अग्निपुराणम्

देवक्या वसुदेवेन स्तुतो बालो द्विबाहुकः । वसुदेवः कंसभयाद्यसोदाशयनेऽनयत्

तो दोन हातांचा बालक देवकी आणि वसुदेव यांनी स्तुती केला; वसुदेवाने कंसाच्या भीतीने त्याला यशोदेच्या अंगणी नेले.

यशोदावालिकां गृह्य देवकीशयनेऽनयत् । कंसो बालध्वनिं श्रुत्वा ताञ्चिक्षएप शिलातले

यशोदेची मुलगी घेऊन, वसुदेवाने तिला देवकीच्या अंगणी ठेवले; कंसाने त्या बाळाचा रडण्याचा आवाज ऐकून, तिला दगडावर आपटले.

वारीतोपि स देवक्या मृत्युर्गर्भोष्टमो मम। श्रुत्वाऽशरीणीं वाचं मत्तो गर्भास्तु मारिताः

तरीही, ती देवकीची आठवी गर्भ होती, जी माझ्या रूपाने कंसाचा मृत्यू ठरली; माझा देह नसलेला आवाज ऐकून, कंसाने त्या गर्भांना मारले.

समर्पितास्तु देवक्या विवाहसमयेरिताः। सा क्षिप्ता बालिका कंसमाकशस्थाब्रवीदिदम्

देवकीला लग्नाच्या वेळी जी मुले दिली गेली होती, ती नष्ट झाली; पण ती मुलगी, फेकली गेल्यावर, आकाशातून कंसाला बोलली.

किं मया क्षिप्ताया कंस जातो यस्त्वां वधिष्यति। सर्वस्वभूतो देवानां भूभारहरणाय सः

'कंसा, मला फेकून काय उपयोग? जो तुझा वध करणार आहे तो आधीच जन्मला आहे; तो सर्व देवतांचा सार आहे आणि पृथ्वीवरील भार दूर करण्यासाठी आला आहे.'

इत्युक्त्वा सा च सुम्भादीन् हत्वेन्द्रेण च संस्तुता। आर्या दुर्गा वेदगर्भा अम्बिका भद्रकाल्यपि

असे म्हणून, तिने सुम्भ वगैरे राक्षसांचा वध केला आणि इंद्राने तिची स्तुती केली; तीच आर्या, दुर्गा, वेदांची जननी, अंबिका आणि भद्रकाळी आहे.

भद्रा क्षोम्या क्षेमकरी नैकबाहुर्नमामि ताम्। त्रिसन्ध्यं यः पठेन्नाम सर्वान् कामानवाप्नुयात्

ती भद्रा, क्षोम्या, क्षेमकरी आणि अनेक हातांची आहे—मी तिला वंदन करतो; जो कोणी तिचे नाव तीन वेळा म्हणतो, त्याच्या सर्व इच्छा पूर्ण होतात.

कंसोपि पूतनादींश्च प्रैषयद् बालनाशने। यशोदापतिनन्दाय वसुदेवेन चार्पितौ

कंसाने पूतना आणि इतरांना त्या बाळाचा नाश करण्यासाठी पाठवले. वसुदेवाने यशोदा आणि नंदाला त्या बाळाची काळजी घेण्याची जबाबदारी दिली होती.

रक्षणाय च संसादेर्भीतेनैव हि गोकुले। रामकृष्णौ चेरतुस्तौ गोभिर्गोपालकैः सह

त्यांच्या रक्षणासाठी, भीतीपोटी, राम आणि कृष्ण गोकुळात गायी आणि गवळ्यांच्या सोबत वावरत होते.

सर्वस्य जगतः पालौ गोपालौ तौ बभूवतुः। कृष्णश्चोलूखले बद्धो दाम्ना व्यग्रयशोदया

संपूर्ण जगाचे रक्षण करणारे हे दोघे गवळे बनले. कृष्णाला यशोदेने दोरीने उखळाला बांधले, कारण ती कामात गुंतली होती.

