अग्निपुराणम्

स्त्रोतोवहाधोगमनं स्नानं गोमयवारिणा । पङ्कोदकेन च तथा मशीतोयेन वाप्यथ ।। २२९.

ओढ्यात खाली उतरणे, गायीच्या शेणाच्या पाण्याने स्नान करणे, चिखलाच्या पाण्याने किंवा शाईच्या पाण्याने स्नान करणे.

हानिश्चैव स्वगात्राणां विरेको वमनक्रिया ।। २२९.

स्वतःच्या अंगाचा भाग गमावणे, जुलाब होणे किंवा उलटी करणे.

दक्षिणाशाप्रगमनं व्याधिनाभिभवस्तथा । फलानामुपहानिश्च धातूनां भेदनं तथा ।। २२९.

दक्षिण दिशेला जाणे, आजाराने त्रस्त होणे, फळांची हानी होणे आणि धातू तुटणे.

गृहाणाञ्चैव पतनं गृहसम्मार्जनन्तथा । क्रोडा पिशाचक्रव्यादवानरान्त्यनरैरपि ।। २२९.

घरातून पडणे, घर झाडणे, तसेच डुक्कर, भूत, मांसाहारी, माकड किंवा अस्पृश्य लोकांनी उचलले जाणे हे अशुभ आहे.

स्रेहपानावगाहौ च रक्तमाल्यानुलेपनं । इत्यधन्यानि स्वप्नानि तेषामकथनं शुभं ।। २२९.

तेल पिणे, स्नान करणे, रक्ताने माखलेल्या फुलांच्या हार घालणे, अंगाला रक्त लावणे — हे अशुभ स्वप्न आहेत; ते दुसऱ्यांना सांगितल्याने शुभ होते.

भूयश्च स्वपनं तद्वत् कार्य्यं स्नानं द्विजार्च्चनं । तिलैर्होमो हरिब्रह्मशिवार्कगणपूजनं ।। २२९.

अशा स्वप्नानंतर स्नान करावे, ब्राह्मणांची पूजा करावी, तीळांनी होम करावा, तसेच हरि, ब्रह्मा, शिव, सूर्य आणि गणेश यांची पूजा करावी.

तथा स्तुतिप्रपठनं पुंसूक्तादिजपस्तथा । स्वप्नास्तु प्रथमे यामे५ संवत्सरविपाकिनः ।। २२९.

स्तुती म्हणणे आणि पुरुषसूक्त वगैरे जप करणे; रात्रीच्या पहिल्या प्रहरात दिसलेले स्वप्न वर्षभराने फलित होते.

षड्‌भिर्मासैर्द्वितीये तु त्रिभिर्मासैस्त्रियामिकाः । चतुर्थे त्वर्द्धमासेन दशाहादरुणोदये ।। २२९.

दुसऱ्या प्रहरात दिसलेले स्वप्न सहा महिन्यांनी फलित होते; तिसऱ्या प्रहरात तीन महिन्यांनी; चौथ्या प्रहरात पंधरा दिवसांनी किंवा दहा दिवसांनी, सूर्य उगवल्यावर.

एकस्यामथ चेद्रात्रौ शुभं वा यदि वाऽशुभं । पश्चाद् दृष्टस्तु यस्तत्र तस्य पाकं विनिर्दिशेत् ।। २२९.

एका रात्रीत शुभ आणि अशुभ दोन्ही स्वप्न दिसली, तर शेवटी जे स्वप्न दिसले त्यावर फल ठरते.

तस्मात्तु शोभने स्वप्ने पश्चात्स्वापो न शस्यते । शैलप्रासादनागाश्ववृषभारोहणं हितं ।। २२९.

म्हणून शुभ स्वप्न पाहिल्यानंतर पुन्हा झोपणे योग्य नाही; पर्वत, राजवाडा, हत्ती, घोडा किंवा बैलावर चढणे हे शुभ आहे.

द्रुमाणां स्वेतपुष्पाणां गगने च तथा द्विज । द्रुमतृणोद्भवो नाभौ तथा च बहुबाहुता ।। २२९.

पांढऱ्या फुलांचे झाड, आकाशात झाड, नाभीतून झाड किंवा गवत उगवणे, किंवा अनेक हात असणे हे शुभ आहे.

तथा च बहुशीर्षत्वं पलितोद्बव एव च । सुशुक्लमाल्यधारित्वं सुशुक्लाम्बरधारिता ।। २२९.

अनेक डोकी असणे, अचानक पांढरे केस येणे, शुद्ध पांढरे हार आणि वस्त्र घालणे हे शुभ आहे.

चन्द्रार्कताराग्रहणं परिमार्जनमेव च । शक्रध्वजालिङ्गनञ्च ध्वजोच्छ्रायक्रिया तथा ।। २२९.

चंद्र, सूर्य किंवा तारे पकडणे, झाडणे, इंद्राचा ध्वज आलिंगन करणे, किंवा ध्वज उंच करणे हे शुभ आहे.

भूम्यम्बुधाराग्रहणं६ शत्रूणाञ्चैव विक्रिया । जयो विवादे द्युते च सङ्‌ग्रामे च तथा द्विज ।। २२९.

पृथ्वी किंवा पाण्याचा प्रवाह पकडणे, शत्रूंचा पराभव, वाद, जुगार किंवा युद्धात विजय मिळणे हे शुभ आहे.

भक्षणञ्चार्ट्रमांसानाम्पायसस्य च भक्षणं । दर्शनं रुधिरस्यापि स्नानं वा रुधिरेण च ।। २२९.

बकराचे मांस किंवा पायस खाणे, रक्त पाहणे किंवा रक्तात स्नान करणे हे शुभ आहे.

