अग्निपुराणम्

होमान्ते दक्षिणा देयै पापशान्तिर्हुतेन तु । हुतं शाम्यति चान्नेन अन्नहेमप्रदानतः ।। २५९.

होमाच्या शेवटी दक्षिणा द्यावी; आहुतीने पाप शांत होते; अन्नाने आहुती तृप्त होते, आणि अन्न व सोने दान केल्यानेही तृप्ती मिळते.

विप्राशिषस्त्वमोघाः स्युषंहिःस्नानन्तु सर्वतः । सिद्धार्थका यवा धान्यं पयो दधि घृतं तथा ।। २५९.

ब्राह्मणांचे आशीर्वाद कधीही व्यर्थ जात नाहीत; सर्वत्र स्नान करणे शुभ आहे; सिद्धार्थक, ज्वारी, धान्य, दूध, दही आणि तूप हेही शुभ मानले जातात.

क्षीरवृक्षास्तथेध्मन्तु हामा वै सर्वकामदाः । समिपः कण्टकिन्यश्च राजिका रुधिरं विषं ।। २५९.

दूध देणारी झाडे आणि समिधा, या सर्व इच्छा पूर्ण करणाऱ्या आहेत; जवळच काटेरी झाडे, मोहरी, रक्त आणि विष असते.

अबिचारे तथा शैलं अशनं शक्तवः पथः । दधि भैक्ष्यं फलं मृलमृग्विधानमुदाहृतं ।। २५९.

अभिचारात दगड, अन्न, शस्त्रे आणि रस्ते यांचा वापर होतो; दही, भिक्षा, फळे आणि पशुयागाची पद्धत सांगितली आहे.

पुष्कर उवाच यजुर्विधानं वक्ष्यामि भुक्तिमुक्तिप्रदं श्रृणु । ॐकारपूर्व्विका राम महाव्याहृतयो मता ।। २६०.

पुष्कर म्हणतो: मी यजुर्वेदाचा विधी सांगतो, जो भोग आणि मुक्ती देतो; ऐक. ओंकाराने सुरू होणाऱ्या महाव्याहृती अत्यावश्यक मानल्या आहेत, हे लक्षात ठेव, राम.

सर्व्वकल्मषनाशिन्यः सर्व्वकामप्रदास्तथा । आज्यहुतिसहस्रेण देवानाराधयेद्‌बुधः ।। २६०.

या सर्व पाप नष्ट करतात आणि सर्व इच्छा पूर्ण करतात; हजार आहुती तुपाच्या देऊन ज्ञानी माणसाने देवांची पूजा करावी.

मनसः काङ्क्षितं राम मनसेप्सितकामदं । शान्तिकामो यवैः कुर्य्यात्तिलैः पापापनुत्तये ।। २६०.

राम, मनात जी इच्छा आहे, ती पूर्ण होते; शांतता हवी असल्यास ज्वारीने, आणि पाप दूर करायचे असल्यास तीळ वापरावेत.

धान्यैः सिद्धार्थकैश्चैव सर्व्वकामकरैस्तथा । औदुम्बरीभिरिध्मामिः पशुकामस्य शस्यते ।। २६०.

धान्य आणि सिद्धार्थक या सर्व इच्छा पूर्ण करणाऱ्या आहेत; आणि उडुंबराच्या समिधेने, ज्याला पशू हवे आहेत त्याने हा विधी करावा.

दध्ना चैवान्नकामस्य पथसा शान्तिमिच्छतः । अपामार्गसमिद्भिस्तु कामयन् कनकं बहु ।। २६०.

अन्नाची इच्छा असणाऱ्याने दह्याने, शांतता हवी असल्यास मार्गाने, आणि ज्याला भरपूर सोने हवे आहे त्याने अपामार्गाच्या समिधेने विधी करावा.

कन्याकामो घृताक्तानि युग्मशो ग्रथितानि तु । जातीपुष्पाणि जुहुयाद्‌ग्रामार्थी तिलतण्डुलान् ।। २६०.

