अग्निपुराणम्

लवशषचयसाश्च हकारश्च त्रिमात्रिकः। प्रणवो हृदयाणुर्वा मूलमन्त्रोऽथवा क्कचित्

‘ल’, ‘व’, ‘श’, ‘च’, ‘य’ आणि तीन मात्रा असलेला ‘ह’कार, प्रणव, हृदय, अणु किंवा कधी मूळमंत्र यांचा उपयोग करावा.

पञ्चकुण्डात्मके योगे मूर्त्तीः पञ्चाथवा न्यसेत्। पृथिवीजलतेजांसि वायुमाकाशमेव च

पंचकुंडात्मक योगामध्ये, पाच मूर्ती किंवा पृथ्वी, पाणी, तेज, वायू आणि आकाश या पंचमहाभूतांची स्थापना करावी.

क्रमात्तदधिपान् पञ्च ब्रह्माणं धरणीधरं। रुद्रमीशं सदाख्यञ्च सृष्टिन्यायेन मन्त्रवित्

त्या त्या क्रमाने, त्यांच्या पाच अधिपती — ब्रह्मा, धरनीधर, रुद्र, ईश आणि सदा — सृष्टीच्या नियमानुसार, मंत्र जाणणाऱ्याने स्थापावेत.

मुमुक्षोर्वा निवृत्ताद्याः अजाताद्यास्तदीश्वराः । त्रितत्त्वं वाथ न्यसेद्व्याप्त्यात्मकारणं

मुक्ती इच्छिणाऱ्यासाठी, निवृत्ती किंवा अजाता पासून सुरू होणारी तत्त्वे व त्यांचे ईश्वर, किंवा व्यापणारे तीन तत्त्व कारणरूपाने स्थापावीत.

शुद्धे चात्मनि विद्येशा अशुद्धे लोकनायकाः। द्रष्टव्या मूर्त्तिपाश्चैव भोगिनो मन्त्रनायकाः

शुद्ध आत्म्यात विद्या-अधिपती, अशुद्धात लोकांचे अधिपती, तसेच मूर्ती, बंध, भोक्ता आणि मंत्रांचे अधिपती पाहावेत.

पञ्चविंशत्तथैवाष्टपञ्चत्रीणि यथाक्रमं। एषान्तत्त्वं तदीशानामिन्द्रादीनां ततो यथा

पंचवीस, मग आठ, पाच आणि तीन — या क्रमाने तत्त्वे व त्यांच्या अधिपती, इंद्र वगैरे, योग्य त्या प्रमाणे आहेत.

नम्त्रञ्च मनसा भिन्नं प्राप्तानन्दरसोपमं। द्वादशान्तात्समानीय निष्कलं व्यापकं शिवं

मनात वेगळा व प्राप्त आनंदासारखा जो मंत्र आहे, तो द्वादशांतातून आणून निष्कल, सर्वव्यापी शिवात विलीन करावा.

अष्टत्रिशत्कलोपेतं सहस्रकिरणोज्जवलं। सर्वशक्तिमयं साङ्गं ध्यात्वा लिङ्गे निवेशयेत्

अठ्ठावीस कला असलेला, हजार किरणांनी उजळलेला, सर्व शक्तींनी युक्त व अंगांसह असलेला त्याचा ध्यान करून, त्याची स्थापना लिंगात करावी.

जीवन्यासो भवेदेवं लिङ्गे सर्वार्थसाधकः। पिण्डिकादिषु तु न्यासः प्रोच्यते साम्प्रतं यथा

अशा प्रकारे, सर्वार्थसिद्धी करणारा जीवसंस्कार लिंगात होतो; आता पिंडी वगैरेमध्ये स्थापना कशी करावी ते सांगतो.

पिण्डिकाञ्च कृतस्नानां विलिप्ताञ्चन्दनादिभिः। सद्वस्त्रैश्च समाच्छाद्य रन्ध्रे च भगलक्षणे

पिंडीला स्नान घालून, चंदन वगैरेने लेप करून, चांगल्या वस्त्रांनी झाकावे आणि भगचिन्ह असलेल्या छिद्राजवळ ठेवावे.

