अग्निपुराणम्

निजयागं जगन्नाथ रक्ष भक्तानुकम्पया। एभिः संश्राव्य रक्षार्थं कुम्भे खड्गं निवेशयेत्

हे जगन्नाथा, भक्तांवर कृपा करून माझ्या यज्ञाचे रक्षण कर; या मंत्रांचे उच्चारण करून रक्षणासाठी कलशात तलवार ठेवावी.

दीक्षास्थापनयोः कुम्भे स्थण्डिले मण्डलेऽथवा। मण्डलेभ्यर्च्य देवेशं व्रजेद्वै कुण्डसन्निधौ

दीक्षा आणि स्थापना करताना, कलशावर, भूमीवर किंवा मंडलात, मंडलात देवेशाची पूजा करून मग अग्निकुंडाजवळ जावे.

कुण्डनाभिं पुरस्कृत्य निविष्टा मूर्त्तिदारिणः। गुरोरादेशतः कुर्युर्न्निजकुण्डेषु संस्कृतिं

कुंडाचा नाभीभाग पुढे ठेवावा, मूर्ती स्थापित कराव्यात आणि गुरूच्या आज्ञेने प्रत्येकाने आपल्या कुंडात विधी करावा.

जपेयुर्जापिनः सङ्‌ख्यं मन्त्रमन्ये तु संहितां । पठेयुर्ब्राह्मणाः शान्तिं स्वशाखावेदपारगाः

जप करणारे जप मोजून म्हणावे; इतरांनी संहिता म्हणावी; आपापल्या शाखेचे वेद जाणणारे ब्राह्मण शांतीपाठ म्हणावेत.

श्रीसूक्तं पावमानीश्च मैत्रकञ्च वृषाकपिं। ऋग्‌वेदी पूर्वदिग्‌भागे सर्वमेतत् समुच्चरेत्

ऋग्वेदी पूर्व दिशेला श्रीसूक्त, पावमानी, मैत्रक आणि वृषाकपि या सर्व ऋचा एकत्र म्हणाव्यात.

देवव्रतन्तु भारुण्डं ज्यष्ठसाम रथन्तरं। पुरुषं गीतिमेतानि सामवेदी तु दक्षइणे

सामवेदी दक्षिण दिशेला देवव्रत, भारुंड, ज्येष्ठसाम, रथंतर, पुरुष आणि गीती या स्तोत्रांचा पाठ करावा.

रुद्रं पुरुषसूक्तञ्च श्लोकाद्यायं विशेषतः। ब्रह्मणञ्च यजुर्वेदी पश्चिमायां समुच्चरेत्

यजुर्वेदी विशेषतः पश्चिम दिशेला रुद्र, पुरुषसूक्त, आरंभीचे श्लोक आणि ब्राह्मण यांचा पाठ करावा.

नीलरुद्रं तथाथर्वी सूक्ष्मासूक्ष्मन्तथैव च। उत्तरेऽथर्वशीर्षञ्च तत्‌परस्तु समुद्धरेत्

उत्तर दिशेला अथर्ववेदी नीलरुद्र, सूक्ष्म आणि अती सूक्ष्म स्तोत्रे, तसेच अथर्वशीर्ष यांचा पाठ करावा; हेच योग्य क्रम आहे.

आचार्य्यश्चाग्निमुत्पाद्य प्रतिकुण्डंथ प्रदापयेत् । वह्नेः पूर्वादिकान् भागान् पूर्वकुण्डदितः क्रमात्

आचार्याने अग्नी प्रज्वलित करून प्रत्येकासाठी वेगळे कुंड द्यावे; अग्नीच्या पूर्व दिशेपासून पहिल्या कुंडापासून भाग वाटावे.

