अग्निपुराणम्

श्रुत्वा तु नारदात् कृष्णः प्रद्युम्नबलभद्रवान्। गरुडस्थोथ जित्वाग्नीञ्ज्वरं माहेश्वरन्तथा

नारदाकडून हे ऐकून कृष्ण, प्रद्युम्न आणि बलभद्रासह गरुडावर बसला. त्याने अग्नी आणि महेश्वराचा ज्वर यांचा पराभव केला.

हरिशङ्करयोर्युद्धं बभूवाथ शराशरि। नन्दिविनायकस्कन्दमुखास्ताक्षर्यादिभिर्जिताः

हरि आणि शंकर यांच्यात बाणांची लढाई झाली. नंदी, विनायक, स्कंद आणि इतरांना कृष्णाच्या साथीदारांनी हरवलं.

जृम्भिते शङ्करे नष्टे जृम्भणास्त्रेण विष्णुना। छिन्नं सहस्त्रं बाहूनां रुद्रेणाभयमर्थितम्

शंकराला विष्णूच्या जृंभणास्त्राने जिंकण्यात आलं आणि बाणाची हजार हात छाटली गेली. रुद्राने शरण मागितली आणि त्याला अभय मिळालं.

विष्णुना जीवितो बाणो द्विबाहुः प्राब्रवीच्छिवम्। त्वया यदभयं दत्तं बाणस्यास्य मया च तत्

विष्णूच्या कृपेने बाणाचा जीव वाचला. तेव्हा दोन भुजा असलेल्या विष्णूने शंकराला सांगितले, "तुझ्या आणि माझ्या दोघांच्या वचनामुळे या बाणाला दिलेली भीतीमुक्ती कायम आहे."

आवयोर्नास्ति भेदो वै भेदी नरकमाप्नुयात्। शिवाद्यैः पूजितो विष्णुः सोनिरुद्ध उषादियुक्

आपल्यात काहीही भेद नाही; जो भेद करतो तो नरकात जातो. शंकर आणि इतरांनी ज्या विष्णूची पूजा केली, तो अनिरुद्ध आणि उषा यांच्यासह आहे.

द्वारकान्तु गतो रेमे उग्रसेनादियादवैः। अनिरुद्धात्मजो वज्रो मार्कण्डेयात्तु सर्ववित्

तो द्वारकेत गेला आणि उग्रसेन व यादवांसोबत आनंदाने राहिला. अनिरुद्धाचा मुलगा वज्र, जो मर्कंडेयाच्या वंशातला आणि सर्वज्ञ आहे.

बलभद्रः प्रलम्बघ्नो यमुनाकर्षणोऽभवत्। द्विविदस्य कपेर्भेत्ता कौरवोन्मादनाशनः

बलरामाने प्रलंबासुराचा नाश केला, यमुनाला खेचले, द्विविद नावाच्या वानराचा पराभव केला आणि कौरवांचा गर्व मोडून काढला.

हरी रेमेनेकमूर्त्ती रुक्मिण्यादिभिरीश्वरः। पुत्रानुत्पादयामास त्वसंख्यातान् स यादवान्

हरी, जो सर्वांचा स्वामी आहे, त्याने एकाच रूपात रुक्मिणी आणि इतरांसोबत आनंद घेतला आणि यादवांमध्ये असंख्य पुत्र जन्माला घातले.

अग्निरुवाच भारतं सम्प्रवक्षयामि कृष्णमाहात्म्यलक्षणम्। भूभारमहरद्विष्णुनिमित्तीकृत्य पाण्डवान्

अग्नी म्हणाले, "मी भारतकथेचे वर्णन करतो, ज्यात कृष्णाचे माहात्म्य सांगितले आहे. विष्णूने पांडवांना निमित्त करून पृथ्वीवरील भार दूर केला."

