अग्निपुराणम्

राजा विभूतिमाप्नोति३ धारयन्ति नृपं हि ते । मन्त्रं कृत्वाथ व्यायामञ्चक्रे याने च शस्त्रके ।। २३५.

राजा संपत्ती मिळवतो, कारण हे लोक त्याला आधार देतात. मंत्र ठरवल्यावर त्याने व्यायाम करावा आणि वाहनं व शस्त्रांचा सराव करावा.

निःसत्त्वादौ नृपः स्नातः पश्येद्विष्णुं सुपूजितम् । हुतञ्च पावकं पश्येद्विप्रान् पश्येत्सुपूजितान् ।। २३५.

राजाने पहाटे स्नान करून, नीट पूजा केलेला विष्णू, अग्नीला दिलेली आहुती आणि सन्मानित ब्राह्मण हे सर्व पाहावं.

शास्त्राणि चिन्तयेद् दृष्ट्वा योधान् कोष्ठायुधं गृहं । अन्वास्य पश्चिमां सन्ध्यां कार्य्याणि च विचिन्त्य तु ।। २३५.

शास्त्र, सैनिक, शस्त्रागार आणि खजिना पाहून, पश्चिमेकडील संध्यावंदन करून, नंतर आपल्या कामांचा विचार करावा.

चरान् सम्प्रेष्य भुक्तान्नमन्तःपुरचरो भवेत् । वाद्यगीतैरक्षितोऽन्यैरेवन्नित्यञ्चरेन्नृपः ।। २३५.

गुप्तहेर पाठवून आणि अन्न चाखून, राजा अंतःपुरात राहावा. वाद्य आणि गाण्याच्या रक्षणाखाली, इतरांच्या देखरेखीखाली, नेहमीच फिरावे.

पुष्कर उवाच यात्राविधानपूर्वन्तु वक्ष्ये साङ्‌ग्रामिकं विधिं । सप्ताहेन यदा यात्रा भविष्यति महीपतेः ।। २३६.

पुष्कर म्हणाला: आता मी युद्धयात्रेची योग्य पद्धत सांगतो, जेव्हा सात दिवसांनी राजा निघणार असेल.

पूजनीयो हरिः शम्भुर्मोदकाद्यैर्विनायकः । द्वितीयेऽहनि दिंक्‌पालान् सम्पूज्य शयनञ्चरेत् ।। २३६.

हरि, शंभू आणि विनायक यांची मोदक वगैरे नैवेद्याने पूजा करावी. दुसऱ्या दिवशी दिशा पालकांची पूजा करून विश्रांती घ्यावी.

शय्यायां वा तदग्रेऽथ कदेवान् प्रार्च्य मनुं स्मरेत् । नमः शम्भो त्रिनेत्राय रुद्राय वरदाय च ।। २३६.

पलंगावर किंवा त्याच्या पुढे, देवांची पूजा करून, मनुचे स्मरण करावे: 'शंभू, त्रिनेत्र, रुद्र आणि वर देणारा तुला नमस्कार.'

वामनाय विरूपाय स्वप्नाधिपतये नमः । भगवन्देवदेवेश शूलभृद्‌वृषवाहन ।। २३६.

वामन, विरूप, स्वप्नांचा अधिपती तुला नमस्कार. भगवंत, देवांचा देव, त्रिशूळधारी, वृषभावर बसणारा.

इष्टानिष्टे ममाचक्ष्व स्वप्ने सुप्तस्य शाश्वत । यज्जाग्रतो दूरमिति पुरोधा मन्त्रमुच्चरेत् ।। २३६.

हे शाश्वत, झोपेत मला जे हितकारक किंवा अहितकारक आहे ते दाखव. जागेपणी जे दूर आहे तेही सांग. पुरोहिताने हा मंत्र म्हणावा.