पञ्चरत्नादिसंयुक्तां लिङ्गस्योत्तरतः स्थितां। लिङ्गवत्कृतवनिन्यासां विधिवत्सम्प्रपूजयेत्

पंचरत्न वगैरेने युक्त, लिंगाच्या उत्तरेस ठेवलेली, लिंगासारखी स्थापना करून, विधिपूर्वक तिची पूजा करावी.

कृतस्नानादिकान्तत्र लिङ्गमूले शिलां न्यसेत्। कृतस्नानादिसंस्कारं शक्त्यन्तं वृष्भं तथा

स्नानादी विधी करून, लिंगाच्या मुळाशी शिळा ठेवावी; स्नानादी संस्कार करून, शक्तीपर्यंत व वृषभाचीही स्थापना करावी.

प्रणवपूर्वं हुं पूं ह्रीं मध्यादन्यतमेन च। क्रियाशक्तियुतां पिण्डीं शिलामाधाररूपिणीं

'ॐ' या अक्षराने सुरुवात करून, 'हुं', 'पुं', 'ह्रीं' किंवा यातील कोणतेही एक मधे घेऊन, कृतीची शक्ती असलेली आणि दगडाच्या आधारावर असलेली एक गोळी तयार करावी.

भस्मदर्भतिलैः कुर्य्यात् प्राकारत्रितयन्ततः। रक्षायै लोकपालांश्च सायुधान्याजयेद्वहिः

भस्म, दुर्वा आणि तीळ यांच्या सहाय्याने तीन तट तयार करावेत; संरक्षणासाठी, बाहेर दिशांचे रक्षक शस्त्रधारी देवतांची पूजा करावी.

ओं हूं ह्रं क्रियाशक्तये नमः। ओं हूं ह्रां हः महागौरी रुद्रदयिते स्वाहेति च पिण्ड़िकायां। ओं हां आदारशक्तये नमः। ओं हां वृषभाय नमः। धारिका दीप्तिमत्युग्रा ज्योत्स्ना चैता बलोत्कटाः। तथा धात्री विधात्री च न्यसेद्वा पञ्चनायिकाः

'ॐ हुं ह्रं, कृतीशक्तीस नमस्कार; ॐ हुं ह्रां हः, महागौरी, रुद्राची प्रियतमा, स्वाहा' असे त्या गोळीवर म्हणावे; 'ॐ हां, आधारशक्तीस नमस्कार; ॐ हां, वृषभास नमस्कार.' धारण करणारी, तेजस्वी, प्रखर, ज्योत्स्ना, बलवान, तसेच धात्री आणि विधात्री या पाच देवींची स्थापना करावी.

वामा ज्येष्ठा क्रिया ज्ञाना बेधा तिस्रोथवा न्यसेत्। क्रियाज्ञाना तथेच्छा च पूर्ववच्छान्तिमूर्त्तिषु

वामा, ज्येष्ठा आणि कृती, ज्ञान, भेद या तीन शक्तींची स्थापना करावी; तसेच कृती, ज्ञान आणि इच्छा या पूर्वीप्रमाणे शांत रूपात ठेवाव्यात.

तमी मोहा क्षमी निष्ठा मृत्युर्मायाभवज्वराः पञ्च चाथ महामोहा घोरा च त्रितयज्वरा

अंधार, मोह, क्षमा, स्थिती, मृत्यू आणि मायेपासून उत्पन्न झालेले ताप हे पाच ठेवावेत; नंतर महा-मोह आणि तीन भयंकर ताप यांचीही स्थापना करावी.

तिस्रोथवा क्रियाज्ञाना तथा बाधाधिनायिका। आत्मादित्रिषु तत्त्वेषु तीव्रमूर्त्तिषु विन्यसेत्

कृती, ज्ञान आणि विघ्न दूर करणाऱ्या या तीन देवींची आत्मा पासून सुरू होणाऱ्या तीन तत्त्वांत, त्यांच्या तीव्र रूपात स्थापना करावी.