विष्णुनाभ्यब्जजो ब्रह्मा ब्रह्मापुत्रोऽत्रिरत्रितः। सोमः सोमाद् बुधस्तस्मादैल आसीत् पुरूरवाः

विष्णूपासून ब्रह्मा जन्मला; ब्रह्माचा पुत्र अत्री, अत्रीपासून सोम, सोमापासून बुध, बुधापासून ऐल, आणि ऐलापासून पुरूरवा झाला.

तस्मादायुस्ततो राजा नहुषोऽतो ययातिकः। ततः पुरुस्तस्य वंशे भरतोऽथ नृपः कुरुः

त्याच्यापासून आयू, मग राजा नहुष, त्यानंतर ययाति. पुरूच्या वंशात भरत आणि मग राजा कुरू झाला.

तद्वंशे शान्तनुस्तस्माद्भीष्मो गङ्गासुतोऽनुजौ। चित्राङ्गदौ विचित्रश्च सत्यवत्याञ्च शान्तनोः

त्या वंशात शांतनू जन्मला; त्याच्यापासून गंगेचा पुत्र भीष्म आणि त्याचे दोन भाऊ चित्रांगद व विचित्रवीर्य, तसेच सत्यवतीचा पुत्र शांतनू.

स्वर्गं गते शान्तनौ च भीष्मो भार्य्याविवर्ज्जितः। अपालयत् भ्रातृराज्यं बालश्चि त्राङ्गदो हतः

शांतनू स्वर्गात गेल्यावर, भीष्माने पत्नी न ठेवता भावांच्या राज्याचे रक्षण केले; चित्रांगद लहान असतानाच मारला गेला.

चित्राङ्गदेन द्वे कन्ये काशिराजस्य चाम्बिका। अम्बालिका च भीष्मेण आनीते विजितारिणा

चित्रांगदाने काशीच्या राजाच्या दोन कन्या, अंबिका आणि अंबालिका, जिंकून आणल्या; विजयी भीष्माने त्या आणल्या.

भार्ये विचित्रवीर्यस्य यक्ष्मणा स दिवङ्गतः। सत्यवत्या ह्यनुमतादम्बिकायां नृपोभवत्

विचित्रवीर्याच्या पत्नी, त्याच्या मृत्यूनंतर, सत्यवतीच्या संमतीने, अंबिकेच्या पोटी राजा झाला.

धृतराष्ट्रोऽम्बालिकायां पाण्डुश्च व्यासतः सुतः। गान्धार्य्यां धृतराष्ट्राच्च दुर्योंधनमुखं शतम्

धृतराष्ट्र अंबालिकेच्या पोटी, पांडू हा व्यासाचा पुत्र. धृतराष्ट्र आणि गांधारीपासून दुर्योधनासह शंभर पुत्र झाले.

शतश्रृङ्गाश्रमपदे भार्यायोगाद् यतो मृतिः। ऋषिशापात्ततो धर्म्मात् कुन्त्यां पाण्डोर्युधिष्ठिरः

शतश्रृंग आश्रमात, पत्नी नसल्यामुळे मृत्यू आला; ऋषीच्या शापामुळे धर्माने कुंतीच्या पोटी पांडूसाठी युधिष्ठिरास जन्म दिला.

वाताद्भीमोऽर्जुनः शक्रान्माद्र्यामश्विकुमारतः। नकुलः सहदेवश्च पाण्डुर्म्माद्रीयुतो मृतः

वायूपासून भीम, इंद्रापासून अर्जुन, आणि माद्रीपासून अश्विनीकुमारांनी नकुल व सहदेव हे दोन पुत्र दिले. पांडू माद्रीसोबत असताना मरण पावला.

कर्णः कुन्त्यां हि कन्यायां जातो दुर्योधनाश्रितः। कुरुपाण्डवयोर्वैरन्दैवयोगाद् बभूव ह

कुंतीने कुमारवयात कर्णाला जन्म दिला; तो दुर्योधनाच्या बाजूने राहिला. कुरु आणि पांडव यांच्यातील वैर हे दैवयोगाने झाले.