तृतीयेऽहनि दिक्‌पालान् रुद्रांस्तान् दिक्पतीन्यजेत् । ग्रहन् यजेच्चतुर्थेऽह्नि पञ्चमे चाशिवनौ यजेत् ।। २३६.

तिसऱ्या दिवशी दिशा पालक आणि रुद्र यांची पूजा करावी. चौथ्या दिवशी ग्रहांची, आणि पाचव्या दिवशी अश्विनी कुमारांची पूजा करावी.

मार्गे या देवतास्तासान्नद्यादीनाञ्च पूजनं । दिव्यान्तरीक्षभौमस्थदेवानाञ्च तथा बलिः ।। २३६.

मार्गावरच्या देवता, नद्या आणि इतरांची पूजा करावी. तसेच, स्वर्ग, आकाश आणि पृथ्वीवरील देवांना नैवेद्य द्यावा.

रात्रौ भूतगणानाञ्च वासुदेवादिपूजनं । भद्राकाल्याः श्रियः कुर्य्यात् प्रार्थयेत् सर्व्देवताः ।। २३६.

रात्री भूतगण, वासुदेव आणि इतरांची पूजा करावी. भद्रकाळी आणि श्री यांचा सन्मान करून सर्व देवतांची प्रार्थना करावी.

वासुदेवः सङ्कर्षणः प्रद्यम्नश्चानिरुद्धकः । नारायणोऽब्जजो विष्णुर्न्नारसिंहो वराहकः ।। २३६.

वासुदेव, संकर्षण, प्रद्युम्न, अनिरुद्ध, नारायण, कमलज, विष्णू, नरसिंह आणि वराह.

सूर्य्यः सोमः कुकजचश्चान्द्रिजीवशुक्रशनैश्चराः ।। २३६.

सूर्य, सोम, कुज, चंद्र, जीव, शुक्र आणि शनैश्चर.

राहुः केतुर्गणपतिः सेनानी चण्डिका ह्युमा । लक्ष्मीः सरस्वती दुर्गा ब्रह्माणीप्रमुखा गणाः ।। २३६.

राहू, केतु, गणपती, सेनापती, चंडिका, उमा, लक्ष्मी, सरस्वती, दुर्गा आणि ब्रह्माणी प्रमुख सर्व गण.

रुद्रा इन्द्रादयो वह्निर्न्नागास्तार्क्ष्योऽपरे सुराः । दिव्यान्तरीक्षभूमिष्ठा विजयाय भवन्तु मे ।। २३६.

रुद्र, इंद्र वगैरे, अग्नी, नाग, तक्षक आणि इतर देव, स्वर्ग, आकाश आणि पृथ्वीवर वसणारे — हे सर्व माझ्या विजयासाठी असावेत.

मर्दयन्तु रणे शत्रून् सम्प्रगृह्योपहारकं । सपुत्रमातृभृत्योऽहं देवा वः शरणङ्गतः ।। २३६.

हे देवहो, शत्रूंना युद्धात पराभूत करा आणि अर्पण स्वीकारा. मी, माझी मुले, आई आणि सेवक, सर्वजण तुमच्या आश्रयाला आलो आहोत.

विनिवृत्तः प्र्दास्यामि दत्तादभ्यधिकं बलिं ।। २३६.

मी मागे सरून, याआधी दिलेल्यापेक्षा अधिक मोठा नैवेद्य अर्पण करीन.

षष्ठेऽह्नि विजयस्नानं कर्त्तव्यं चाभिषेकवत् । यात्रादिने सप्तमे च पूजयेच्च त्रिवक्रमं ।। २३६.

सहाव्या दिवशी विजयस्नान, म्हणजेच अभिषेकासारखे स्नान करावे. सातव्या दिवशी, म्हणजे निघायच्या दिवशी, त्रिविक्रमाची पूजा करावी.

नीराजनोक्तमन्त्रैश्च आयुधं वाहनं यजेत् । पुण्याहजयशब्देन मन्त्रमेतन्निशामयेत् ।। २३६.