यमलार्जुनमध्येऽगाद् भग्नौ च यमलार्जुनौ। परिवृत्तश्च शकटः पादक्षेपात् स्तनार्थिना

तो यमलार्जुन झाडांच्या मध्ये गेला आणि ती झाडे मोडली गेली. आईचे दूध मागणाऱ्या त्या बाळाच्या पायाच्या ठोक्याने शेकट उलथवले गेले.

पूतना स्तनपानेन सा हता हन्तुमुद्यता। वृन्दावनगतः कृष्णः कालियं यमुनाह्रदात्

पूतना जी मारण्यासाठी आली होती, तिला दूध पाजताना कृष्णाने मारले. कृष्णाने वृंदावनात जाऊन यमुनातल्या तळ्यात कालियाला जिंकले.

जित्वा निः सार्य चाब्धिस्थञ्चकार बलसंस्तुतः। क्षेमं तालवनं चक्रे हत्वा धेनुकगर्द्दभम्

कालियाला पाण्यातून हाकलून देऊन, आपली शौर्याची स्तुती मिळवली. त्याने धेनुक नावाच्या गाढव राक्षसाचा वध करून तालवन सुरक्षित केले.

अरिष्टवृषभं हत्वा केशिनं हयरूपिणम्। शक्रोत्सवं परित्यज्य कारितो गोत्रयज्ञकः

अरिष्ट नावाच्या वृषभाचा आणि घोड्याच्या रूपातील केशीचा वध केल्यावर, त्याने इंद्राचा उत्सव सोडून गवळ्यांचा यज्ञ घडवून आणला.

पर्वतं घारयित्वा च शक्राद् वृप्टिर्निवारिता। नमस्कृतो महेन्द्रेण गोविन्दोऽथार्जुनोर्पितः

त्याने पर्वत उचलून इंद्राने आणलेला पाऊस थांबवला. त्यानंतर गोविंदाला महेंद्राने वंदन केले आणि अर्जुनाला समर्पित केले.

इन्द्रोत्सवस्तु तुष्टेन भूयः कृष्णेन कारितः। रथस्थो मथुराञ्चागात् कंसोक्ताक्रूरसंस्तुतः

नंतर, कृष्णाने संतुष्ट होऊन पुन्हा इंद्राचा उत्सव घडवला. रथावर बसून तो मथुरेला गेला, जिथे कंसाच्या सांगण्यावरून अक्रूराने त्याची स्तुती केली.

गोपीभिरनुरक्ताबिः क्रीडिताभिर्निरीक्षितः। रजकं चाप्रयच्छन्तं इत्वा वस्त्राणि चाग्रहीत्

त्याच्यावर प्रेम करणाऱ्या गोपींनी त्याच्याकडे पाहिले आणि त्याच्यासोबत खेळल्या. कपडे नाकारणाऱ्या धोपट्याला त्याने हरवले आणि वस्त्रे घेतली.

सह रामेण मालाभृन्मालाकारे वरन्ददौ। दत्तानुलेपनां कुब्जामृजुं चक्रेऽहनद् गजम्

रामासोबत त्याने माळ घातली आणि माळकाराला वर दिला. त्याला उटणे लावणाऱ्या कुब्जेला सरळ केले आणि हत्तीचा वध केला.

मत्तं कुवलयापीडं द्वारि रङ्गं प्रविश्य च। कंसादीनां पश्यतां च मञ्चस्थानां नियुद्धकम्

तो रंगमंदिरात गेला, दारात उभ्या असलेल्या मदमस्त कुबलयापीडाशी सामना केला. कंस आणि इतर मंडळी समोर बसले असताना त्याने कुस्ती केली.

