अग्निपुराणम्

उद्यन्तं मध्यागञ्चैव दीर्घमायुर्ज्जिजीविषुः । इन्द्रा सोमेति सूक्तन्तु कथितं शत्रुनाशनं ।। २५९.

दीर्घायुष्य हवे असेल तर उगवता आणि मध्यान्हाचा सूर्य यांची पूजा करावी; 'इंद्रा सोम' हे सूक्त शत्रूंचा नाश करणारे आहे असे सांगितले आहे.

यस्य लुप्तं व्रतं मोहाद्‌व्रात्यैर्वा संसृजेत्सह । उपोष्याज्यं स जुहुयात्त्वमग्ने व्रतपा इति ।। २५९.

ज्याचे व्रत अज्ञानामुळे किंवा अपवित्र लोकांमुळे तुटले असेल त्याने ते पुन्हा सुरू करावे; उपवास करून 'तूच अग्ने व्रतांचा रक्षक आहेस' असे म्हणून तुपाची आहुती द्यावी.

आदित्येत्यृक् च सम्राजं जप्त्वा वादे जयी भवेत् । महीति च चतुष्केण मुच्यते महतो भयात् ।। २५९.

'आदित्य' ऋचा आणि 'सम्राज' सूक्त जपल्याने वादात विजय मिळतो; 'महीति' या चार ऋचांनी मोठ्या भीतीतून मुक्ती मिळते.

ऋचं जप्त्वा यदि ह्येतत् सर्व्वकामानवाप्नुयात् । द्वाचत्वारिंशतिं चैन्द्रं जप्त्वा नाशयते रिपून् ।। २५९.

जो कोणी ही ऋच जपतो, त्याला सर्व इच्छा पूर्ण होतात. इंद्राच्या स्तोत्राचा बेचाळीस वेळा जप केल्याने शत्रूंचा नाश होतो.

वाचं महीति जप्त्वा च प्राप्नोत्यारोग्यमेव च । शन्नो भवेति द्वाभ्यान्तु भुक्त्वान्नं प्रथतः शुचिः ।। २५९.

'वाचं महि' या मंत्राचा जप केल्याने आरोग्य मिळते. शुद्ध अन्न खाल्ल्यावर 'शन्नो भवतु' हा मंत्र दोनदा म्हटल्याने मन शुद्ध होते.

हृदयं पाणिना स्पृष्ट्वा व्याधिबिन्नाभिभूयते । उत्तभेदमिति स्नातो हुत्वा शत्रुं प्रमापयेत् ।। २५९.

हाताने हृदयाला स्पर्श करून जप केल्याने आतल्या आजारांवर विजय मिळतो. स्नान करून आणि हवन करून 'उत्तभेदम्' हा मंत्र म्हटल्याने शत्रू नष्ट होतो.

शन्नोग्न इति सूक्तेन हुतेनान्नमवाप्नुयात् । कन्या वारर्षिसूक्तेन दिग्‌दोषाद्विप्रमुच्यते ।। २५९.

'शन्नोग्न' या सूक्ताने हवन केल्याने अन्न मिळते. 'कन्या वारर्षि' या सूक्ताचा जप केल्याने दिशांचे दोष दूर होतात.

वाचो विदमिति त्वेतां जपन् वाचं समश्नुते । पवित्राणां पवित्रन्तु पावमान्येयृचो मताः ।। २५९.

'वाचो विदम्' हा मंत्र जपल्याने वाणी मधुर होते. पावमानी ऋचा सर्व शुद्ध करणाऱ्या मंत्रांमध्ये श्रेष्ठ मानल्या जातात.

वैखानसाऋचस्त्रिंशत्पवित्राः परमा मताः । ऋचो द्विषष्टिः प्रोक्ताश्च परस्वेत्यृषिसत्तम ।। २५९.

वैखानस परंपरेत तीस पावित्र्य ऋचा श्रेष्ठ मानल्या जातात. हे श्रेष्ठ ऋषी, बासष्ट ऋचा 'परस्व' म्हणून सांगितल्या आहेत.

सर्व्वकल्मषनाशाय पावनाय शिवाय च । स्वादिष्टयेतिसूक्तानां सप्तषष्टिरुदाहृता ।। २५९.

