अग्निपुराणम्

द्रुमाणां स्वेतपुष्पाणां गगने च तथा द्विज । द्रुमतृणोद्भवो नाभौ तथा च बहुबाहुता ।। २२९.

पांढऱ्या फुलांचे झाड, आकाशात झाड, नाभीतून झाड किंवा गवत उगवणे, किंवा अनेक हात असणे हे शुभ आहे.

तथा च बहुशीर्षत्वं पलितोद्बव एव च । सुशुक्लमाल्यधारित्वं सुशुक्लाम्बरधारिता ।। २२९.

अनेक डोकी असणे, अचानक पांढरे केस येणे, शुद्ध पांढरे हार आणि वस्त्र घालणे हे शुभ आहे.

चन्द्रार्कताराग्रहणं परिमार्जनमेव च । शक्रध्वजालिङ्गनञ्च ध्वजोच्छ्रायक्रिया तथा ।। २२९.

चंद्र, सूर्य किंवा तारे पकडणे, झाडणे, इंद्राचा ध्वज आलिंगन करणे, किंवा ध्वज उंच करणे हे शुभ आहे.

भूम्यम्बुधाराग्रहणं६ शत्रूणाञ्चैव विक्रिया । जयो विवादे द्युते च सङ्‌ग्रामे च तथा द्विज ।। २२९.

पृथ्वी किंवा पाण्याचा प्रवाह पकडणे, शत्रूंचा पराभव, वाद, जुगार किंवा युद्धात विजय मिळणे हे शुभ आहे.

भक्षणञ्चार्ट्रमांसानाम्पायसस्य च भक्षणं । दर्शनं रुधिरस्यापि स्नानं वा रुधिरेण च ।। २२९.

बकराचे मांस किंवा पायस खाणे, रक्त पाहणे किंवा रक्तात स्नान करणे हे शुभ आहे.

सुगरुधिरमद्यानां पानं क्षीरस्य वाप्यथ । अस्त्रैर्विचेष्टनं भूमौ निर्मलं गगनं तथा ।। २२९.

शुद्ध रक्त, मद्य किंवा दूध पिणे; शस्त्र घेऊन जमिनीवर फिरणे किंवा स्वच्छ आकाश पाहणे हे शुभ आहे.

मुखेन दोहनं शस्तं महिषीणां तथा गवां । सिंहीनां हस्तिनीनाञ्च बडवानां तथैव च ।। २२९.

तोंडाने म्हशी, गायी, सिंहिणी, हत्तीणी किंवा घोडीचे दूध काढणे हे शुभ आहे.

प्रसादो देवविप्रेभ्यो गुरुभ्यश्च तथा द्विज । अम्भसा चाभिषेखस्तु गवां श्रृङ्गच्युतेन च ।। २२९.

देव, ब्राह्मण आणि गुरु यांचा प्रसाद मिळणे, तसेच पाण्याने किंवा गायीच्या शिंगातून वाहणाऱ्या द्रव्याने अभिषेक होणे हे शुभ आहे.

चन्द्राद् भ्रष्टेन वा राम ज्ञेयं राकज्यप्रदं हि तत् । राज्याभिषेकश्च तथा छेदनं शिरसोऽप्यथ ।। २२९.

चंद्रावरून पडल्यास, हे राज्य मिळवून देणारे आहे; तसेच राज्याभिषेक किंवा डोके कापले जाणे हे शुभ आहे.

मरणं वह्निलाभश्च वह्निदाहो गृहादिषु । लब्धिश्च राकजलिङ्गानां तन्त्रीवाद्याभिवादनं ।। २२९.

मृत्यू, अग्नी मिळणे, घरात अग्नी लागणे, राज्याचे चिन्ह मिळणे, किंवा तंतुवाद्यांनी स्वागत होणे हे शुभ आहे.

