अग्निपुराणम्

न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थचूतजम्वुत्वगुद्भवं। कषायपञ्चकं ग्राह्यमार्त्तवञ्च फलाष्टकं

वड, औदुंबर, पिंपळ, आंबा आणि जांभूळ यांच्या सालींपासून पाच तुरट पदार्थ घ्यावेत; आणि त्या ऋतूतील आठ प्रकारची फळेही घ्यावीत.

तीर्थाम्भांसि सुगन्धीनि तथा सर्वौषधीजलं। शस्तं पुष्पफलं वक्ष्ये रत्नगोश्रृङ्गवारि च

तीर्थातील सुवासिक पाणी आणि सर्व औषधी वनस्पतींचे पाणी योग्य आहे. योग्य फुले आणि फळे, तसेच रत्नांचे आणि गायीच्या शिंगातील पाणी मी सांगतो.

स्नानायापाहरेत् पञ्च पञ्चगव्यामृतं तथा। पिष्टनिर्मितवस्त्रादिद्रव्यं निर्म्मज्जनाय च

स्नानासाठी पाच वस्तू आणाव्यात, तसेच गायीच्या पाच पदार्थांचे अमृत घ्यावे. पिठापासून आणि कापडापासून बनवलेली वस्त्रेही शुद्धीसाठी वापरावीत.

सहस्रशुषिरं कुम्भं मण्डलाय च रोचना । शतमोषधिमूलानां विजया लक्ष्मणा बला

हजार छिद्र असलेला कुंभ, मंडळासाठी रोचना, आणि शंभर औषधी वनस्पतींची मुळे—विजया, लक्ष्मणा आणि बला—घ्यावीत.

गुडूच्यतिबला पाठा सहदेवा शतावरी। ऋद्धि सुवर्चसा वृद्धिः स्नाने प्रोक्ता पृथक्‌ पृथक

गुडूची, अतिबला, पाठा, सहदेवा आणि शतावरी; ऋद्धी आणि सुवर्चसा वाढवतात. प्रत्येक स्नानासाठी वेगवेगळ्या औषधी सांगितल्या आहेत.

रक्षायै तिलदर्भौघो भस्मस्नानन्तु केवलं। यवगोधूमविल्वानां चुर्णानि च विचक्षणः

रक्षणासाठी तीळ आणि दुर्वा यांचा ढीग, आणि फक्त भस्माने स्नान करावे; यव, गहू आणि बेल यांचे चूर्ण ज्ञानी लोकांनी वापरावे.

विलेपनं सकर्प्पूरं स्नानार्थं कुम्भगण्डकान् । खट्‌वाञ्च तुलिकायुग्मं सोपधानं सव स्त्रकां

लेपासाठी कपूर वापरावा, स्नानासाठी कुंभाच्या बाजू. खाट, उशा, गादी आणि वस्त्र यांचीही व्यवस्था करावी.

कुर्य्याद्वित्तानुसारेण शयने लक्ष्यकल्पने । घृतक्षौद्रयुतं पात्रं कुर्य्यात् स्वर्णशलाकिकां

आपल्या संपत्तीप्रमाणे शय्येची व्यवस्था करावी; तूप आणि मध मिसळलेले भांडे, आणि सोन्याची काडी तयार ठेवावी.

वर्द्धनीं शिवकुम्भञ्च लोकपालघटानपि। एकं निद्राकृते कुम्भं शान्त्यर्थं कुण्डसङ्‌ख्यया

वाढवणारा शिवकुंभ, लोकपालांसाठीचे घडे, झोपेसाठी एक कुंभ, आणि शांतीसाठी कुंडांच्या संख्येप्रमाणे घडे ठेवावेत.

द्वारपालादिधर्म्मादि प्रशान्तादिघटानपि। वास्तुलक्ष्मीगणेशानां कलशानपरानपि

द्वारपाल, धर्म, शांती यांसाठीचे घडे, तसेच वास्तु, लक्ष्मी, गणेश यांचे आणि इतरही कलश ठेवावेत.

धान्यपुञ्जकृताधारान् सवस्त्रान् स्रग्विभूषितान्। सहिरण्यान् समालब्धान् गन्धपानीयपूरितान्

धान्याच्या राशींपासून बनवलेली पात्रे, वस्त्र आणि फुलमाळांनी सजवलेली, सोन्याने भरलेली, सुवासिक पाण्याने शिंपडलेली असावीत.

पूर्णपात्रफलाधारान् पल्लवाद्यान् सलक्षणान्। वस्त्रैराच्छादयेत् कुम्भानाहरेद्‌गौरसर्षपान्

फळांनी भरलेली पात्रे, पल्लव व इतर शुभ चिन्हे असलेली भांडी; हे कुंभ वस्त्रांनी झाकावेत आणि पांढऱ्या मोहरीचे दाणे आणावेत.

विकिरार्थन्तथा लाजान् ज्ञानखड्गञ्च पूर्ववत्। सापिधानां चरुस्थालीं दर्व्वी च ताम्रनिर्म्मितां

विकिरासाठी लाज आणाव्यात, पूर्वीप्रमाणे ज्ञानखड्ग घ्यावा; झाकण असलेली चरूची ताटली आणि तांब्याची डाव घ्यावी.

घृतक्षौद्रान्वितं पात्रं पादाभ्यङ्गकृते तथा। विष्टरांस्त्रिशतादर्भदलैर्बाहुप्रमाणकान्

पायांना अभ्यंगासाठी तूप आणि मध मिसळलेले भांडे, आणि तीनशे दुर्वा पात्यांनी बनवलेली, हाताएवढी विस्तरे घ्यावीत.

