अग्निपुराणम्

कृतवर्म्मा कृपो द्रौणिस्त्रयो मुक्तास्ततो रणात् । पाण्डवाः सात्यकिः कृष्णः सप्त मुक्ता न चापरे

कृतवर्मा, कृप आणि द्रोणपुत्र हे तिघे रणातून वाचले; पांडव, सात्यकी आणि कृष्ण — हे सात जण वाचले, बाकी कोणीही नाही.

स्त्रियश्चार्त्ताः समाश्वास्य भीमाद्यैः स युधिष्ठिरः । संस्कृत्य प्रहतान् वीरान् दत्तोदकधनादिकः

युधिष्ठिराने भीमादींसह दुःखी स्त्रियांना धीर दिला, पडलेल्या वीरांचे विधीपूर्वक संस्कार केले आणि त्यांना पाणी व धन अर्पण केले.

भीष्माच्छान्तनवाच्छ्रुत्वा धर्म्मान् सर्वांश्च शान्तिदान् । राजधर्म्मान्मोक्षधर्न्मान्दानधर्म्मान् नृपोऽभवत्

शांतनूच्या पुत्र भीष्माकडून सर्व धर्मोपदेश व शांतीचे दान ऐकून, राजाने राजधर्म, मोक्षधर्म आणि दानधर्म शिकले.

अश्वमेधे ददौ दानं ब्राह्मणेभ्योरिमर्द्दनः। श्रुत्वार्जुनान्मौषलेयं यादवानाञ्च सङ्‌क्षयम्

शत्रूंचा संहार करणाऱ्या युधिष्ठिराने अश्वमेध यज्ञ केला आणि ब्राह्मणांना दान दिले; अर्जुनाकडून मुषलाने यादवांचा नाश झाल्याचे ऐकले.

अग्निरुवाच युधिष्ठिरे तु राज्यस्थे आश्रमादाश्रमान्तरम्। धृतराष्ट्रो वनमगाद् गान्धारी च पृथा द्विच

अग्नी म्हणाले: युधिष्ठिर राज्यावर स्थिर झाल्यावर, धृतराष्ट्र, गांधारी आणि पृथा आपापल्या आश्रमातून वनात गेले.

विदुरस्त्वग्निना दग्धो वनजेन दिवङ्गतः। एवं विष्णुर्भुवो भारमहरद्दानवादिकम्

विदुर वनातील आगीत जळून देह सोडून स्वर्गाला गेला; अशा प्रकारे विष्णूंनी पृथ्वीवरील दैत्यांसह भार दूर केला.

धर्म्मायाधर्म्मनाशाय निमित्तीकृत्य पाण्डवान्। स विप्रशापव्याजेन मुषलेनाहरत् कुलम्

धर्मासाठी आणि अधर्माचा नाश करण्यासाठी, पांडवांना निमित्त करून, ब्राह्मणाच्या शापाचा बहाणा करून, त्याने मुषलाने वंशाचा नाश केला.

यादवानां भारकरं वज्रं राज्येभ्यषेचयत्। देवादेशात् प्रभासे स देहं त्यक्त्वा स्वयं हरिः

यादवांचा भार वाहणारा वज्र याला राज्ये दिली; देवांच्या आज्ञेने हरिने प्रभास येथे स्वतःचा देह सोडला.

इन्द्रलोके ब्रह्मलोके पूज्यते स्वर्गवासिभिः। बलभद्रोनन्तमूर्त्तिः पातालस्वर्गमीयिवान्

इंद्रलोक आणि ब्रह्मलोक येथे तो स्वर्गवासीयांकडून पूजला जातो; अनंतमूर्ती बलभद्र पाताळ आणि स्वर्गात गेला.

अविनाशी हरिर्देवो ध्यानिभिद्धर्येय एव सः। विना तं द्वारकास्थानं प्लावयामास सागरः

अविनाशी हरि, जो ध्यान करणाऱ्यांना दिसतो, तोच देव आहे; त्याच्या अनुपस्थितीत सागराने द्वारका बुडवली.

संस्कृत्य यादवान् पार्थो दत्तोदकधनादिकः। स्त्रियोष्टावक्रशापेन भार्य्या विष्णोश्च याः स्थिताः

पार्थाने यादवांचे विधीपूर्वक संस्कार करून त्यांना पाणी व धन अर्पण केले; टोकदार स्त्रीच्या शापामुळे विष्णूच्या पत्नी तिथेच राहिल्या.

पुनस्तच्छापतो नीता गोपालैर्लगुडायुधैः। अर्जुनं हि तिरस्कृत्य पार्थः शोकञ्चकार ह

त्या शापामुळे पुन्हा गवळ्यांनी, लाकडी गदांनी, त्या स्त्रियांना पकडले; अर्जुन त्यांना वाचवू शकला नाही म्हणून दुःखी झाला.

व्यासेनाश्वासितो मेने बलं मे कृष्णासन्निधौ। हस्तिनापुरमागत्य पार्थः सर्वं न्यवेदयत्

व्यासांनी धीर दिल्यावर त्याला वाटले, 'माझे बळ कृष्णाच्या उपस्थितीमुळे होते'; हस्तिनापुरात येऊन पार्थाने सर्व सांगितले.

युधिष्ठिराय स भ्रात्रे पालकाय नृणान्तदा। तद्धनुस्तानि चास्त्राणिस रथस्ते च वाजिनः

त्याने आपल्या भावाला, पुरुषांचा रक्षक युधिष्ठिराला, आपले धनुष्य, शस्त्रे, रथ आणि घोडे दिले.

