अग्निपुराणम्

कृषिं प्रपद्यमानस्तु स्थालीपाकं यथाविधि । जुहुयात् क्षेत्रमध्ये तु स्वनीस्वाहास्तु पञ्चभिः ।। २५९.

शेती करताना, योग्य पद्धतीने शेताच्या मध्यभागी स्थालीपाकाचा यज्ञ करावा आणि पाच वेळा 'स्वाहा' म्हणत आहुती द्यावी.

इन्द्राय च मरुद्‌ब्यस्तु पर्ज्जन्याय भगाय च । यथालिङ्गन्तु विहरेल्लाङ्गलन्तु कृषीबलः ।। २५९.

इंद्र, मरुत, पर्जन्य आणि भग यांना योग्य प्रकारे मान देत, शेतकरी नांगर हलवावा.

युक्तो धान्याय सीतायै सुनासीरमथोत्तरं । गन्धमाल्यैर्नमस्कारैर्यजेदेताश्च देवताः ।। २५९.

धान्यासाठी आणि सीतेसाठी, नीट तयार केलेल्या सरीत, सुगंध, फुलं आणि नमस्कार याने त्या देवतांची पूजा करावी.

प्रवापने प्रलवने खलसीतापहारयोः । अमोघङ्गर्म्म भवति वर्द्धते सर्व्वदा कृषिः ।। २५९.

पेरणी, झाकण आणि सरीचे रक्षण करताना, हा विधी अचूक ठरतो आणि शेती नेहमी भरभराटीला येते.

समुद्रादिति सूक्तेन कामानाप्नोति पावकात् । विश्वानर इति द्वाभ्यां य ऋग्भ्यां वह्निमर्हति ।। २५९.

'समुद्र' या सूक्ताने तो अग्नीकडून इच्छा पूर्ण करतो. 'विश्वानर' या दोन ऋचांनी तो अग्नीला पात्र ठरतो.

स तरत्यापदः सर्व्वा यशः प्राप्नोति चाक्षयं । विपुलां श्रियमाप्नोति जयं प्राप्नोत्यनुत्तमं ।। २५९.

जो हा स्तोत्राचा जप करतो, तो सर्व संकटांवर मात करतो, त्याला कधीही न संपणारी कीर्ती मिळते, विपुल संपत्ती मिळते आणि श्रेष्ठ विजय प्राप्त होतो.

. अग्ने त्वमिति च स्तुत्वा धनमाप्नोति वाञ्छितं । प्रजाकामो जपेन्नित्यं वरुणदैवतत्रयं ।। २५९.

'अग्ने, तूच' असे म्हणून स्तुती केल्यास इच्छित धन मिळते; ज्याला संतती हवी असेल त्याने नेहमी वरुणाच्या तीन ऋचा जपाव्यात.

स्वस्त्या त्रयं जपेत् प्रातः सदा स्वस्त्ययनं महत् । स्वस्ति पन्था इति प्रोच्य स्वस्तिमान् व्रजतेऽध्वनि ।। २५९.

कल्याणासाठी, सकाळी तीन ऋचा जपाव्यात; नेहमीच मोठे कल्याण मिळते. 'मार्ग शुभ असो' असे म्हणून, तो सुखरूप प्रवास करतो.

विजीगीषुर्वनस्पते शत्रणां व्याधितं भवेत् । स्त्रिया गर्भप्रमूढाया गर्भमोक्षणमुत्तमं ।। २५९.

जो जिंकायची इच्छा ठेवतो त्याने 'वनस्पतीच्या अधिपती' या मंत्राचा जप करून शत्रूंचा नाश करावा; ज्या स्त्रीला गर्भधारणेत अडथळा आहे तिला उत्तम प्रसूती होते.

अच्छावदेति सूक्तञ्च वृष्टिकामः प्रयोजयेत् । निराहारः क्लिन्नवासा न चिरेण प्रवर्षति ।। २५९.

पाऊस हवाय असेल तर 'अच्छावदत' हे सूक्त वापरावे; उपवास करून ओले वस्त्र घालावे, आणि लवकरच पाऊस पडतो.