ज्याला कन्येची इच्छा असेल त्याने तुप लावलेली जाईची फुले जोडीनं अर्पण करावीत. गावाच्या भरभराटीसाठी तीळ आणि तांदूळ यांचा यज्ञ करावा.

वश्यकर्मणि शाखोटवासापामार्गमेव च । विषासृङ्‌मिश्रसमिधो व्याधिघातस्य भार्गव ।। २६०.

कोणाला वश करायचं असल्यास शाकोठ आणि आपामार्ग यांची लाकूड वापरावी. रोग दूर करण्यासाठी विष आणि रक्त मिसळलेल्या समिधा अर्पण कराव्यात, भार्गव.

क्रुद्धस्तु जुहुयात्सम्यक् शत्रूणां वधकाम्यया । सर्व्वव्रीहिमयीं कृत्वा राज्ञः प्रतिकृतिं द्विज ।। २६०.

कोणी रागावलेला असेल आणि शत्रूंचा नाश करायची इच्छा असेल, तर विविध प्रकारच्या तांदळांनी केलेली राजाची प्रतिमा नीट तयार करून ती यज्ञात अर्पण करावी, द्विज.

सहस्नशस्तु जुहुयाद्राजा वशगतो भवेत् । वस्त्रकामस्य पुष्पाणि दूर्व्वा व्याधिविनाशिनी ।। २६०.

हे एक हजार वेळा अर्पण केल्यास राजा आपल्या वश होतो. वस्त्राची इच्छा असल्यास फुले आणि दुर्वा, जी रोग नष्ट करते, यांचा यज्ञ करावा.

ब्रह्मवर्च्चसकामस्य वासोग्रञ्च विधीयते । प्रत्यङ्गिरेषु जुहुयात्तुषकण्टकभस्मभिः ।। २६०.

ब्रह्मतेज मिळवायचं असल्यास वस्त्र द्यावं. प्रत्यंगिरा विधीत तुषकंटकाच्या भस्माने अर्पण करावं.

विद्वेषणे च पक्ष्माणि काककौशिकयोस्तथा । कापिलञ्च घृतं हुत्वा तथा चन्द्रग्रहे द्विज ।। २६०.

द्वेष निर्माण करायचा असल्यास कावळा आणि कौशिक पक्ष्याच्या पापण्या अर्पण कराव्यात. तसेच कपिला तुप अर्पण करावे आणि चंद्रग्रहणाच्या वेळी हे करावे, द्विज.

वचाचूर्णेन सम्पातात्समानीय च तां वचां । सहस्रमन्त्रितां भुक्त्वा मेधावी जायते नरः ।। २६०.

वचा मुळं गळताना गोळा करून, हजार मंत्रांनी अभिमंत्रित करून खाल्ल्यास माणूस बुद्धिमान होतो.

एकादशाङ्गुलं शङ्कु लौहं खादिरमेव च। द्विषतो वधोसीति जपन्निखनेद्रिपुवेश्मनि ।। २६०.

अकरा बोटांची लोखंडाची किंवा खदिराच्या लाकडाची सळी, शत्रूच्या घरात शत्रूनाशक मंत्र म्हणत पुरावी.

उच्चाटनमिदं कर्म शत्रूणां कथितं तव । चक्षुष्पा इति जप्त्वा च विनष्टञ्चक्षुराप्नुयात् ।। २६०.

हे शत्रूंच्या उच्छाटनाचं कर्म सांगितलं आहे. 'चक्षुष्पा' हा मंत्र म्हणताच, ज्याचं दृष्टी गेलं आहे त्याला पुन्हा दृष्टी मिळते.

उपयुञ्जत इत्येतदनुवाकन्तथान्नदं । तनूपाग्ने सदिति दूर्व्वां हुत्वार्त्तिवर्ज्जितः ।। २६०.