विना कृष्णेन तन्नष्टं दानञ्चाश्रोत्रिये यथा। तच्छ्रुत्वा धर्म्मराजस्तु राज्ये स्थाप्य परीक्षितम्

कृष्णाशिवाय ते सर्व नष्ट झाले, आणि योग्य ब्राह्मणांना दान दिले; हे ऐकून धर्मराजाने परीक्षिताला गादीवर बसवले.

प्रस्थानं प्रस्थितो धीमान् द्रौपद्या भ्रातृभिः सह। संसारनित्यतां ज्ञात्वा जपन्नष्टशतं हरेः

त्या बुद्धिमान राजाने द्रौपदी आणि भावांसह प्रवास सुरू केला. संसाराचा क्षणभंगुरपणा जाणून, त्याने हरिची हरवलेली शंभर नावे जपली.

महापथे तु पतिता द्रौपदी सहदेवकः। नकुलः फाल्गुनो भीमो राजा शोकपरायणः

म्हणून त्या मोठ्या मार्गावर द्रौपदी, सहदेव, नकुल, फाल्गुन आणि भीम हे पडले; राजा मात्र दुःखात मग्न झाला.

इन्द्रानीतरयारूढः सानुजः स्वर्गमाप्तवान्। दृष्ट्वा दुर्योधनादींश्च वासुदेवं च हर्षितः

इंद्राच्या रथावर बसून तो आणि त्याचे बंधू स्वर्गात पोहोचले; तिथे दुर्योधन व इतरांना आणि वासुदेवाला पाहून तो आनंदित झाला.

अग्निरुवाच वक्ष्ये बुद्धावतारञ्च पठतः श्रृण्वतोर्थदम्। पुरा देवासुरे युद्धे देत्यैर्द्देवाः पपाजिताः

अग्नी म्हणाले: मी आता बुद्धावताराची कथा सांगतो, जी वाचणाऱ्याला आणि ऐकणाऱ्याला फलदायी ठरते. पूर्वी देव-दानवांच्या युद्धात, दैत्यांनी देवांना हरवले.

रक्ष रक्षेति शरणं वदन्तो जग्मुरीश्वरम्। मायामोहस्वरूपोसौ शुद्धोदनसुतोऽभवत्

'रक्षा करा, रक्षा करा' असे म्हणत देवांनी शरण येत ईश्वराकडे धाव घेतली; तो मायामोहाच्या रूपाने शुद्धोधनाचा पुत्र झाला.

मोहयामास दैत्यांस्तांस्त्याजिता वेदधर्मकम्। ते च बौद्धा बभूवुर्हि तेभ्योन्ये वेदवर्जिताः

त्याने त्या दैत्यांना मोहात पाडले आणि त्यांनी वेदधर्म सोडला; ते बौद्ध झाले आणि त्यांच्यातील काहींनी वेद सोडले.

आर्हतः सोऽभवत् पश्चादार्हतानकरोत् परान्। एवं पाषण्डिनो जाता वेदधर्म्मादिवर्जिताः

नंतर तो अरहत झाला आणि इतरांनाही अरहत केले; अशा प्रकारे वेदधर्म सोडणारे पाषंड लोक निर्माण झाले.

नारकार्हं कर्म चक्रुर्ग्रहीष्यन्त्यधमादपि। सर्वे कलियुगान्ते तु भविष्यन्ति च सङ्कराः

त्यांनी नरकात नेणारी कर्मे केली आणि अगदी नीच कर्मेही स्वीकारतील; कलियुगाच्या शेवटी सर्वजण संकरित होतील.

दस्यवः शीलहीनाश्च वेदो वाजसनेयकः। दश पञ्च च शाखा वै प्रमाणेन भविष्यति

चारित्र्यहीन दस्यु आणि वाजसनेय वेद उरेल; दहा आणि पाच शाखा प्रमाण म्हणून राहतील.

धर्म्मकञ्चुकसंवीता अधर्मरुचयस्तथा। मानुपान् भक्षयिष्यन्ति म्लेच्छाः पार्थिवरूपिणः

धर्माचा बुरखा पांघरून, पण अधर्मात रमणारे, हे म्लेच्छ राजाच्या रूपात मांस व मद्य सेवन करतील.

कल्की विष्णुयशः पुत्रो याज्ञवल्क्यपुरोहितः। उत्सादयिष्यति म्लेच्छान् गृहीतास्त्रः कृतायुधः

कल्की, विष्णुयशाचा पुत्र, याज्ञवल्क्य पुरोहित असताना, शस्त्र घेऊन त्या म्लेच्छांचा नाश करील.

स्थापयिष्यति मर्यादां चातुर्वर्ण्ये यथोचिताम्। आश्रमेषु च सर्वेषु प्रजाः सद्धर्म्मवर्त्मनि

तो चार वर्णांची योग्य मर्यादा आणि सर्व आश्रमांमध्ये प्रजेला सच्च्या धर्माच्या मार्गावर स्थापन करील.

कल्किरूपं परित्यज्य हरिः स्वर्गं गमिष्यति। ततः कृतयुगन्नाम पुरावत् सम्भविष्यति

कल्कीचे रूप सोडून, हरि स्वर्गात जाईल; त्यानंतर पुन्हा पूर्वीसारखे कृतयुग येईल.

वर्णाश्रमाश्च धर्मेषु स्वेषु स्थास्यन्ति सत्तम। एवं सर्वेषु कल्पेषु सर्वमन्वन्तरेषु च

सर्व वर्ण आणि आश्रम आपापल्या धर्मात स्थिर राहतील, हे श्रेष्ठा; अशा प्रकारे सर्व कल्पांत आणि सर्व मन्वंतरांतही.