नीराजनासाठी सांगितलेल्या मंत्रांनी शस्त्रे आणि वाहनांची पूजा करावी. पुण्य आणि विजयाच्या घोषासह हा मंत्र म्हणावा.

दिव्यान्तरीक्षभूमिष्ठाः सन्त्वायुर्दाः सुराश्च ते । देवसिद्धिं प्रप्नुहि त्वं देवयात्रास्तु सा तव ।। २३६.

स्वर्ग, आकाश आणि पृथ्वीवर वास करणारे देव तुझ्या दीर्घायुष्यासाठी कृपा करो. तुला दैवी विजय लाभो आणि ही देवयात्रा तुझीच होवो.

रक्षन्तु देवताः सर्वा इति श्रुत्वा नृपो व्रजेत् । गृहीत्वा सशरञ्चापं धनुर्नागेति मन्त्रतः ।। २३६.

'सर्व देवता रक्षण करो' असे ऐकून राजा धनुष्य आणि बाण घेऊन, 'नागधनुष्य' असा मंत्र म्हणत पुढे जावा.

नद्विण्णोरिति जप्त्वाथ दद्याद्रिपुमुख पदं । दक्षिणं पदं द्वात्रिंशद्दिक्षुं प्राच्यादिषु क्रमात् ।। २३६.

'नद्विण्णो' हा मंत्र म्हणून, मग डाव्या पायाने पर्वताच्या तोंडाशी पाऊल ठेवावे. उजवे पाऊल पूर्वेसह बत्तीस दिशांना एकामागोमाग ठेवावे.

नागं रथं हयञ्चैव धुर्यांश्चैवारुहेत् क्रमात् । आरुह्य वाद्यैर्गच्छेत पृष्ठतो नावलोकयेत् ।। २३६.

नंतर नाग, रथ, घोडा आणि इतर वाहने यावर योग्य क्रमाने चढावे. चढल्यानंतर वाद्यांच्या गजरात पुढे जावे, मागे वळून पाहू नये.

क्रोशमात्रं गतस्तिष्ठेत् पूजयेद्देवता द्विजान् । परदेशं व्रजेत् पश्चादात्मसैन्यं हि पालयन् ।। २३६.

एक कोस अंतर गेल्यावर थांबावे, देव आणि ब्राह्मण यांची पूजा करावी. नंतर स्वतःच्या सैन्याचे रक्षण करत परदेशात जावे.

देवानां पूजनं कुर्य्यान्न छिन्द्यादायमत्र तु ।। २३६.

देवतांची पूजा करावी, आणि हे कधीही सोडू नये.

नावमानयेत्तद्देश्यानागत्य स्वपुरं पुनः । जयं प्राप्यार्च्चयेद्देवान् दद्याद्दानानि पार्थिपः ।। २३६.

त्या प्रदेशातील लोकांचा अपमान करू नये. आपल्या नगरात परत आल्यावर, विजय मिळवल्यावर, राजा देवांची पूजा करावी आणि दान द्यावे.

द्वितीयेऽहनि सङ्‌ग्रामो भविष्यति यदा तदा । स्नापयेद्‌गजमश्वादि यजेद्देवं नृसिंहकं ।। २३६.

दुसऱ्या दिवशी जेव्हा युद्ध होणार असेल, तेव्हा गज, अश्व इत्यादींचे स्नान करावे आणि नरसिंह देवाची पूजा करावी.

छत्रादिराजलिङ्गानि शस्त्राणि निशि वै गणान् । प्रातर्नृसिंहकं पूज्य वाहनाद्यमशेषतः ।। २३६.

रात्री छत्र वगैरे राजचिन्हे, शस्त्रे आणि गण यांची पूजा करावी. सकाळी नरसिंह देव, सर्व वाहने आणि इतर सर्वांची पूजा करावी.