं असल्यास वस्त्र द्यावं. प्रत्यंगिरा विधीत तुषकंटकाच्या भस्माने अर्पण करावं.

विद्वेषणे च पक्ष्माणि काककौशिकयोस्तथा । कापिलञ्च घृतं हुत्वा तथा चन्द्रग्रहे द्विज ।। २६०.

द्वेष निर्माण करायचा असल्यास कावळा आणि कौशिक पक्ष्याच्या पापण्या अर्पण कराव्यात. तसेच कपिला तुप अर्पण करावे आणि चंद्रग्रहणाच्या वेळी हे करावे, द्विज.

वचाचूर्णेन सम्पातात्समानीय च तां वचां । सहस्रमन्त्रितां भुक्त्वा मेधावी जायते नरः ।। २६०.

वचा मुळं गळताना गोळा करून, हजार मंत्रांनी अभिमंत्रित करून खाल्ल्यास माणूस बुद्धिमान होतो.

एकादशाङ्गुलं शङ्कु लौहं खादिरमेव च। द्विषतो वधोसीति जपन्निखनेद्रिपुवेश्मनि ।। २६०.

अकरा बोटांची लोखंडाची किंवा खदिराच्या लाकडाची सळी, शत्रूच्या घरात शत्रूनाशक मंत्र म्हणत पुरावी.

उच्चाटनमिदं कर्म शत्रूणां कथितं तव । चक्षुष्पा इति जप्त्वा च विनष्टञ्चक्षुराप्नुयात् ।। २६०.

हे शत्रूंच्या उच्छाटनाचं कर्म सांगितलं आहे. 'चक्षुष्पा' हा मंत्र म्हणताच, ज्याचं दृष्टी गेलं आहे त्याला पुन्हा दृष्टी मिळते.

उपयुञ्जत इत्येतदनुवाकन्तथान्नदं । तनूपाग्ने सदिति दूर्व्वां हुत्वार्त्तिवर्ज्जितः ।। २६०.

'उपयुञ्जत' आणि 'तनूपाग्ने सद्' हे अनुक्रमणिका वचन वापरून दुर्वा अर्पण केल्यास रोग दूर होतात.

त्रियम्बकं यजामहे होमः सौभाग्यवर्द्धनः ।। २६०.

'त्र्यंबकं यजामहे' या मंत्राने यज्ञ केल्यास सौभाग्य वाढते.

कन्यानाम गृहीत्वा तु कन्यालाभकरः परः । भयेषु तु जपेन्नित्यं भयेभ्यो विप्रमुच्यते ।। २६०.

कन्यांचे नाव घेतल्याने कन्या मिळते. भीतीच्या वेळी हा जप सतत केल्यास सर्व भयातून मुक्ती मिळते.

धुस्तूरपुष्पं सघृतं हुत्वा स्यात् सर्वकामभाक् । हुत्वा तु गुग्गुलं राम स्वप्ने पश्यति शङ्करं ।। २६०.

धोत्र्याची फुले तुपासह अर्पण केल्याने सर्व इच्छा पूर्ण होतात. गूगुळ अर्पण केल्यास, राम, स्वप्नात शंकराचे दर्शन होते.

युञ्चते मनोऽनुवाकं जप्त्वा दीर्घायुराप्नुयात् । विष्णोरराटमित्येतत् सर्वबाधाविनाशनं ।। २६०.

'युञ्चते मनः' हा अनुक्रमणिका जप केल्याने दीर्घायुष्य मिळते. 'विष्णोरराटम्' हा मंत्र सर्व बाधा दूर करतो.

रक्षोघ्नञ्च यशस्यञ्च तथैव विजयप्रदं । अयन्नो अग्निरित्येतत् संग्रामे विजयप्रदं ।। २६०.

हे मंत्र रक्षण, कीर्ती आणि विजय देणारे आहेत. 'अयन्नो अग्निः' हा मंत्र युद्धात विजय देतो.

इदमापः प्रवहत स्नाने पापापनोदनं । विश्वकर्मन्नु हविषा सूचीं लौहीन्दशाङ्गुलाम् ।। २६०.

स्नान करताना, 'हे पाण्यांनो, पाप वाहून न्या' असं म्हणावं. 'हे विश्वकर्मा, यज्ञात दहा बोटांची लोखंडी सुई वापरावी.'

कन्याया निखनेद् द्वारि साऽन्यस्मै न प्रदीयते । देव सवितरेतेन हुतेनैतेन चान्नवान् ।। २६०.

ही सुई कन्येच्या दारात पुरावी आणि ती दुसऱ्याला दिली जाऊ नये. हे देवा सविता, या अर्पणाने अन्न मिळते.

अग्नौ स्वाहेति जुहुयाद्‌बलकामो द्विजोत्तम । तिलैर्यवैश्च धर्मज्ञ तथापामार्गतण्डुलैः ।। २६०.

