अग्निपुराणम्

तत्कामितासु च स्त्रीसु मध्यस्थेव च लक्ष्यते । ज्ञातमण्डनकालापि न करोति च मण्डनं ।। २२४.

इच्छित स्त्रियांमध्ये जी उदासीन असते, ती ओळखता येते—तिला माहीत असूनही सजावटीची वेळ आली आहे, तरी ती स्वतःला सजवत नाही.

दृष्ट्वैव हृष्टा भवति वीक्षिते च पराङ्‌मुखी ।। २२४.

फक्त पाहिल्यावर ती आनंदित होते, आणि जेव्हा तिच्याकडे पाहिलं जातं, तेव्हा ती चेहरा वळवते.

दृश्यमाना तथान्यत्र दृष्टिं क्षिपति चञ्चलां । तथाप्युपावर्त्तयितुं नैव शक्रोत्यशेषतः ।। २२४.

इतर कुठे पाहिलं जात असताना ती डोळ्यांनी चंचलपणे नजर टाकते, पण तरीही ती पूर्णपणे तिथून निघून जाऊ शकत नाही.

विवृणीति तथाह्गानि स्वस्या गुह्यानि भार्गव । गहितञ्च तथैवाङ्गं प्रयत्नेन निगूहति ।। २२४.

भृगुवंशी, अशा प्रकारे ती स्वतःचे हातपाय आणि काही गुपित गोष्टी उघड करते, पण जे पकडले जाते ते मात्र ती काळजीपूर्वक लपवते.

तद्दर्शने च कुरुते वालालिड्गनचुम्बनं । आभाष्यमाणा भवति सत्यवाक्या तथैव च ।। २२४.

त्याला पाहिल्यावर ती खेळकर हावभाव, मिठ्या आणि चुंबन करते; आणि बोलल्यावर ती खरं उत्तर देते.

स्पृष्टा पुलकितैरङ्गैः स्वेदेनैव च भज्यते । करोति च तथा राम सुलभद्रव्ययाचनं ।। २२४.

स्पर्श केल्यावर तिच्या अंगावर रोमांच येतात आणि घामाने ती ओलावते; आणि राम, ती सहजपणे लहानसहान वस्तू मागते.

ततः स्वल्पमपि प्राप्य करोति परमां मुदं । नामसङ्कीर्त्तनादेव मुदिता बहु मन्यते ।। २२४.

मग अगदी थोडं काही मिळालं तरी ती फार आनंदी होते; तिचं नाव कौतुकाने घेतलं की ती स्वतःला फार भाग्यवान समजते.

करकजाङ्काङ्कितान्यस्य फलानि प्रेषयत्यपि । तत्प्रेषितञ्च हृदये विन्यसत्यपि चादरात् ।। २२४.

ती स्वतःच्या हाताने खूण केलेली फळं त्याला पाठवते, आणि त्याने दिलेली वस्तू ती प्रेमाने आपल्या छातीवर ठेवते.

आलिङ्गनैश्च गात्राणि लिम्पतीवामृतेन या । सुप्ते स्वपित्यथादौ च तथा तस्य विबुध्यते ।। २२४.

मिठ्या मारून ती त्याचं शरीर जणू अमृताने व्यापते; तो झोपला की तीही झोपते, आणि तो उठला की तीही लगेच जागी होते.

उरू स्पृशति चात्यर्थं सुप्तञ्चैनं विबुध्यते । कपित्थचूर्णयोगेन तथा दध्नः स्रजा तथा ।। २२४.

ती त्याच्या मांड्या वारंवार स्पर्श करते आणि त्याला झोपेतून उठवते; कपीठ चूर्ण आणि दह्याच्या माळेनेही तसंच करते.

घृतं सुगन्धि भवति दुग्धैः क्षिप्तैस्तथा यवैः । भोज्यस्य कल्पनैवं स्याद्‌गन्धमुक्तिः प्रदर्श्यते ।। २२४.

दूध आणि जव मिसळल्यावर तूप सुगंधी होतं; अशा प्रकारे अन्नाची तयारी केल्यावर सुगंध येतो हे दाखवलं आहे.

शौचमाचमनं राम तथैव च विरेचनं । भावना चैव पाकश्च बोधनं धूपनन्तथा ।। २२४.

शौच, आचमन, तसेच शुद्धीकरण, ध्यान, स्वयंपाक, जागरण आणि धूप, हे सर्व राम.

वासनञ्चैव निर्द्दिष्टं कर्म्माष्टकमिदं स्मृतं । कपित्थविल्वजम्वाम्रकरवीरकपल्लबैः ।। २२४.

आणि सुवासिक करणे हेही सांगितले आहे; कपीठ, बेल, आंबा आणि करवीराच्या पानांनी हे आठ कर्म सांगितली आहेत.

कृत्वोदकन्तु यद्‌द्रव्यं शौवितं शौचनन्तु तत् । तेषामभावे शौचन्तु मृगदर्पाम्भसा भवेत् ।। २२४.

पाण्याने जे पदार्थ शुद्ध केले जातात, तेच शुद्ध मानले जातात; आणि ते नसतील तर कस्तुरीच्या पाण्याने शुद्धता मिळते.

सरलं देवकाष्ठञ्च८ कर्पूरं कान्तया सह । बालः कुन्दुरुकश्चैव गुग्गुलुः श्रीनिवासकः ।। २२४.

