अग्निपुराणम्

शोभनास्तिथयः शषाः क्रूरवारविवर्जिताः। शतभिषा धनिष्ठाद्‌र्द्रा अनुराधोत्तरत्रयं

शुभ तिथी म्हणजे षष्ठी, आणि क्रूर वार वगळून. शतभिषा, धनिष्ठा, आर्द्रा, अनुराधा आणि तिन्ही उत्तर नक्षत्रेही योग्य आहेत.

रोहिणी श्रवणश्चेति स्थिरारम्भे महोदयाः। लग्नञ्च कुम्भसिहालितुलास्त्रीवृषधन्विनां

रोहिणी आणि श्रवण नक्षत्रेही शुभ आहेत, विशेषतः स्थिर आरंभासाठी. लग्न कुंभ, सिंह, तुला, वृषभ, धनु किंवा त्यांच्या त्रिकोणात असावे.

शस्तो जीवो नवर्क्षेषु सप्तस्थानेषु सर्वदा। बुधः षडष्टदिक्‌सप्ततुर्येषु विनर्तुं शितः

गुरु नव राशींमध्ये आणि सप्तम स्थानात असताना नेहमी शुभ असतो. बुध सहावे, आठवे, दहावे आणि सप्तम स्थानात शुभ असतो, आणि शनी दोषरहित असताना लाभदायक असतो.

सप्तर्त्तु त्रिदशादिस्थः शशाङ्को बलदः सदा । सविर्दशत्रिषट्संस्थो राहुस्त्रिदशषङ्गतः

चंद्र सप्तम स्थानात किंवा देवग्रहांसोबत असताना नेहमी बळ देतो. राहू दहावे, तिसरे किंवा सहावे स्थानात आणि देवग्रहांसोबत असताना शुभ असतो.

षट्त्रिस्थानगताः शस्ता मन्दाङ्गारार्ककेतवः। शुभाः क्रूराश्च पापाश्च सर्व एकादशस्थिताः

शनी, मंगळ, सूर्य आणि धूमकेतू सहावे, तिसरे किंवा एकादश स्थानात असताना शुभ असतात. सर्व ग्रह, शुभ, क्रूर किंवा पापी, एकादश स्थानात असताना शुभ मानले जातात.

एषां दृष्टिर्मुनौ पूर्णा त्वार्द्धिकी ग्रहभूतयोः। पादिकी रामदिक्‌स्थाने चतुरष्टौ पादवर्जिताः

त्यांचा दृष्टीयोग लग्नात पूर्ण, ग्रहांच्या बाबतीत अर्धा, आणि चौथे व आठवे स्थान वगळता, त्या स्थानांमध्ये पाव भाग असतो.

पादान्यूनचतुर्नाडी भोगः स्यान्मीनमेषयोः। वृषकुम्भौ च भुञ्जाते चतस्रः पादवर्जिताः

जर चार पाद एक चतुर्थांश नाडीने कमी असतील, तर मीन आणि मेष राशीत भोग मिळतो. वृषभ आणि कुंभ राशीत चारही पाद वगळले जातात.

मकरो मिथुनं पञ्च चापालिहरिकर्क्कटाः। पादोनाः षट्तुलाकन्ये घटिकाः सार्द्धपञ्च च

मकर, मिथुन, पाच राशी, धनु, तुला, कर्क आणि सिंह; तुला आणि कन्या राशीत सहा पाद कमी असतात, आणि घटीकात पाच-साडेपाच असतात.

केशरीवृषभः कुम्भ स्थिराः स्युः सिद्धिदायकाः। चरा धनुस्तुलामेषा द्विः स्वभावास्तुतृतीयकाः

सिंह, वृषभ आणि कुंभ या स्थिर राशी असून, त्या सिद्धी देतात. धनु, तुला आणि मेष या चल राशी आहेत, आणि त्यातील तिसरी भाग द्विस्वभाव असतो.

शुभः शुभग्रहैर्दृष्टः शस्तो लग्नः शुभाश्रितः । गुरुशुक्रबुधैर्युक्तो लग्नो दद्याद्‌बलायुषी

शुभ ग्रहांनी वेढलेला, शुभ काळात आलेला आणि गुरु, शुक्र, बुध या ग्रहांच्या संगतीत असलेला लग्न, मनुष्याला बळ आणि दीर्घायुष्य देतो.