अत्रापि पिण्डिका ब्रह्मशिलादिषु यथाविधि। गोर्य्यादिसंवरैरैव पूर्ववत् सर्वमाचरेत्

येथेही, गोळी ब्रह्मशिला आणि इतरांवर विधिप्रमाणे ठेवावी; गायीच्या इत्यादी बंधनांनी सर्व काही पूर्वीप्रमाणे करावे.

एवं विधाय विन्यासं गत्वा कुण्डान्तिकं ततः। कुण्डमध्ये महेशानं मेखलासु महेश्वरं

अशी सर्व स्थापना करून, नंतर अग्निकुंडाजवळ जावे; कुंडाच्या मध्यभागी महेशानाची आणि मेखलांमध्ये महेश्वराची स्थापना करावी.

क्रियाशक्तिं तथान्यासु नादमोष्ठे च विन्यासेत्। घटं स्थण्डिलवह्नीशैः नीडीसन्धानकन्तत

कृतीशक्ती इतर मेखलांमध्ये आणि नादाच्या मूळाशी ठेवावी; घटाला स्थंडिलावर अग्निदेवासह, नीळाच्या संधीजवळ ठेवावे.

पद्मतन्तुसमां शक्तिमुद्घातेनां समुद्यतां । विशन्ती सूर्यमार्गेण निः सरन्तीं समुद्‌गतां

कमळाच्या तंतूसारखी शक्ती, जोराने वर येताना, सूर्याच्या मार्गाने आत शिरताना आणि बाहेर पडताना, वाहत असल्याचे ध्यान करावे.

पुनश्च शून्यमार्गेण विशतीं स्वस्य चिन्तयेत्। एवं सर्वत्र सन्धेयं मूर्त्तिपैश्च परस्परं

पुन्हा, त्या शक्तीचे शून्याच्या मार्गाने आत शिरणे ध्यानात घ्यावे; अशा प्रकारे, सर्वत्र रूपांची एकमेकांशी जोड करावी.

सम्पूज्य घारिकां शक्तिं कुण्डे सन्तर्प्य च क्रमात्। तत्त्वतत्त्वेश्वरा मूर्त्तीर्मूर्त्तीशांश्च घृतादिभिः

धारण करणाऱ्या शक्तीची पूजा करून, ती कुंडात क्रमाने अर्पण करावी; तत्त्वांचे अधिपती आणि त्यांच्या अंशरूपांची घृत वगैरेने अर्पण करावी.

सम्पूज्य तर्प्पयित्वा तु सन्निधौ संहिताणुभिः । शतं सहस्रमर्द्धं वा पूर्णया सह होमयेत्

पूजा करून, तर्पण केल्यावर, उपस्थित अणूंमध्ये, पूर्ण किंवा अर्धा होम शंभर किंवा हजार वेळा, पूर्ण अर्पणासह करावा.

तत्त्वतत्त्वेश्वरा मूर्त्तिर्मूर्त्तीशांश्च करेणुकान् । तथा सन्तर्प्य सान्निध्ये जुहुयुर्मूर्त्तिपा अपि

तत्त्वांचे अधिपती, त्यांच्या अंशरूपे आणि धारण करणाऱ्या यांना तृप्त करून, उपस्थितीत, मूर्तिपालांनीही अर्पण करावे.

ततो ब्रह्मभिरङ्गैश्च द्रव्यकालानुरोधतः। सन्तर्प्य शक्तिं कुम्भाम्भः प्रोक्षिते कुशमूलतः

नंतर, ब्राह्मण आणि अंगांसह, पदार्थ व वेळेप्रमाणे शक्तीला तृप्त करून, घटातील पाणी कुशाच्या मूळाशी शिंपडावे.

लिङ्गमुलं च संस्पृश्य विष्ण्वन्तादि विशुद्धये। विधाय पूर्ववत्सर्वं होमसङ्‌श्याजपादिकम्

लिंगाच्या मूळास स्पर्श करून, विष्णु वगैरेंच्या शुद्धीसाठी, सर्व काही पूर्वीप्रमाणे, होमसंख्या व जपासह करावे.