चतुरश्चतुरस्तद्वत् पालाशान् परिधीनपि। तिलपात्रं हविः पात्रमर्धपात्रं पवित्रकं

चौरस आणि चौकोनी विस्तरे, पलाशाच्या पानांची परिधी, तिळाचे भांडे, हविष्याचे पात्र, अर्धे पात्र आणि पवित्रक घ्यावे.

पलविंशाष्टमानानि घटो धूपप्रदानकं । श्रुक्श्रुवौ पिटकं पीठं व्यजनं शुष्कमिन्धनं

अठ्ठावीस वस्तू : धूप देण्यासाठी मडकी, समिधा टाकण्यासाठी चमचे, टोपली, आसन, पंखा आणि कोरडं इंधन.

पुष्पं पत्रं गुग्गुलञ्च घृतैर्द्दीपांश्च धूपकं। अक्षतानि त्रिसूत्रीञ्च गव्यमाज्यं यवांस्तिलान्

फुलं, पानं, गुग्गुळ, तुपाचे दिवे, धूप, अक्षता, त्रिसूत्री दोरे, गायीचं तूप, ज्वारी, आणि तीळ.

कुशाः शानत्यै त्रिमधुरं समिधो दशपर्विकाः। बाहुमात्रं श्रुवं हस्तम् अर्कादिग्रहशान्त्ये

शुद्धीसाठी कुशा, तिन्ही गोड पदार्थ, दहा समिधा, हाताएवढा चमचा, आणि सूर्यादी ग्रहांची शांती करण्यासाठी हात.

समिधोऽर्कपलाशोत्थाः खादिरामार्गपिप्पलाः । उदुम्बरशमीदूर्वाकुशोत्थाः शतमष्ट च

समिधा या अर्क, पळस, खैर, आंबा, पिंपळ, उंबर, शमी, दुर्वा आणि कुशा यांच्या असाव्यात. एकूण शंभरआठ समिधा घ्याव्यात.

तदभावे यवतिला गृहोपकरणं तथा। स्थालीदर्वीपिधानादि देवादिभ्योंऽशुकद्वयं

हे मिळत नसतील तर ज्वारी, तीळ आणि घरातील भांडी वापरावीत. देवांसाठी दोन वस्त्रे, तसेच भांडे, चमचा आणि झाकण घ्यावं.

मुद्रामुकृटवासांसि हारकुण्डलकङ्कणान्। कुर्य्यादाचार्यपूजार्थं वित्तशाठ्यं विवर्जयेत्

गुरूच्या पूजेसाठी अंगठ्या, मुकुट, वस्त्र, हार, कुंडलं, कडे तयार करावेत आणि संपत्तीबद्दल कोणतीही फसवणूक करू नये.

तत्‌पादपादहीना च मूत्तिभृदस्त्रजापिनां । पूजा स्याज्जापिभिस्तुल्या विप्रदैवज्ञशिल्पिनां

यापैकी काही नसले तरी जप करणाऱ्यांनी, ब्राह्मण, ज्योतिषी आणि कारागीर यांनी केलेली पूजा समकक्ष मानली जाते.

वज्रार्कशान्तौ नीलातिनाल्मुक्ताफलानि च । पुष्पपद्मादिशगञ्च वैदूर्य्यं रत्नमष्टमं

वज्र आणि सूर्याच्या शांतीसाठी निळं नीलम, निळं रत्न, मोती, फुलं, कमळ, शंख आणि आठवं रत्न वैडूर्य वापरावं.

उषीरमाधवक्रान्तारक्तचन्दनकागुरुं। श्रीखण्डं सारिकङ्कुष्ठं शङ्‌खिनी ह्योषधीगणः

उशिर, माधवी वेल, क्रांता, लाल चंदन, अगर, उत्तम चंदन, सारिका, कंकुष्ठ, शंखिनी आणि इतर औषधी वनस्पती.

हेमताम्रमयं रक्तं राजतञ्च सकांस्यकं। शीसकञ्चेति लोहानि हरितालं मनः शिला

सोने, तांबे, लाल धातू, चांदी, कांस्य, शिसं, हे सर्व धातू; तसेच हरिताल आणि मन:शिला.

गैरिकं हेममाक्षीकं पारदो वह्निगैरिकं। गन्धकाभ्रकमित्यष्टौ धातवो ब्रीहयस्तथा

गेरू, सोने, माक्षिक, पारद, अग्निरंग गेरू, गंधक, अभ्रक — ही आठ धातू आणि विविध तांदूळ.

गोधूमान् सतिलान्माषान्मुद्‌गानप्याहरेद्यवान्। नीवारान् श्यामकानेवं व्रीहयोऽप्यष्ट कीर्त्तिताः

गहू, तीळ, उडीद, मूग, ज्वारी, नीवारी, श्यामक — असे आठ प्रकारचे तांदूळ घ्यावेत.

ईश्वर उवाच स्नात्वा नित्यद्वयं कृत्वा प्रणवार्थकरो गुरुः । सहायैर्मूर्त्तिपैर्विप्रैः सह गच्छेन्मशालयं

ईश्वर म्हणाले : स्नान करून, नित्य दोन कृत्ये करून, गुरु प्राणवाचा अर्थ ध्यानात ठेवून, सोबती, मूर्ती आणि ब्राह्मणांसह अग्निशाळेत जावं.

शान्त्यादितोरणांस्तत्र पूर्ववत् पूजयेत् क्रमात्। प्रदक्षिणक्रमादेषां शाखायां द्वारपालकान्

तेथे, पूर्वीप्रमाणे, शांत्यादी तोरणांची एकामागून एक पूजा करावी आणि त्यांच्या फेरी घालावी. प्रत्येक शाखेतील द्वारपालांचीही पूजा करावी.