राज्यं शौर्य्यं बलं पुत्रान् यशोधर्म्मादिकं बहु। प्रथमः सप्तमस्तुर्य्यो दशमः केन्द्र उच्यते

राज्य, शौर्य, बळ, पुत्र, कीर्ती, धर्म आणि अशा अनेक गोष्टी मिळतात; पहिला, सातवा, चौथा आणि दहावा हे केंद्रस्थानी मानले जातात.

गुरुशुक्रबुधास्तत्र सर्वसिद्धिप्रदायकाः। त्रयेकादशचतुर्थस्था लग्नात् पापग्रहाः शुभाः

त्या ठिकाणी गुरु, शुक्र आणि बुध हे सर्व सिद्धी देणारे असतात; लग्नापासून तिसऱ्या, अकराव्या आणि चौथ्या स्थानी असलेले पापग्रहही शुभ फल देतात.

अतोप्यनीचकर्मार्थं योज्यास्तिथ्यादयो बुधैः। धाम्नः पञ्चगुणां भूमिं त्यक्त्वा वा धानसम्मितां

याशिवाय, जे कर्म उच्च स्थानाशी संबंधित नाही, त्यासाठी तिथी इत्यादींचा विचार करावा, आणि जागेचे पाच प्रकारचे मोजमाप सोडून किंवा ते धनासारखे मानावे.

हस्ताद् द्वादशसोपानात् कुर्य्यान्मण्डपमग्रतः। चतुरस्रं चतुर्द्वारं स्नानार्थन्तु तदर्द्धतः

हातापासून बारा पावले अंतरावर समोर मंडप बांधावा; तो चौकोनी, चार दरवाजे असावा आणि स्नानासाठी त्याचा अर्धा आकार असावा.

एकास्यं चतुरास्यं वा रौद्र्यां प्राच्युत्तरेथवा । हास्तिको दशहस्तो वै मण्डपोर्ककरोऽथवा

तो एकमुखी किंवा चौमुखी, किंवा उग्र, पूर्वेकडे किंवा उत्तर दिशेकडे तोंड असलेला असू शकतो; हत्तीच्या आकाराचा दहा हातांचा, किंवा मंडप तसा बांधावा.

द्विहस्तोत्तरया वृद्ध्या शेष स्यान्मण्डपाष्टकं। वेदी चतुष्करा मध्ये कोणस्तम्भेन संयुता

उत्तर दिशेला दोन हातांनी वाढवून, उरलेले आठ मंडप असावेत; वेदी मध्यभागी चौकोनी, कोपऱ्यात खांब असलेली असावी.

वेदीपादान्तरं त्यक्त्वा कुण्डानि नव पञ्च वा। एकं वा शिवकाष्ठायां प्राच्यां वा तद्‌गुरोः परं

वेदीच्या पायांमध्ये अंतर ठेवून, नऊ किंवा पाच कुंडे, किंवा एक कुंड शिवाच्या लाकडी पाटावर, किंवा पूर्वेकडे, किंवा गुरुजी सांगतील तसे असावे.

मुष्टिमात्रं शतार्द्धे स्याच्छते चारत्निमात्रकं । हस्तं सहस्रहोमे स्यान्नियुते तु द्विहास्तिकं

शंभरपन्नास आहुतींसाठी कुंड मूठाएवढे, शंभरसाठी बोटाएवढे, हजारासाठी हाताएवढे आणि दहा हजारासाठी दोन हाताएवढे असावे.

लक्षे चतुष्करं कुण्डंकोटिहोमेऽष्टहस्तकं। भगाभमग्नौ खण्डेन्दु दक्षे त्र्यस्रञ्च नैर्ऋते

लक्ष आहुतींसाठी कुंड चौकोनी, कोटी आहुतींसाठी आठ हातांचे; पूर्वेला अर्धचंद्रासारखे, दक्षिणेला त्रिकोणी असावे.