हे श्रेष्ठ द्विज, बलाची इच्छा असल्यास 'स्वाहा' म्हणत अग्नीत तिळ, ज्वारी आणि आपामार्गाचे तांदूळ अर्पण करावेत, धर्मज्ञ.

सहस्रमन्त्रितां कृत्वातथा गोरोचनां द्विज । तिलकञ्च तथा कृत्वा जनस्यप्रियकामियात् ।। २६०.

हजार वेळा मंत्रांनी सिद्ध केलेला रंग आणि गायीच्या गोरोचनाचा टिळा कपाळावर लावून, द्विजा, जो कोणी लोकांची कृपा मिळवू इच्छितो तो बाहेर जाऊ शकतो.

रुद्राणाञ्च तथा जप्यं सर्व्वाघविनिसूदनं । सर्व्वकर्मकरो होमस्तथा सर्व्वत्र शान्तिदः ।। २६०.

रुद्राच्या मंत्रांचे जप सर्व पापांचा नाश करतात आणि होम केल्याने सर्व कामे पूर्ण होतात, तसेच सर्वत्र शांती मिळते.

अजाविकानामश्वानां कुञ्जराणां तथा गवां । मनुष्याणान्नरेन्द्राणां बालानां योषितामपि ।। २६०.

मेंढ्या, घोडे, हत्ती, गायी, माणसं, राजे, लहान मुले आणि स्त्रिया—

ग्रामाणां नगराणाञ्च देशानामपि भार्गव । उपद्रुतानां धर्मज्ञ व्याधितानां तथैव च ।। २६०.

गावे, नगरे आणि प्रदेश, हे भार्गव, तसेच संकटात सापडलेले किंवा आजारी असलेले—

मरके समनुप्राप्ते रिपुजे च तथा भये । रुद्रहोमः परा शान्तिः पायसेन घृतेन च ।। २६०.

मृत्यू जवळ आल्यावर, शत्रू किंवा भीतीमुळे, दूधभात किंवा तुपाचा रुद्रहोम केला तर उत्तम शांती मिळते.

कुष्माण्डघृतहोमेन सर्व्वान् पापान् व्यपोहति । शक्तुयावकभैक्षाशी नक्तं मनुजसत्तम ।। २६०.

कुश्मांड आणि तुपाचा होम केल्याने सर्व पापे नाहीशी होतात; श्रेष्ठ पुरुषाने रात्री जवसाचे किंवा भिक्षेचे अन्न घ्यावे.

बहिःस्नानरतो मासान्मुच्यते ब्रह्यहत्यया । मधुवातेति मन्त्रेण होमादितोऽखिलं लभेत् ।। २६०.

बाहेर स्नान करत राहिल्यास एक महिन्यात ब्रह्महत्या या पापातून मुक्ती मिळते; 'मधुवात' या मंत्राने होम केल्याने सर्व काही प्राप्त होते.

दधिक्राव्णेति हुत्वा तु पुत्रान् प्राप्नोत्यसंशयं । तथा घृतवतीत्येतदायुष्यं स्यात् घृतेन तु ।। २६०.

'दधिक्रावण' या मंत्राने होम केल्यास नक्कीच पुत्र प्राप्त होतो; तसेच 'घृतवती' या मंत्राने तुपाने दीर्घायुष्य मिळते.

स्वस्ति न इन्द्र इत्येतत्सर्व्वबाधाविनाशनं । इह गावः प्रजायध्वमिति पुष्टिविवर्धनम् ।। २६०.

'स्वस्ति न इंद्र' हा मंत्र सर्व संकटांचा नाश करतो; 'इथे गायी वाढोत' या मंत्राने समृद्धी वाढते.

घृताहुतिसहस्रेण तथाऽलक्ष्मीविनाशनं । स्रुवेण देवस्य त्वेति हुत्वापामार्गतण्डुलं ।। २६०.

हजार वेळा तुपाने होम केल्याने दरिद्रता नाहीशी होते; 'देवाचा' असे म्हणून स्रुवाने अपामार्ग तांदूळ होम केल्यास—

मुच्यते विकृताच्छीघ्रमभिचारान्न संशयः । रुद्र पातु पलाशस्य समिद्भिः कनकं लभेत् ।। २६०.

लवकरच विकृती आणि अभिचारापासून मुक्ती मिळते, यात शंका नाही; पळसाच्या समिधेने रुद्रहोम केल्यास सोने मिळते.

शिवो भवेत्यग्न्युत्पाते व्रीहिभिर्जुहुयान्नरः । याः सेना इति चैतच्च तस्करेभ्यो भयापहम् ।। २६०.

अग्नि प्रकट झाल्यावर 'शिवो भव' या मंत्राने तांदूळ होम करावेत; 'या सेना' या मंत्राने चोरांपासून भीती दूर होते.