यस्तु पश्यति स्वप्नान्ते राजानं कुञ्जरं हयं । हिरण्यं वृषभङ्गाञ्च कुटुम्बस्तस्य वर्द्धते ।। २२९.

स्वप्नाच्या शेवटी राजा, हत्ती, घोडा, सोने किंवा बैल दिसल्यास, त्याचा कुटुंब वाढतो.

वृषेभगृहशैलाग्रवृक्षारोहणरोदनं । घृतविष्ठानुलेपो वा अगम्यागमनं तथा ।। २२९.

बैलाच्या घराच्या छपरावर, डोंगराच्या टोकावर किंवा झाडावर चढणे, तुप किंवा विष्ठा अंगाला लावणे, किंवा वर्ज्य स्त्रीकडे जाणे — अशा गोष्टींमुळे शोक करावा लागतो.

पुष्कर उवाच औषधानि च युक्तानि धान्यं कृष्णमशोभनं । कार्पासं तृणशुष्कञ्च गोमयं वै धनानि च ।। २३०.

पुष्कर म्हणाला — मिसळलेली औषधे, काळे किंवा वाईट धान्य, कापूस, सुकलेले गवत, गोमय आणि संपत्ती —

अङ्गारं गुडसर्जौ च मुण्डाभ्यक्तञ्च नग्नकं । अयः पङ्कं चर्म्मकेशौ उन्मत्तञ्च नपुंसकं ।। २३०.

कोळसा, गूळ, सरळ, डोकं मुळचं असलेला किंवा तेल लावलेला माणूस, नग्न माणूस, लोखंड, चिखल, कातडी आणि केस, वेडा माणूस आणि नपुंसक —

चण्डालश्वपचाद्यानि नरा बन्धनपालकाः । गर्भिणी स्त्री च विधवाः पिण्याकादीनि वै मृतं ।। २३०.

चांडाळ, कुत्र्याचं मांस खाणारे, कारागृहाचे रक्षक, गर्भवती स्त्री, विधवा, पेंड आणि अशा वस्तू, तसेच मृतदेह —

तुषभस्मकपालास्थिभिन्नभाण्डमशस्तकं । अशस्तो वाद्यशब्दश्च भिन्न भैरवझर्क्भरः ।। २३०.

तांदळाच्या साली, राख, फुटलेली मडकं, हाडं, तुटलेली भांडी, अशुभ वस्तू, अशुभ वाद्यांचे आवाज, आणि भीतीदायक किंकाळ्या —

एहीति पुरतः शब्दः शस्यते न तु पृष्ठतः । गच्छेति पश्चाच्छब्दोऽग्र्यः पुरस्तात्तु विगर्हितः ।। २३०.

‘इकडे ये’ असा पुढून आलेला आवाज शुभ असतो, पण मागून नाही; ‘जा’ असा मागून आलेला आवाज उत्तम, पण समोरून म्हटला तर निंदा होते.

क्व यासि तिष्ठ मा गच्छ किन्ते तत्र गतस्य च । अनिष्टशब्दा मृत्यर्थं क्रव्यादश्च ध्वजादिगः ।। २३०.

‘कुठे जातोस? थांब! जाऊ नकोस! तिथे का गेलास?’ — असे शब्द अशुभ आणि मृत्यू सूचक असतात; तसेच मांसाहारी प्राणी, ध्वज वगैरेही.

स्खलनं वाहनानाञ्च शस्त्रभङ्गस्तथैव च । शिरोघातश्च चद्वाराद्यैश्छत्र वासादिपातनं ।। २३०.

वाहनांचा घसरून पडणे, शस्त्र तुटणे, डोक्याला मार लागणे, दारात धक्का बसणे, छत्री, वस्त्र वगैरे खाली पडणे —

हरिमभ्यर्च्य संस्तुत्य स्यादमङ्गल्यनाशनं । द्वितीयन्तु ततो दृष्ट्वा विरुद्धं प्रविशेद् गृहं ।। २३०.