सुगरुधिरमद्यानां पानं क्षीरस्य वाप्यथ । अस्त्रैर्विचेष्टनं भूमौ निर्मलं गगनं तथा ।। २२९.

शुद्ध रक्त, मद्य किंवा दूध पिणे; शस्त्र घेऊन जमिनीवर फिरणे किंवा स्वच्छ आकाश पाहणे हे शुभ आहे.

मुखेन दोहनं शस्तं महिषीणां तथा गवां । सिंहीनां हस्तिनीनाञ्च बडवानां तथैव च ।। २२९.

तोंडाने म्हशी, गायी, सिंहिणी, हत्तीणी किंवा घोडीचे दूध काढणे हे शुभ आहे.

प्रसादो देवविप्रेभ्यो गुरुभ्यश्च तथा द्विज । अम्भसा चाभिषेखस्तु गवां श्रृङ्गच्युतेन च ।। २२९.

देव, ब्राह्मण आणि गुरु यांचा प्रसाद मिळणे, तसेच पाण्याने किंवा गायीच्या शिंगातून वाहणाऱ्या द्रव्याने अभिषेक होणे हे शुभ आहे.

चन्द्राद् भ्रष्टेन वा राम ज्ञेयं राकज्यप्रदं हि तत् । राज्याभिषेकश्च तथा छेदनं शिरसोऽप्यथ ।। २२९.

चंद्रावरून पडल्यास, हे राज्य मिळवून देणारे आहे; तसेच राज्याभिषेक किंवा डोके कापले जाणे हे शुभ आहे.

मरणं वह्निलाभश्च वह्निदाहो गृहादिषु । लब्धिश्च राकजलिङ्गानां तन्त्रीवाद्याभिवादनं ।। २२९.

मृत्यू, अग्नी मिळणे, घरात अग्नी लागणे, राज्याचे चिन्ह मिळणे, किंवा तंतुवाद्यांनी स्वागत होणे हे शुभ आहे.

यस्तु पश्यति स्वप्नान्ते राजानं कुञ्जरं हयं । हिरण्यं वृषभङ्गाञ्च कुटुम्बस्तस्य वर्द्धते ।। २२९.

स्वप्नाच्या शेवटी राजा, हत्ती, घोडा, सोने किंवा बैल दिसल्यास, त्याचा कुटुंब वाढतो.

वृषेभगृहशैलाग्रवृक्षारोहणरोदनं । घृतविष्ठानुलेपो वा अगम्यागमनं तथा ।। २२९.

बैलाच्या घराच्या छपरावर, डोंगराच्या टोकावर किंवा झाडावर चढणे, तुप किंवा विष्ठा अंगाला लावणे, किंवा वर्ज्य स्त्रीकडे जाणे — अशा गोष्टींमुळे शोक करावा लागतो.

पुष्कर उवाच औषधानि च युक्तानि धान्यं कृष्णमशोभनं । कार्पासं तृणशुष्कञ्च गोमयं वै धनानि च ।। २३०.

पुष्कर म्हणाला — मिसळलेली औषधे, काळे किंवा वाईट धान्य, कापूस, सुकलेले गवत, गोमय आणि संपत्ती —

अङ्गारं गुडसर्जौ च मुण्डाभ्यक्तञ्च नग्नकं । अयः पङ्कं चर्म्मकेशौ उन्मत्तञ्च नपुंसकं ।। २३०.

कोळसा, गूळ, सरळ, डोकं मुळचं असलेला किंवा तेल लावलेला माणूस, नग्न माणूस, लोखंड, चिखल, कातडी आणि केस, वेडा माणूस आणि नपुंसक —

चण्डालश्वपचाद्यानि नरा बन्धनपालकाः । गर्भिणी स्त्री च विधवाः पिण्याकादीनि वै मृतं ।। २३०.

चांडाळ, कुत्र्याचं मांस खाणारे, कारागृहाचे रक्षक, गर्भवती स्त्री, विधवा, पेंड आणि अशा वस्तू, तसेच मृतदेह —

तुषभस्मकपालास्थिभिन्नभाण्डमशस्तकं । अशस्तो वाद्यशब्दश्च भिन्न भैरवझर्क्भरः ।। २३०.

तांदळाच्या साली, राख, फुटलेली मडकं, हाडं, तुटलेली भांडी, अशुभ वस्तू, अशुभ वाद्यांचे आवाज, आणि भीतीदायक किंकाळ्या —

एहीति पुरतः शब्दः शस्यते न तु पृष्ठतः । गच्छेति पश्चाच्छब्दोऽग्र्यः पुरस्तात्तु विगर्हितः ।। २३०.

‘इकडे ये’ असा पुढून आलेला आवाज शुभ असतो, पण मागून नाही; ‘जा’ असा मागून आलेला आवाज उत्तम, पण समोरून म्हटला तर निंदा होते.

क्व यासि तिष्ठ मा गच्छ किन्ते तत्र गतस्य च । अनिष्टशब्दा मृत्यर्थं क्रव्यादश्च ध्वजादिगः ।। २३०.

‘कुठे जातोस? थांब! जाऊ नकोस! तिथे का गेलास?’ — असे शब्द अशुभ आणि मृत्यू सूचक असतात; तसेच मांसाहारी प्राणी, ध्वज वगैरेही.

स्खलनं वाहनानाञ्च शस्त्रभङ्गस्तथैव च । शिरोघातश्च चद्वाराद्यैश्छत्र वासादिपातनं ।। २३०.

वाहनांचा घसरून पडणे, शस्त्र तुटणे, डोक्याला मार लागणे, दारात धक्का बसणे, छत्री, वस्त्र वगैरे खाली पडणे —