सर्व पापांचा नाश, शुद्धता आणि मंगलासाठी 'स्वादिष्टये' पासून सुरू होणारे सडसष्ट मंत्र सांगितले आहेत.

दशोत्तराण्यृचाञ्चैताः पावमान्यः शतानि षट्। एतज्जपंश्च जुह्वच्च घोरं मृत्युभयं जयेत् ।। २५९.

या पावमानी ऋचा एकशे सहा आहेत. या जपून आणि हवन करून भयंकर मृत्यूचे भय जिंकता येते.

आपोहिष्ठेति वारिस्थो जपेत्पापभयार्द्दने । प्रदेवन्नेति नियते जपेच्च मरुधन्वसु ।। २५९.

पाप आणि भीती दूर करण्यासाठी पाण्याजवळ 'आपोहिष्ठ' हा मंत्र जपावा. संपत्ती मिळवण्यासाठी 'प्रदेवन्' हा मंत्र मरुधन्वावर नेहमी जपावा.

प्राणान्तिके भये प्राप्ते क्षिप्रमायुस्तु विन्दति । प्रावेयाबित्यृचमेकां जपेच्च मनसा निशि ।। २५९.

प्राणाला धोका निर्माण झाला असता, हा मंत्र जपल्याने लवकरच आराम मिळतो. रात्री 'प्रावेयाभि' ही एकच ऋच मनात जपावी.

व्युष्टायामुदिते सृर्य्ये द्युते जयमवाप्नुयात् । मा प्रगामेति मूढश्च पन्थानं पथि विन्दति ।। २५९.

सूर्य उगवल्यावर, स्पर्धेत विजय मिळतो. 'मा प्रगाम' हा मंत्र जपल्याने गोंधळलेला माणूस योग्य मार्ग शोधतो.

क्षीणायुरिति मन्येत् यङ्कञ्चित् सुहृदं प्रियं । यक्तेयमिति तु रत्नातस्तस्य मूर्द्धानमालभेत् ।। २५९.

आपल्या प्रिय मित्राचे आयुष्य कमी झाले असे वाटल्यास, 'यक्तेयम्' हा रत्नाता संग्रहातील मंत्र त्याच्या डोक्याला स्पर्श करावा.

सहस्रकृत्वः पञ्चाहं तेनायुर्विन्दते महत् । इदं मेध्येति जुहुयात् घृतं प्राज्ञः सहस्रशः ।। २५९.

हे पाच दिवस हजार वेळा केल्याने मोठे आयुष्य मिळते. ज्ञानी माणसाने 'इदं मेध्यं' हा मंत्र हजार वेळा म्हणत तुपाची आहुती द्यावी.

पशुकामो गवां गोष्ठे अर्थकामश्चतुष्पथे । वयः सुपर्ण इत्येतां जपन् वै विन्दते श्रियं ।। २५९.

गायी मिळाव्यात म्हणून गोठ्यात, संपत्ती मिळावी म्हणून चौकात जप करावा. 'वयः सुपर्ण' या मंत्राचा जप केल्याने ऐश्वर्य मिळते.

इविष्यन्तीयमब्यस्य सर्व्वपापैः प्रमुच्यते । तस्य रोगा विनश्यन्ति कायाग्निर्वर्द्धते तथा ।। २५९.

'इविश्यन्तीयम्' हा मंत्र जपल्याने सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते. त्याचे आजार नाहीसे होतात आणि शरीरातील अग्नी वाढतो.

या ओषधयः स्वस्त्ययनं सर्व्वव्याधिविनाशनं । वृहस्पते अतीत्येतद्‌वृष्टिकामः प्रयोजयेत् ।। २५९.

ज्या औषधी कल्याणकारक आणि सर्व रोगांचा नाश करणाऱ्या आहेत, 'बृहस्पते अतीति' हा मंत्र पाऊस हवाय अशा वेळी वापरावा.

सर्व्वत्रेति परा शान्तिर्ज्ञेया प्रतिरथस्तथा । सूत संकाश्यपन्नित्यं प्रजाकामस्य कीर्त्तितं ।। २५९.