'उपयुञ्जत' आणि 'तनूपाग्ने सद्' हे अनुक्रमणिका वचन वापरून दुर्वा अर्पण केल्यास रोग दूर होतात.

त्रियम्बकं यजामहे होमः सौभाग्यवर्द्धनः ।। २६०.

'त्र्यंबकं यजामहे' या मंत्राने यज्ञ केल्यास सौभाग्य वाढते.

कन्यानाम गृहीत्वा तु कन्यालाभकरः परः । भयेषु तु जपेन्नित्यं भयेभ्यो विप्रमुच्यते ।। २६०.

कन्यांचे नाव घेतल्याने कन्या मिळते. भीतीच्या वेळी हा जप सतत केल्यास सर्व भयातून मुक्ती मिळते.

धुस्तूरपुष्पं सघृतं हुत्वा स्यात् सर्वकामभाक् । हुत्वा तु गुग्गुलं राम स्वप्ने पश्यति शङ्करं ।। २६०.

धोत्र्याची फुले तुपासह अर्पण केल्याने सर्व इच्छा पूर्ण होतात. गूगुळ अर्पण केल्यास, राम, स्वप्नात शंकराचे दर्शन होते.

युञ्चते मनोऽनुवाकं जप्त्वा दीर्घायुराप्नुयात् । विष्णोरराटमित्येतत् सर्वबाधाविनाशनं ।। २६०.

'युञ्चते मनः' हा अनुक्रमणिका जप केल्याने दीर्घायुष्य मिळते. 'विष्णोरराटम्' हा मंत्र सर्व बाधा दूर करतो.

रक्षोघ्नञ्च यशस्यञ्च तथैव विजयप्रदं । अयन्नो अग्निरित्येतत् संग्रामे विजयप्रदं ।। २६०.

हे मंत्र रक्षण, कीर्ती आणि विजय देणारे आहेत. 'अयन्नो अग्निः' हा मंत्र युद्धात विजय देतो.

इदमापः प्रवहत स्नाने पापापनोदनं । विश्वकर्मन्नु हविषा सूचीं लौहीन्दशाङ्गुलाम् ।। २६०.

स्नान करताना, 'हे पाण्यांनो, पाप वाहून न्या' असं म्हणावं. 'हे विश्वकर्मा, यज्ञात दहा बोटांची लोखंडी सुई वापरावी.'

कन्याया निखनेद् द्वारि साऽन्यस्मै न प्रदीयते । देव सवितरेतेन हुतेनैतेन चान्नवान् ।। २६०.

ही सुई कन्येच्या दारात पुरावी आणि ती दुसऱ्याला दिली जाऊ नये. हे देवा सविता, या अर्पणाने अन्न मिळते.

अग्नौ स्वाहेति जुहुयाद्‌बलकामो द्विजोत्तम । तिलैर्यवैश्च धर्मज्ञ तथापामार्गतण्डुलैः ।। २६०.

हे श्रेष्ठ द्विज, बलाची इच्छा असल्यास 'स्वाहा' म्हणत अग्नीत तिळ, ज्वारी आणि आपामार्गाचे तांदूळ अर्पण करावेत, धर्मज्ञ.

सहस्रमन्त्रितां कृत्वातथा गोरोचनां द्विज । तिलकञ्च तथा कृत्वा जनस्यप्रियकामियात् ।। २६०.

हजार वेळा मंत्रांनी सिद्ध केलेला रंग आणि गायीच्या गोरोचनाचा टिळा कपाळावर लावून, द्विजा, जो कोणी लोकांची कृपा मिळवू इच्छितो तो बाहेर जाऊ शकतो.

रुद्राणाञ्च तथा जप्यं सर्व्वाघविनिसूदनं । सर्व्वकर्मकरो होमस्तथा सर्व्वत्र शान्तिदः ।। २६०.

रुद्राच्या मंत्रांचे जप सर्व पापांचा नाश करतात आणि होम केल्याने सर्व कामे पूर्ण होतात, तसेच सर्वत्र शांती मिळते.