अग्निपुराणम्

दशोत्तराण्यृचाञ्चैताः पावमान्यः शतानि षट्। एतज्जपंश्च जुह्वच्च घोरं मृत्युभयं जयेत् ।। २५९.

या पावमानी ऋचा एकशे सहा आहेत. या जपून आणि हवन करून भयंकर मृत्यूचे भय जिंकता येते.

आपोहिष्ठेति वारिस्थो जपेत्पापभयार्द्दने । प्रदेवन्नेति नियते जपेच्च मरुधन्वसु ।। २५९.

पाप आणि भीती दूर करण्यासाठी पाण्याजवळ 'आपोहिष्ठ' हा मंत्र जपावा. संपत्ती मिळवण्यासाठी 'प्रदेवन्' हा मंत्र मरुधन्वावर नेहमी जपावा.

प्राणान्तिके भये प्राप्ते क्षिप्रमायुस्तु विन्दति । प्रावेयाबित्यृचमेकां जपेच्च मनसा निशि ।। २५९.

प्राणाला धोका निर्माण झाला असता, हा मंत्र जपल्याने लवकरच आराम मिळतो. रात्री 'प्रावेयाभि' ही एकच ऋच मनात जपावी.

व्युष्टायामुदिते सृर्य्ये द्युते जयमवाप्नुयात् । मा प्रगामेति मूढश्च पन्थानं पथि विन्दति ।। २५९.

सूर्य उगवल्यावर, स्पर्धेत विजय मिळतो. 'मा प्रगाम' हा मंत्र जपल्याने गोंधळलेला माणूस योग्य मार्ग शोधतो.

क्षीणायुरिति मन्येत् यङ्कञ्चित् सुहृदं प्रियं । यक्तेयमिति तु रत्नातस्तस्य मूर्द्धानमालभेत् ।। २५९.

आपल्या प्रिय मित्राचे आयुष्य कमी झाले असे वाटल्यास, 'यक्तेयम्' हा रत्नाता संग्रहातील मंत्र त्याच्या डोक्याला स्पर्श करावा.

सहस्रकृत्वः पञ्चाहं तेनायुर्विन्दते महत् । इदं मेध्येति जुहुयात् घृतं प्राज्ञः सहस्रशः ।। २५९.

हे पाच दिवस हजार वेळा केल्याने मोठे आयुष्य मिळते. ज्ञानी माणसाने 'इदं मेध्यं' हा मंत्र हजार वेळा म्हणत तुपाची आहुती द्यावी.

पशुकामो गवां गोष्ठे अर्थकामश्चतुष्पथे । वयः सुपर्ण इत्येतां जपन् वै विन्दते श्रियं ।। २५९.

गायी मिळाव्यात म्हणून गोठ्यात, संपत्ती मिळावी म्हणून चौकात जप करावा. 'वयः सुपर्ण' या मंत्राचा जप केल्याने ऐश्वर्य मिळते.

इविष्यन्तीयमब्यस्य सर्व्वपापैः प्रमुच्यते । तस्य रोगा विनश्यन्ति कायाग्निर्वर्द्धते तथा ।। २५९.

'इविश्यन्तीयम्' हा मंत्र जपल्याने सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते. त्याचे आजार नाहीसे होतात आणि शरीरातील अग्नी वाढतो.

या ओषधयः स्वस्त्ययनं सर्व्वव्याधिविनाशनं । वृहस्पते अतीत्येतद्‌वृष्टिकामः प्रयोजयेत् ।। २५९.

ज्या औषधी कल्याणकारक आणि सर्व रोगांचा नाश करणाऱ्या आहेत, 'बृहस्पते अतीति' हा मंत्र पाऊस हवाय अशा वेळी वापरावा.

सर्व्वत्रेति परा शान्तिर्ज्ञेया प्रतिरथस्तथा । सूत संकाश्यपन्नित्यं प्रजाकामस्य कीर्त्तितं ।। २५९.

'सर्वत्रेति' हा श्रेष्ठ शांती मंत्र समजावा, तसेच 'प्रतिरथ' देखील. सूत, 'संकाश्यपन' हा मंत्र संतती हवी असणाऱ्यांसाठी नेहमी सांगितला आहे.