'सर्वत्रेति' हा श्रेष्ठ शांती मंत्र समजावा, तसेच 'प्रतिरथ' देखील. सूत, 'संकाश्यपन' हा मंत्र संतती हवी असणाऱ्यांसाठी नेहमी सांगितला आहे.

अहं स्द्रेति इत्येतद्वाग्मी भवति मानवः । न योनौ जायते विद्वान् जपन्रतीति रात्रिषु ।। २५९.

'अहं स्द्रेति' हा मंत्र जपल्याने माणूस वाग्मी होतो. विद्वानांनी रात्री 'रतीति' हा मंत्र जपल्यास पुन्हा गर्भात जन्म घेत नाही.

रात्रिसुक्तं जपन्रात्रौ रात्रिं क्षेमी नयेन्नरः । कल्पयन्तीति च चजपन्नित्यं कृत्त्वारिनाशनं ।। २५९.

रात्रीच्या वेळी रात्रीसूक्त म्हणल्याने माणूस रात्री सुरक्षितपणे घालवतो; आणि नेहमी ते म्हणल्यावर, शत्रू नष्ट करण्याचा विधी करून, त्याला सुरक्षितता मिळते असे सांगितले आहे.

आयुष्यञ्चैव वर्च्चस्यं सूक्तं दाक्षायणं महत् । उत देवा इति जपेदामयघ्नं धृतव्रतः ।। २५९.

दीर्घायुष्य आणि तेज देणारे मोठे दाक्षायण सूक्त, व्रतस्थ माणसाने म्हणावे; आणि 'उत देवाः' हे सूक्त रोग नष्ट करण्यासाठी म्हणावे.

अयप्तग्ने जनित्येतज्जपेदग्निभये सति । अरण्यानीत्यरण्येषु जपेत्तद्बयनाशनं ।। २५९.

अग्नीची भीती असताना 'अयप्तग्ने जनित' हे म्हणावे; आणि जंगलात 'अरण्यानी' हे म्हणावे, कारण तेथील भीती दूर होते.

व्राह्मीमासाद्य सूक्ते द्वे ऋचं चब्राह्मीं शतावरीं । पृथगद्भिर्घृतैर्वाथ मेधां लक्ष्मीञ्च विन्दति ।। २५९.

ब्राह्मी वनस्पती जवळ गेल्यावर, दोन सूक्ते आणि ब्राह्मी शतावरी ऋचा वेगवेगळ्या तुपाच्या आहुतीसह म्हणाव्यात; त्यामुळे बुद्धी आणि समृद्धी मिळते.

माम इत्यसपत्नघ्नं संग्रामं विजिगीषतः । ब्रह्मणोग्निः संविदानं गर्भमृत्युनिवारणं ।। २५९.

युद्धात विजय मिळवू इच्छिणाऱ्याने 'माम' हे सूक्त म्हणावे, ते शत्रू दूर करते; 'ब्रह्मणोग्निः संविदानं' हे गर्भातील मृत्यू आणि अपत्यनाश टाळते.

अपैहीति जपेत्सूक्तं शुषिर्दुस्वप्ननाशनं । येनेदमिति वै जप्त्वा समाधिं विन्दते परं ।। २५९.

'अपैहि' हे सूक्त वाईट स्वप्नं आणि दुःख दूर करते, म्हणून ते म्हणावे; 'येनिदम्' हे म्हणल्याने परम समाधी प्राप्त होते.

मयो भूर्व्वात इत्येतत् गवां स्वस्त्ययनं परं । शाम्वरीमिन्द्रजालं वा मायामेतेन वारयेत् ।। २५९.

'मयो भूर्वाता' हे सूक्त गायींसाठी अत्यंत शुभ आहे; 'शांवरी' किंवा 'इंद्रजाल' या सूक्तांनी माया आणि जादू दूर करता येते.

महीत्रीणामवरस्त्विति पथि स्वस्त्ययनं जपेत् । अग्नये बिद्विषन्नेवं जपेच्च रिपुनाशनं ।। २५९.

'महीत्रीणामवरः' हे मार्गावर म्हणल्याने शुभता मिळते; 'अग्नये बिद्विषन्' हे म्हणल्याने शत्रू नष्ट होतात.