चक्रे चारणूरमल्लेन मुष्टिकेन बलोऽकरोत्। चाणूरमुष्टिकौ ताभ्यां हतौ मल्लौ तथापरे

त्याने चाणूर नावाच्या मल्लाशी कुस्ती केली आणि बलरामाने मुष्टिकाशी लढाई केली. चाणूर आणि मुष्टिक हे दोघेही मारले गेले, तसेच इतर मल्लही.

जरासन्धस्य ते पुत्रयौ जरासन्धस्तदीरितः। चक्रेस मथुरारोधं यादवैर्युयुधे च कंसगे

ते दोघे जरासंधाचे पुत्र होते. जरासंधाने हे कळताच त्याने मथुरेचा वेढा घातला आणि कंसासाठी यादवांशी युद्ध केले.

रामकृष्णौ च मथुरां त्यक्त्वा गोमन्तमागतौ। जरासन्धं विजित्याजौ पौण्ड्रकं वासुदेवकम्

राम आणि कृष्ण मथुरा सोडून गोमंताकडे गेले. युद्धात जरासंधाचा पराभव करून त्यांनी पौंड्रक वासुदेवावरही विजय मिळवला.

पुरीं च द्वारकां कृत्वा न्यवसद् यादवैर्वृतः। भौमं तु नाकं हत्वा तेनानीताश्च कन्यकाः

द्वारका नगरी वसवून कृष्ण यादवांसह तिथे राहिला. भौमाचा वध करून तिथून कन्या आणल्या.

देवगन्धर्वयक्षाणां ता उवाह जनार्द्दनः। षोडशस्त्रीसहस्त्राणि रुक्मिण्याद्यास्तथाष्ट च

जनार्दनाने त्या कन्यांशी विवाह केला, त्या देव, गंधर्व आणि यक्ष यांच्यातील होत्या. रुक्मिणीपासून सुरू होणाऱ्या सोळा हजार पत्नी आणि आणखी आठ होत्या.

सत्यभामासमायुक्तो गरुडे नरकार्दनः। मणिशैलं सन्त्यश्च इन्द्रं जित्वा हरिर्दिवि

सत्यभामेसोबत नरकासुराचा संहार करणारा हरि गरुडावर बसून मणी पर्वतावर गेला. तिथे त्याने इंद्राचा पराभव करून दैवी रत्न मिळवले.

पारिजातं समानीय सत्यभामागृहेऽकरोत्। सान्दीपनेश्च शश्त्रास्त्रं ज्ञात्वा, तद्बालकं ददौ

त्याने पारिजाताचं झाड आणून सत्यभामाच्या घरी लावलं. सांदीपनीकडून शस्त्रविद्या शिकून त्याचा मुलगा त्याला परत दिला.

जित्वा पञ्चजनं दैत्यं यमेन च सुपूजितः। अवधीत् कालयवनं मुचुकुन्देन पूजितः

त्याने पंचजन नावाच्या दैत्याचा पराभव केला आणि यमाने त्याचा मोठा सन्मान केला. त्याने कालयवनाचा वध केला आणि मुचुकुंदाने त्याचा सत्कार केला.

वसुदेवं देवकीञ्च भक्तविप्रांश्च सोर्च्चयत्। रेवत्यां बलभद्राच्च यज्ञाते निशठोन्मुकौ

त्याने वसुदेव, देवकी आणि भक्त ब्राह्मणांचा सन्मान केला. बलभद्र आणि रेवती यांनी यज्ञ करून निघण्यास तयार झाले.

कृष्णात् शाम्बो जाम्बवत्यामन्यास्वन्येऽभवन् सुताः । प्रद्युम्नोऽभूच्च रुक्मिण्यां षष्ठेऽह्नि स हृतो बलात्

कृष्णापासून जांबवतीला शांब नावाचा मुलगा झाला आणि इतर पत्नींना इतर मुले झाली. रुक्मिणीपासून प्रद्युम्न जन्मला आणि सहाव्या दिवशी त्याला जबरदस्तीने पळवून नेलं.