सरळ, देवदारू, कर्पूर, कुंदासोबत बाळ, कुंदुरु, गुग्गुळ आणि श्रीनिवासक.

सह सर्जरसेनैवं धूपद्रव्यैकविंशतिः । धूपद्रव्यगणादस्मादेकविंशाद्यथेच्छया ।। २२४.

सरजा या राळेसोबत असे एकवीस धूपाचे पदार्थ सांगितले आहेत; या धूपाच्या गटातून हवे तसे कितीही पदार्थ वापरता येतात.

द्वे द्वे द्रव्ये समादाय सर्जभागैर्न्नियोजयेत् । नखपिण्याकमलयैः संयोज्य मधुना तथा ।। २२४.

प्रत्येक दोन पदार्थ घ्यावेत आणि सरजाच्या समान भागात मिसळावेत; त्यात नख, पेंड आणि मध घालावे.

मासीं सुराञ्च कुष्ठञ्च स्नानद्रव्याणि निर्दिशेत् ।। २२४.

मासी, सुरा आणि कुष्ट हे स्नानासाठीचे पदार्थ सांगितले आहेत.

एतेभ्यस्तु समादाय द्रव्यत्रयमथेच्छया । मृगदर्पयुतं स्नानं कार्यं कन्दर्पवर्द्धनं ।। २२४.

यापैकी कोणतेही तीन पदार्थ निवडून, त्यात कस्तुरी मिसळून स्नान करावे, जे प्रेम वाढवते.

त्वङ्‌मुरानलदैस्तुल्यैर्वालकार्द्धसमायुतैः। स्नानमुत्पलगन्धि स्यात् सतैलं कुङ्कुमायते ।। २२४.

नील कमळासारखा सुगंधी पाणी, त्यात अर्ध्या प्रमाणात वाळा आणि कस्तुरी मिसळून, तेल घालून स्नान केल्यास ते केशरासारखा सुगंधी होते.

जातीपुष्पसुगन्धि स्यात् तगरार्द्धेन योजितं । सद्ध्यामकं स्याद्वकुलैस्तुल्यगन्धि मनोहरं ।। २२४.

त्या पाण्यात अर्ध्या प्रमाणात तगर मिसळल्यावर जाईफुलासारखा सुगंध येतो; आणि बकुळ फुलांमुळे तो सुगंध आणखी मनमोहक होतो.

मञ्जिष्ठान्तगरं चोलं त्वचं चव्याघ्रनखं नखं । गनधपत्रञ्च विन्यस्य गन्धतैलं भवेच्छुभं ।। २२४.

मंजिष्ठा, तगर, चोळ, दालचिनीची साल, व्याघ्रनख, नख आणि गंधपत्र हे सर्व घातल्यावर सुगंधी तेल शुभ होते.

तैलं निपीडितं राम तिलैः पुष्पाधिवासितैः । वासनात् पुष्पसट्टशं गन्धेन तु भवेद् ध्रुवं ।। २२४.

फुलांनी वास दिलेल्या तीळांनी काढलेले तेल, पुष्कळ फुलांच्या सुगंधामुळे नेहमीच सुगंधी होते.

एलालवङ्गकक्कोलजातीफलनिशाकराः । जातीपत्रिकया सार्द्धं स्वतन्त्रा मुखवासकाः ।। २२४.

एला, लवंग, कक्कोल, जायफळ, पिंपळी आणि जाईची पाने — हे सर्व स्वतंत्रपणे मुखवासासाठी वापरतात.

कर्पूरं कुङ्कुमं कान्ता मृगदर्पं हरेणुकं । कक्कोलैलालवङ्गञ्च जाती कोशकमेव च ।। २२४.

कर्पूर, केशर, कस्तुरी, मृगमद, हरेणुका, कक्कोल, एला, लवंग आणि जाईचे फळ हेही मुखवासासाठी वापरतात.

त्वक्‌पत्रं त्रुटिमुस्तौ च लतां कस्तूरिकं तथा । कण्टकानि लवङ्गस्य फलपत्रे च जातितः ।। २२४.

दालचिनीची पाने, त्रुटी, मुस्ता, वेल, कस्तुरी, लवंगाचे काटे आणि जाईची पाने व फळे — हे सर्व मुखवासात घालतात.

मुखे न्यस्ताः सुगन्धास्ता मुखरोगविनाशनाः ।। २२४.

हे सुगंधी पदार्थ तोंडात घेतल्यावर तोंडाचे रोग नाहीसे होतात.

पूगं प्रक्षालितं सम्यक् पञ्चपल्लववारिणा । शक्त्या तु गुटिकाद्रव्यैर्वासितं मुखवासकं ।। २२४.

पाच प्रकारच्या पानांच्या पाण्याने नीट धुतलेला सुपारी, आणि मुखवासाच्या द्रव्यांनी वास दिला, तर तो उत्तम मुखवास होतो.

कटुकं दन्तकाष्ठञ्च गोमूत्रे वासितं त्र्यहं । कृतञ्च पूगवद्राम मुखसौगन्धिकारकं ।। २२४.

तीन दिवस गायीच्या मूत्रात भिजवलेली कडू दातवण, सुपारीप्रमाणे तयार केल्यावर तोंडाला सुगंध देते.