मनसः काम इत्येतां पशुकामो नरो जपेत् । कर्द्दमेन इति स्नायात्प्रजाकामः शुचिव्रतः ।। २५९.

जो पशुधनाची इच्छा करतो त्याने 'मनसः काम' हा मंत्र जपावा; संतती हवी असेल तर शुद्ध व्रत पाळून 'कर्दमेन' म्हणत स्नान करावे.

अश्वपूर्वा इति स्नायाद्राज्यकामस्तु मानवः । रोहिते चर्म्मणि स्नायात् ब्राह्मणस्तु यथाविधि ।। २५९.

राज्यसत्ता हवी असेल तर 'अश्वपूर्वा' म्हणत स्नान करावे; ब्राह्मणाने योग्य पद्धतीने लाल कातडीवर स्नान करावे.

राजा चर्म्मणि वैयाघ्रे छागे वैश्यस्तथैव च । दशसाहस्रिको होमः प्रत्येकं परिकीर्त्तितः ।। २५९.

राजाने वाघाच्या कातडीवर, तर वैश्याने शेळीच्या कातडीवर स्नान करावे; प्रत्येक होम दहा हजाराचा फल देतो असे सांगितले आहे.

आगार इति सूक्तेन गोष्ठे गां लोकमातरं । उपतिष्ठेद् व्रजेच्चैव यदिच्छेत्ताः सदाक्षयाः ।। २५९.

'आगार' या सूक्ताने गायीला, जी जगाची आई आहे, गोठ्यात आणि चरण्यात पुजावे, जर अखंड संपत्ती हवी असेल.

उपेतितिसृभी राज्ञो दुन्दुभिमभिमन्त्रयेत् । तेजो बलञ्ज प्राप्नोति शत्रुञ्चैव नियच्छति ।। २५९.

तीन ऋचांनी जवळ जाऊन, राजाने रणडंका अभिमंत्रित करावा; त्यामुळे तेज, बळ मिळते आणि शत्रूवर नियंत्रण मिळवता येते.

जमूतमृक्तेन तथा सेनाङ्गान्यभिमन्त्रयेत् । यधा लिङ्गं ततो राजा विनिहन्ति रणे रिपून् ।। २५९.

मेघाच्या रसाने तसेच सैन्याच्या विभागांना अभिमंत्रित करावे; जसे चिन्ह असेल तसे राजा रणात शत्रूंचा नाश करतो.

आग्नेयेति त्रिभिः सूक्तैर्धनमाप्नोति चाक्षयं । अमीवहेति सूक्तेन भूतानि स्थापयेन्निशि ।। २५९.

अग्नीच्या तीन सूक्तांनी अखंड धन मिळते; 'अमीवाह' या सूक्ताने रात्री सर्व जीवांना स्थिर करता येते.

संबाधे विषमे दुर्गे बन्धो वा निर्गतः क्कचित् । पलायन् वा गृहीतो वा सूक्तमेतत्तथा जपेत् ।। २५९.

गर्दीत, कठीण प्रसंगी, किल्ल्यात, किंवा कुठेही बांधले गेले असता, पळताना किंवा पकडले गेले असता, हे सूक्त जपावे.

त्रिरात्रं नियतोपोष्य श्रापयेत् पायसञ्चरुं । तेनाहुतिशतं पूर्णं जुहुयात् त्र्यम्बकेत्यृचा ।। २५९.

तीन रात्र संयमाने उपवास करून, पायसाचा शंभर आहुती 'त्र्यंबक' ऋचांनी द्याव्यात.

समुद्दिश्य महादेवं जीवेदब्दशतं सुखं । तच्चक्षुरित्यचा स्नात उपतिष्ठेद्दिवाकरं ।। २५९.

महादेवाच्या उद्देशाने, शंभर वर्षे सुखाने जगता येते; स्नान करून 'तच्चक्षुः' ऋचा म्हणत सूर्याची पूजा करावी.