दुर्योधनौ जतुगृहे पाण्डवानदहत् कुधीः। दग्धागाराद्विनिष्क्रान्ता मातृषष्ठास्तु पाण्डवाः

दुर्योधनाने वाईट बुद्धीने पांडवांना लाक्षागृहात जाळले; पण जळत्या घरातून आईसह सहा पांडव बाहेर पडले.

ततस्तु एकचक्रायां ब्राह्मणस्य निवेशने। मुनिवेषाः स्थिताः सर्वे निहत्य वकराक्षसम्

नंतर एकचक्रा नगरीत, एका ब्राह्मणाच्या घरी, सर्वजण ऋषींच्या वेशात राहिले आणि वक राक्षसाचा वध केला.

ययुः पाञ्चालविषयं द्रौपद्यास्ते स्वयम्वरे। सम्प्राप्ता बाहुवेधेन द्रौपदी पञ्चपाण्डवैः

पांडवांनी द्रौपदीच्या स्वयंवरासाठी पांचाळ देशात प्रवास केला. बाण मारण्याच्या कसोटीने द्रौपदी पाचही पांडवांना मिळाली.

अर्द्धराज्यं ततः प्राप्ता ज्ञाता दुर्योधनादिभिः। गाण्डीवञ्च धनुर्दिव्यं पावकाद्रथमुत्तमम्

त्यांनी अर्धे राज्य मिळवले, हे दुर्योधन व इतरांना कळले. अर्जुनाला अग्नीने दिव्य गांडीव धनुष्य व उत्तम रथ दिला.

सारथिञ्चार्जुनः सङ्खये कृष्णमक्षय्यशायकान्। ब्रह्मास्त्रार्दिस्तथा द्रोणात्सर्वे शस्त्रविशारदाः

युद्धात अर्जुनाने श्रीकृष्णाला सारथ्य दिले, त्याच्याकडे संपत न होणारे बाण होते. द्रोणाचार्यांकडून ब्रह्मास्त्र मिळाले आणि सर्वजण शस्त्रविद्येत निपुण झाले.

कृष्णेन सोऽर्जुनो वह्निं खाण्डवे समतर्पयत्। इन्द्रवृष्टिं वारयंश्च शरवर्षेण पाण्डवः

श्रीकृष्णासोबत अर्जुनाने खांडववनात अग्नीचे तृप्ती केली. इंद्राने पाऊस पाडला तेव्हा पांडवाने बाणांच्या वर्षावाने तो थांबवला.

जिता दिशः पाण्डवैश्च राज्यञ्चक्रे युधिष्ठिरः। बहुस्वर्णं राजसूयं च सेहै तं सुयोधनः

पांडवांनी सर्व दिशांना जिंकले आणि युधिष्ठिराने राज्य स्थापले. त्यांनी भरपूर सोन्याने राजसूय यज्ञ केला, ते पाहून सुयोधनाने त्याचा हेवा केला.

भ्रात्रा दुः शासनेनोक्तः कर्णेन प्राप्तभूतिना। द्युतकार्ये शकुनिना द्यूतेन स युधिष्ठिरम्

दु:शासन आणि संपत्ती मिळवलेल्या कर्णाच्या सांगण्यावरून शकुनीने युधिष्ठिराला फासे खेळायला आव्हान दिले.

अजयत्तस्य राज्यञ्च सभास्थो माययाहसत्। अष्टाशीतिसहस्त्राणि भोजयन् पूर्ववद् द्विजान्

सभेत फसवणुकीने त्याचे राज्य गेले आणि त्याची टिंगल झाली. तरीही तो पूर्वीप्रमाणे अठ्ठ्याऐंशी हजार ब्राह्मणांना अन्न देत राहिला.

वने द्वादशवर्षाणि प्रतिज्ञातानि सोऽनयत्। अष्टाशीतिसहस्त्राणि भोजयन् पूर्ववद् द्विजान्

त्याने वचन दिल्याप्रमाणे बारा वर्षे वनवासात घालवली. तरीही तो पूर्वीप्रमाणे अठ्ठ्याऐंशी हजार ब्राह्मणांना अन्न देत राहिला.