षडस्रं वायवे पद्म सौम्ये चाष्टास्रकं शिवे। तिर्य्यक्पातशिवं खातमूद्‌र्ध्वं मेखलया सह

पश्चिमेला सहा बाजूचे, उत्तर दिशेला कमळाच्या आकाराचे, शिवासाठी आठ बाजूचे; शिवाचे कुंड तिरके, आणि त्याभोवती उंच बांध असावा.

तद्वहिर्म्मेखलास्तिस्रो वेदवह्नियमाङ्गुलै । अङ्गुलैः षड्‌भिरेका वा कुण्डाकारास्तु मेखलाः

त्याच्या बाहेर तीन बांध असावेत, प्रत्येक वेदाग्नीच्या कुंडासाठी बोटाएवढ्या रुंदीचे; प्रत्येक बांध सहा बोटे रुंद, किंवा एकच, आणि कुंडाच्या आकाराचा असावा.

तासामुपरि योनिः स्यान्मध्येऽश्वत्थदलाकृतिः। उच्छ्रायेणाङ्गुलं तस्मादिविस्तारेणाङ्गुलाष्टकं

या बांधांवर योनि ठेवावी, मध्यभागी पिंपळाच्या पानासारखी; तिची उंची एक बोट, आणि रुंदी आठ बोटे असावी.

दैर्घ्यं कुण्डार्द्धमानेन कुण्डकण्ठसमोऽधरः। पूर्वाग्नियाम्यकुण्डानां योनिः स्यादुत्तरानना

लांबी कुंडाच्या अर्ध्या मापाने, तळ कुंडाच्या गळ्याएवढा; पूर्व, दक्षिण आणि नैऋत्य दिशेच्या कुंडांची योनि उत्तर दिशेकडे असावी.

पूर्वानना तु शेषाणामैशान्येऽन्यतरा तयोः। कुण्डानां यश्चतुर्विंशो बागः सोङ्गुल इत्यतः

इतर कुंडांची योनि पूर्वेकडे, किंवा त्या दोघांची ईशान्येकडे; कुंडाच्या चोवीसाव्या भागाला बोट असे म्हणतात.

प्लक्षोदुम्बरकाश्वत्थवटजास्तोरणाः क्रमात्। शान्तिभूतिबलारोग्यपूर्वाद्या नामतः क्रमात्

प्लक्ष, औदुंबर, अश्वत्थ आणि वड हे अनुक्रमे तोरणासाठी वापरावे; शांतता, भूत, बळ, आरोग्य अशी त्यांची नावे आहेत.

पञ्चषट्‌सप्तहस्तानि हस्तकातस्थितानि च। तदर्द्धविस्तराणि स्युर्युतान्याम्रदलादिभिः

पाच, सहा किंवा सात हात लांब, आणि हातभर अंतरावर ठेवावेत; रुंदी अर्धी, आणि आंब्याच्या पानांनी इत्यादींनी सजवलेली असावी.

इन्द्रायुधोपमा रक्ता कृष्णा धूम्रा शशिप्रभा। शुक्लाभा हेमवर्णा च पताका स्फाटिकोपमा

इंद्रधनुष्याप्रमाणे, लाल, काळी, धुरकट, चंद्रासारखी चमकणारी, पांढरी, सोन्यासारखी आणि स्फटिकासारखी अशी पताका असावी.

पूर्वादितोब्जजे रक्ता नीलाऽन्न्तस्य नैर्ऋते। पञ्चहस्तास्तदर्द्धाञ्च ध्वजा दीर्घाश्च विस्तराः

पूर्व दिशेला ध्वज लाल असतात, दक्षिणेला निळे, जे नैऋत्याशी संबंधित आहेत. हे ध्वज पाच हात लांब आणि अर्ध्या लांबीचे रुंद असतात; हे ध्वज लांब आणि रुंद असतात.

हस्तप्रदेशिता दण्डा ध्वजानां पञ्चहस्तकाः। वल्मीकाद्दन्तिदन्ताग्रात्तथा वृषभश्रृङ्गतः

ध्वजांचे काठी हाताने मोजले जातात आणि त्या पाच हात लांबीच्या असतात. त्या काठी वाळवीच्या घरट्यातून, हत्तीच्या सोंडेच्या टोकातून किंवा बैलाच्या शिंगातून घेतल्या जाऊ शकतात.