उद्यन्तं मध्यागञ्चैव दीर्घमायुर्ज्जिजीविषुः । इन्द्रा सोमेति सूक्तन्तु कथितं शत्रुनाशनं ।। २५९.

दीर्घायुष्य हवे असेल तर उगवता आणि मध्यान्हाचा सूर्य यांची पूजा करावी; 'इंद्रा सोम' हे सूक्त शत्रूंचा नाश करणारे आहे असे सांगितले आहे.

यस्य लुप्तं व्रतं मोहाद्‌व्रात्यैर्वा संसृजेत्सह । उपोष्याज्यं स जुहुयात्त्वमग्ने व्रतपा इति ।। २५९.

ज्याचे व्रत अज्ञानामुळे किंवा अपवित्र लोकांमुळे तुटले असेल त्याने ते पुन्हा सुरू करावे; उपवास करून 'तूच अग्ने व्रतांचा रक्षक आहेस' असे म्हणून तुपाची आहुती द्यावी.

आदित्येत्यृक् च सम्राजं जप्त्वा वादे जयी भवेत् । महीति च चतुष्केण मुच्यते महतो भयात् ।। २५९.

'आदित्य' ऋचा आणि 'सम्राज' सूक्त जपल्याने वादात विजय मिळतो; 'महीति' या चार ऋचांनी मोठ्या भीतीतून मुक्ती मिळते.

ऋचं जप्त्वा यदि ह्येतत् सर्व्वकामानवाप्नुयात् । द्वाचत्वारिंशतिं चैन्द्रं जप्त्वा नाशयते रिपून् ।। २५९.

जो कोणी ही ऋच जपतो, त्याला सर्व इच्छा पूर्ण होतात. इंद्राच्या स्तोत्राचा बेचाळीस वेळा जप केल्याने शत्रूंचा नाश होतो.

वाचं महीति जप्त्वा च प्राप्नोत्यारोग्यमेव च । शन्नो भवेति द्वाभ्यान्तु भुक्त्वान्नं प्रथतः शुचिः ।। २५९.

'वाचं महि' या मंत्राचा जप केल्याने आरोग्य मिळते. शुद्ध अन्न खाल्ल्यावर 'शन्नो भवतु' हा मंत्र दोनदा म्हटल्याने मन शुद्ध होते.

हृदयं पाणिना स्पृष्ट्वा व्याधिबिन्नाभिभूयते । उत्तभेदमिति स्नातो हुत्वा शत्रुं प्रमापयेत् ।। २५९.

हाताने हृदयाला स्पर्श करून जप केल्याने आतल्या आजारांवर विजय मिळतो. स्नान करून आणि हवन करून 'उत्तभेदम्' हा मंत्र म्हटल्याने शत्रू नष्ट होतो.

शन्नोग्न इति सूक्तेन हुतेनान्नमवाप्नुयात् । कन्या वारर्षिसूक्तेन दिग्‌दोषाद्विप्रमुच्यते ।। २५९.

'शन्नोग्न' या सूक्ताने हवन केल्याने अन्न मिळते. 'कन्या वारर्षि' या सूक्ताचा जप केल्याने दिशांचे दोष दूर होतात.

वाचो विदमिति त्वेतां जपन् वाचं समश्नुते । पवित्राणां पवित्रन्तु पावमान्येयृचो मताः ।। २५९.

'वाचो विदम्' हा मंत्र जपल्याने वाणी मधुर होते. पावमानी ऋचा सर्व शुद्ध करणाऱ्या मंत्रांमध्ये श्रेष्ठ मानल्या जातात.

वैखानसाऋचस्त्रिंशत्पवित्राः परमा मताः । ऋचो द्विषष्टिः प्रोक्ताश्च परस्वेत्यृषिसत्तम ।। २५९.

वैखानस परंपरेत तीस पावित्र्य ऋचा श्रेष्ठ मानल्या जातात. हे श्रेष्ठ ऋषी, बासष्ट ऋचा 'परस्व' म्हणून सांगितल्या आहेत.