धूपदीपचरूणाञ्च ददीताग्निं सम्‌द्धरेत् । पूववच्छिवमभ्यर्च्य शिवाग्नौ मन्त्रतर्पणं

धूप, दिवे आणि शिजवलेले नैवेद्य अर्पण करून, अग्नी प्रज्वलित करावा. मग पूर्वीप्रमाणे शिवाची पूजा करावी आणि पवित्र अग्नीत मंत्रांनी शिवाला तर्पण द्यावे.

देशकालादिसम्पत्तौ दुर्न्निमित्तप्रशान्त्ये। होमङ्‌कृत्वा तु मन्त्रज्ञः पूर्णा दत्त्वा शुभावहां

योग्य जागा, वेळ आणि इतर सर्व गोष्टी अनुकूल असताना, तसेच अशुभ शकुन शांत करण्यासाठी, मंत्र जाणणाऱ्याने हवन करावे आणि नंतर पूर्ण व मंगल नैवेद्य द्यावा.

पूर्ववच्चरुकं कृत्वा प्रतिकुण्डं निवेदयेत् । यजमानालङकृतास्तु व्रजेयुः स्नानमण्डपं

पूर्वीप्रमाणे नैवेद्य तयार करून, प्रत्येक अग्निकुंडात तो अर्पण करावा. यजमानांनी सुशोभित होऊन स्नानमंडपाकडे जावे.

भद्रपीठे निधायेशं ताडयित्वावगुण्ठयेत्। स्नापयेत् पूजयित्वा तु मृदा काषायवारिणा

मंगल आसनावर प्रभूला ठेवून, हलकेच स्पर्श करून झाकावे. मग माती आणि केशराच्या पाण्याने स्नान घालून, भक्तीने पूजा करावी.

गोमूत्रैर्गोमयेनापि वारिणा चान्तरान्तरा। भस्माना गन्धतोयेन फडन्तास्त्रेण वारिणा

गायीचे मूत्र, गायीचे शेण आणि पाणी याने एकामागोमाग स्नान करावे. मग भस्म, सुगंधी पाणी आणि मंत्रबळ असलेले पाणी यानेही स्नान घालावे.

देशिको मूर्त्तिपैः सार्द्धं कृत्वा कारणशोधनं । धर्मजप्तेन सञ्छाद्य पीतवर्णेन वाससा

गुरूंनी मूर्तींसह विधीपूर्वक शुद्धी करावी. धर्ममंत्रांनी पावन केलेल्या पिवळ्या वस्त्राने त्या झाकाव्यात.

सम्पूज्य सितपुष्पैश्च नयदुत्तरवेदिकां। तत्र दत्तासनायाञ्च शय्यायां सन्निवेश्य च

पांढऱ्या फुलांनी पूजा करून, त्या मूर्तींना उत्तरेकडील वेदीवर न्यावे. तिथे आसन व शय्या देऊन त्यांची नीट मांडणी करावी.

कुङ्कुमालिप्तसूत्रेण विभज्य गुरुरालिखेत्। शलाकया सुवर्णस्य अक्षिणी शस्त्रकर्मणा

कुंकवाने लिंपलेल्या दोऱ्याने गुरुंनी विभागणी करावी आणि सुवर्ण काडीने शास्त्रानुसार डोळ्यांचे चिन्ह काढावे.

अञ्जयेल्लक्ष्मकृत् पश्चाच्छास्त्रदृष्टेन कर्मणा। कृतकर्मा चशस्त्रेण लक्ष्मी शिल्पी समुत्तक्षिपेत्

नंतर डोळ्यांना काजळ लावावे आणि शास्त्रविधीनुसार कुशल शिल्पकाराने साधनाने शुभ चिन्ह उचलावे.

त्र्यंशादर्द्धोथ पादार्द्धादर्द्धाया अर्द्धतोथवा । सर्वकामप्रसिद्ध्यर्थं शुभं लक्ष्मावतारणं

एक तृतीयांश, अर्धा किंवा पादाचा अर्धा, किंवा त्याच्याही अर्ध्या भागातून, सर्व इच्छापूर्तीसाठी शुभ चिन्ह स्थापन करावे.