हरीची पूजा करून त्याची स्तुती केल्यावर अशुभता दूर होते; पण दुसऱ्यांदा अशुभ चिन्ह दिसल्यास दुसऱ्या वाटेने घरात जावे.

श्वेताः सुमनसः श्रेष्ठाः पूर्णकुम्भो महोत्तमः । मांसं मत्स्या दूरशब्दा वृद्ध एकः पशुस्त्वजः ।। २३०.

पांढरी फुले श्रेष्ठ, पाण्याने भरलेला कलश उत्तम; मांस, मासे, दूरचे आवाज, एकटा वृद्ध, आणि कातडी नसलेला प्राणी —

गावस्तुरङ्गमा नागा देवाश्च ज्वलितोऽनलः । दूर्वार्द्रगोमयं वेश्या स्वर्णरूप्यञ्च रत्नकं ।। २३०.

गायी, घोडे, हत्ती, देव, जळणारी आग, ताजी दूर्वा, ओलं गोमय, वेश्या, सोने, चांदी आणि रत्न —

वचासिद्धार्थकौषध्यो मुद्र आयुधखड्‌गकं । छत्रं पीठं राजलिङ्गं शवं रुदितवर्जितं ।। २३०.

शब्द, फलदायी औषधे, शिक्का, शस्त्रे आणि तलवार, छत्री, आसन, राजचिन्ह, आणि रडणाऱ्याशिवाय असलेला मृतदेह —

फलं घृतं दधि पयो अक्षतादर्शमाक्षिकं । शङ्ख इक्षुः शुभं वाक्पं भक्तवादित्रगीतकं ।। २३०.

फळ, तूप, दही, दूध, अक्षता, आरसा, मध, शंख, ऊस, शुभ बोलणे, अन्न, वाद्ये आणि गाणे —

गम्भीरमेघस्तनितं तडित्तुष्टिश्च मानसी । एकतं सर्वलिङ्गानि मनसस्तुष्टिरेकतः ।। २३०.

गडगडणाऱ्या ढगांचा आवाज, विजेने मनाला मिळणारा आनंद — हे सगळे शुभ चिन्हे आहेत; पण मनाची समाधानच सर्वात श्रेष्ठ आहे.

पुष्कर उवाच तिष्ठतो गमने प्रश्ने पुरुषस्य शुभाशुभं । निवेदयन्ति शकुना देशस्य नगरस्य च ।। २३१.

पुष्कर म्हणाला — माणूस उभा असताना, प्रवासाला निघताना किंवा विचारले असता, त्या प्रदेशासाठी आणि शहरासाठी शुभ किंवा अशुभ ओळख शकुन सांगतात.

सर्वः पापफलो दीप्तो निर्द्दिष्टो दैवचिन्तकैः । शान्तः शुभफलश्चैव दैवज्ञैः समुदाहृतः ।। २३१.

सर्व प्रखर शकुन पापाचे फळ देतात असे भाग्याचा विचार करणारे सांगतात; शांत शकुन शुभ फळ देतात असे ज्योतिषी सांगतात.

षट्‌प्रकारा विनिर्दिष्टाः शकुनानाञ्च दीप्तयः । वेलादिग्देशकरणरुतजातिविभेदतः ।। २३१.

शकुनांची सहा प्रकारची तेजस्विता सांगितली आहे — वेळ, स्थान, कृती, आवाज आणि प्रकार यावरून त्यात फरक पडतो.

पूर्वा पूर्वा च विज्ञेया सा तेषां बलवत्तरा । दिवाचरो रात्रिचरस्तथा रात्रौ दिवाचरः ।। २३१.

पूर्वीचे शकुन अधिक बलवान मानावेत; दिवसाला फिरणारे शकुन रात्री, आणि रात्रीचे शकुन दिवसा दिसले तर ते विशेष प्रभावी असतात.