अहं स्द्रेति इत्येतद्वाग्मी भवति मानवः । न योनौ जायते विद्वान् जपन्रतीति रात्रिषु ।। २५९.

'अहं स्द्रेति' हा मंत्र जपल्याने माणूस वाग्मी होतो. विद्वानांनी रात्री 'रतीति' हा मंत्र जपल्यास पुन्हा गर्भात जन्म घेत नाही.

रात्रिसुक्तं जपन्रात्रौ रात्रिं क्षेमी नयेन्नरः । कल्पयन्तीति च चजपन्नित्यं कृत्त्वारिनाशनं ।। २५९.

रात्रीच्या वेळी रात्रीसूक्त म्हणल्याने माणूस रात्री सुरक्षितपणे घालवतो; आणि नेहमी ते म्हणल्यावर, शत्रू नष्ट करण्याचा विधी करून, त्याला सुरक्षितता मिळते असे सांगितले आहे.

आयुष्यञ्चैव वर्च्चस्यं सूक्तं दाक्षायणं महत् । उत देवा इति जपेदामयघ्नं धृतव्रतः ।। २५९.

दीर्घायुष्य आणि तेज देणारे मोठे दाक्षायण सूक्त, व्रतस्थ माणसाने म्हणावे; आणि 'उत देवाः' हे सूक्त रोग नष्ट करण्यासाठी म्हणावे.

अयप्तग्ने जनित्येतज्जपेदग्निभये सति । अरण्यानीत्यरण्येषु जपेत्तद्बयनाशनं ।। २५९.

अग्नीची भीती असताना 'अयप्तग्ने जनित' हे म्हणावे; आणि जंगलात 'अरण्यानी' हे म्हणावे, कारण तेथील भीती दूर होते.

व्राह्मीमासाद्य सूक्ते द्वे ऋचं चब्राह्मीं शतावरीं । पृथगद्भिर्घृतैर्वाथ मेधां लक्ष्मीञ्च विन्दति ।। २५९.

ब्राह्मी वनस्पती जवळ गेल्यावर, दोन सूक्ते आणि ब्राह्मी शतावरी ऋचा वेगवेगळ्या तुपाच्या आहुतीसह म्हणाव्यात; त्यामुळे बुद्धी आणि समृद्धी मिळते.

माम इत्यसपत्नघ्नं संग्रामं विजिगीषतः । ब्रह्मणोग्निः संविदानं गर्भमृत्युनिवारणं ।। २५९.

युद्धात विजय मिळवू इच्छिणाऱ्याने 'माम' हे सूक्त म्हणावे, ते शत्रू दूर करते; 'ब्रह्मणोग्निः संविदानं' हे गर्भातील मृत्यू आणि अपत्यनाश टाळते.

अपैहीति जपेत्सूक्तं शुषिर्दुस्वप्ननाशनं । येनेदमिति वै जप्त्वा समाधिं विन्दते परं ।। २५९.

'अपैहि' हे सूक्त वाईट स्वप्नं आणि दुःख दूर करते, म्हणून ते म्हणावे; 'येनिदम्' हे म्हणल्याने परम समाधी प्राप्त होते.

मयो भूर्व्वात इत्येतत् गवां स्वस्त्ययनं परं । शाम्वरीमिन्द्रजालं वा मायामेतेन वारयेत् ।। २५९.

'मयो भूर्वाता' हे सूक्त गायींसाठी अत्यंत शुभ आहे; 'शांवरी' किंवा 'इंद्रजाल' या सूक्तांनी माया आणि जादू दूर करता येते.

महीत्रीणामवरस्त्विति पथि स्वस्त्ययनं जपेत् । अग्नये बिद्विषन्नेवं जपेच्च रिपुनाशनं ।। २५९.

'महीत्रीणामवरः' हे मार्गावर म्हणल्याने शुभता मिळते; 'अग्नये बिद्विषन्' हे म्हणल्याने शत्रू नष्ट होतात.