लिङ्गदीर्घविकारांशे त्रिभक्ते भागवर्णनात् । विस्तारो लक्ष्म देहस्य भवेल्लिङ्गस्य सर्वतः

लिंगाच्या लांबट भागात, तीन भागांत विभागून, शरीराच्या प्रमाणे सर्वत्र शुभ चिन्हाची रुंदी मोजावी.

यवस्य नवभक्तस्य भागैरष्टाभिरावृता हस्तिके । लक्ष्मरेखा च गाम्भीर्य्याद् विस्तरादपि

नऊ भागांच्या जवाच्या आठ भागांनी, हाताभोवती मोजून, शुभ चिन्हाची रेषा खोली आणि रुंदीने मोजावी.

एवमष्टांशवृद्ध्या तु लिङ्गे सार्द्धकरादिके । भवेदष्टयवा पृथ्वी गम्भीरात्र च हास्तिके

अशा प्रकारे, आठव्या भागाने वाढवून, दीड हाताच्या लिंगात पृथ्वी आठ जवा रुंद आणि खोल असावी.

एवमष्टांशवृद्ध्या तु लिङ्गे सार्द्धकरादिके। भवेदष्टयवा पृथ्वी गम्भीरन्नवहास्तिके

अशाच आठव्या भागाने वाढवून, दीड हाताच्या लिंगात, नऊ हातांवरही पृथ्वी आठ जवा रुंद आणि खोल असावी.

शाम्भवेषु च लिङ्गेषु पादवृद्धेषु सर्वतः। लक्ष्म देहस्य विष्कम्भो भवेद्वै यववर्द्धनात्

शैव लिंगात, जेव्हा पायाच्या प्रमाणे उंची मोजली जाते, तेव्हा सर्वत्र शुभ चिन्हाची रुंदी जवा वाढवून ठरवावी.

गम्भीरत्वपृथुत्वाभ्यां रेशापि त्रयंशवृद्धितः। सर्वेषु च भवेत् सूक्ष्मं लिङ्गमस्तकमस्तकं

खोली आणि रुंदी या दोन्हींत तृतीयांशाने वाढ करून, रेषा आखावी. सर्व लिंग तळापासून टोकापर्यंत सूक्ष्म असावे.

लक्ष्मक्षेत्रेष्टधाभक्ते मूद्‌र्ध्नि भागद्वये शुभे । षड्‌भागपरिवर्त्तेन मुक्त्वा भागद्वयन्त्वधः

शुभ चिन्हाच्या क्षेत्रात, आठ भागांत विभागून, वरच्या दोन शुभ भागांत, सहाव्या भागाने मध्ये ठेवून, खाली दोन भाग सोडावेत.

रेखात्रयेण सम्बद्धं कारयेत् पृष्ठदेशगं। रत्नजे लक्षणोद्धारो यवौ हेमसमुद्भवे

मागच्या बाजूने तीन रेषांनी जोडून चिन्ह करावे. रत्नमय लिंगात, जर ते सोन्याचे असेल तर, चिन्ह दोन जवा रुंद असावे.

स्वरूपं लक्षणन्तेषां प्रभा रत्नेषु निर्मला। नयनोन्मीलनं वक्त्रे सान्निध्याय च लक्ष्म तत्

त्यांच्या खऱ्या रूपाची ओळख त्यांच्या अंगावरील चिन्हांनी होते; रत्नांमध्ये असलेली तेजस्विता निर्मळ असते. चेहऱ्यावर डोळे उघडलेले असणे, हे उपस्थितीचे लक्षण आहे.

लक्ष्मणोद्धाररेखाञ्च घृतेन मधुना तथा। मृत्युञ्जयेन सम्पूज्य शिल्पिदोषनिवृत्तये

त्या चिन्हे आणि रेषा ओळखण्यासाठी तुप व मध वापरावे, आणि मृत्युञ्जय मंत्राने पूजा करून शिल्पातील दोष दूर करावेत.