वास्तोष्पतेन मन्त्रेण यजेत् गृहदेवताः । जपस्यैष विधिः प्रोक्तो हुते ज्ञेयो विशेषतः ।। २५९.

'वास्तोष्पति' मंत्राने घरातील देवतांची पूजा करावी; जपाचा हा विधी सांगितला आहे, विशेषतः आहुती देताना हे लक्षात ठेवावे.

होमान्ते दक्षिणा देयै पापशान्तिर्हुतेन तु । हुतं शाम्यति चान्नेन अन्नहेमप्रदानतः ।। २५९.

होमाच्या शेवटी दक्षिणा द्यावी; आहुतीने पाप शांत होते; अन्नाने आहुती तृप्त होते, आणि अन्न व सोने दान केल्यानेही तृप्ती मिळते.

विप्राशिषस्त्वमोघाः स्युषंहिःस्नानन्तु सर्वतः । सिद्धार्थका यवा धान्यं पयो दधि घृतं तथा ।। २५९.

ब्राह्मणांचे आशीर्वाद कधीही व्यर्थ जात नाहीत; सर्वत्र स्नान करणे शुभ आहे; सिद्धार्थक, ज्वारी, धान्य, दूध, दही आणि तूप हेही शुभ मानले जातात.

क्षीरवृक्षास्तथेध्मन्तु हामा वै सर्वकामदाः । समिपः कण्टकिन्यश्च राजिका रुधिरं विषं ।। २५९.

दूध देणारी झाडे आणि समिधा, या सर्व इच्छा पूर्ण करणाऱ्या आहेत; जवळच काटेरी झाडे, मोहरी, रक्त आणि विष असते.

अबिचारे तथा शैलं अशनं शक्तवः पथः । दधि भैक्ष्यं फलं मृलमृग्विधानमुदाहृतं ।। २५९.

अभिचारात दगड, अन्न, शस्त्रे आणि रस्ते यांचा वापर होतो; दही, भिक्षा, फळे आणि पशुयागाची पद्धत सांगितली आहे.

पुष्कर उवाच यजुर्विधानं वक्ष्यामि भुक्तिमुक्तिप्रदं श्रृणु । ॐकारपूर्व्विका राम महाव्याहृतयो मता ।। २६०.

पुष्कर म्हणतो: मी यजुर्वेदाचा विधी सांगतो, जो भोग आणि मुक्ती देतो; ऐक. ओंकाराने सुरू होणाऱ्या महाव्याहृती अत्यावश्यक मानल्या आहेत, हे लक्षात ठेव, राम.

सर्व्वकल्मषनाशिन्यः सर्व्वकामप्रदास्तथा । आज्यहुतिसहस्रेण देवानाराधयेद्‌बुधः ।। २६०.

या सर्व पाप नष्ट करतात आणि सर्व इच्छा पूर्ण करतात; हजार आहुती तुपाच्या देऊन ज्ञानी माणसाने देवांची पूजा करावी.

मनसः काङ्क्षितं राम मनसेप्सितकामदं । शान्तिकामो यवैः कुर्य्यात्तिलैः पापापनुत्तये ।। २६०.

राम, मनात जी इच्छा आहे, ती पूर्ण होते; शांतता हवी असल्यास ज्वारीने, आणि पाप दूर करायचे असल्यास तीळ वापरावेत.

धान्यैः सिद्धार्थकैश्चैव सर्व्वकामकरैस्तथा । औदुम्बरीभिरिध्मामिः पशुकामस्य शस्यते ।। २६०.

धान्य आणि सिद्धार्थक या सर्व इच्छा पूर्ण करणाऱ्या आहेत; आणि उडुंबराच्या समिधेने, ज्याला पशू हवे आहेत त्याने हा विधी करावा.

दध्ना चैवान्नकामस्य पथसा शान्तिमिच्छतः । अपामार्गसमिद्भिस्तु कामयन् कनकं बहु ।। २६०.

अन्नाची इच्छा असणाऱ्याने दह्याने, शांतता हवी असल्यास मार्गाने, आणि ज्याला भरपूर सोने हवे आहे त्याने अपामार्गाच्या समिधेने विधी करावा.