अग्निपुराणम्

वृषो वृषधरो वीर्य्यो ग्रसनः सर्वतोमुखः। लोहितश्चैव विज्ञेया दश रुद्राः फणिस्थिताः

तो वृष, वृषधार, वीर्यवान, गिळणारा, सर्वदिशांना तोंड असलेला आणि लोहित आहे; हे दहा रुद्र सर्पांमध्ये स्थिर आहेत.

शम्भुर्विभुर्गणाध्यक्षस्त्रयक्षस्त्रिदशवन्दितः। संहारश्च विहारश्च लाभो लिप्सुर्विचक्षणः

तो शंभू, विभू, गणांचा प्रमुख, त्रिनेत्र, देवांनी वंदित, संहार, विहार, लाभ, इच्छुक आणि विचक्षण आहे.

अत्ता कुहककालाग्निरुद्रो हाटक एव च। कूष्माण्डश्चैव सत्यश्च ब्रह्मा विष्णुश्च सप्तमः

तो अन्न घेणारा, माया, काळ, अग्नी, रुद्र, हाटक, कूष्मांड, सत्य, ब्रह्मा आणि सातवा विष्णू आहे.

रुद्रश्चाष्टाविमे रुद्राः कटाहाभ्यन्तरे स्थिताः। एतेषामेव नामानि भुवनानामपि स्मरेत्

रुद्रसह हे आठ रुद्र कटाहाच्या आत आहेत; त्यांची आणि जगांची नावे आठवावीत.

भवोद्भवः सर्वभूतः सर्वभूतसुखप्रदः। सर्वसान्निध्यकृद् ब्रह्मविष्णुरुद्रशरार्च्चितः

तो भव, उद्भव, सर्वभूत, सर्वांना सुख देणारा, सर्वत्र उपस्थिती निर्माण करणारा आणि ब्रह्मा, विष्णू, रुद्र यांच्याद्वारे पूजिला जाणारा आहे.

बीजाकारो मकारश्च नाड्याविडापिङ्गलाह्वये। प्राणापानावुभौ वायू घ्राणोपस्थौ तथेन्द्रिये

बीजस्वरूप म्हणजे 'म' अक्षर, नाड्या म्हणजे इडा आणि पिंगला; प्राण आणि अपान हे दोन्ही वायू, तसेच घ्राण आणि उपस्थ ही इंद्रिये आहेत.

गन्धस्तु विषयः प्रोक्तो गन्धादिगुणपञ्चके। पार्थिवं मण्डलं पीतं वज्राङ्कं चतुरस्रकं

सुगंध हा पाच गुणांपैकी एक मानला जातो; पृथ्वी तत्त्व पिवळ्या रंगाच्या चौकोनी आकारात, वज्रचिन्ह असलेलं दर्शवलं आहे.

विस्तारो योजनानान्तु कोटिरस्य शताहता। अत्रैवान्तर्गता ज्ञेया योनयोऽपि चतुर्द्दश

याचा विस्तार शंभर कोटी योजनांचा सांगितला आहे; त्यातच चौदा योन्या समजाव्यात.

प्रथमा सर्वदेवानां मन्वाद्या देवयोनयः। मृगपक्षी च पशवश्चतुर्द्धा तु सरीसृपाः

पहिली योनी सर्व देवांची आहे, त्यात मनू वगैरे देवयोनी येतात; पशू, पक्षी आणि चौपाया, तसेच सरीसृप या चार प्रकारात विभागले आहेत.

स्थावरं पञ्चमं सर्वं योनिः षष्ठी अमानुषी। पैशाचं राक्षसं याक्षं गान्धर्व्वं चैन्द्रमेव च

पाचवी योनी सर्व स्थावरांची आहे; सहावी अमानुष योनी आहे: पिशाच, राक्षस, यक्ष, गंधर्व आणि इंद्राची.

सौम्यं प्राणेश्वरं ब्राह्ममष्टमं परिकीर्त्तितं। अष्टानां पार्थिवन्तत्त्वमधिकारास्पदं मतं

आठवी सौम्य, प्राणेश्वर आणि ब्रह्माची मानली आहे; ही आठ पृथ्वी तत्त्वाच्या अधिकारात समजली जातात.

लयस्तु प्रकृतौ बुद्धौ भोगो ब्रह्मा च कारणं। ततो जाग्रदवस्थानैः समस्तैर्भुवनादिभिः

लीन होणं प्रकृतीत आणि बुद्धीत होतं; भोग, ब्रह्मा आणि कारण असतं; त्यानंतर जागृत अवस्था, सर्व लोक वगैरे येतात.

भाव्यं त्वयाऽनुकूलेन विधिं विज्ञापयेदिति। आवाहयेत्ततो देवीं रक्षां वागीश्वरीं हृदा

तुला हे विधी अनुकूलतेने सांगावे लागतील; त्यानंतर हृदयात रक्षण करणारी वागीश्वरी देवीचे आवाहन करावं.

इच्छाज्ञानक्रियारूपां षड्विधां ह्येककारणं। पूजयेत्तर्पयेद्देवीं प्रकारेणामुना ततः

ती देवी इच्छा, ज्ञान आणि क्रिया अशा सहा स्वरूपांची असून, एकाच कारणात सामावलेली आहे; या प्रकारे देवीचे पूजन व तृप्ती करावी.

वागीश्वरीं विनिःशेषयोनिविक्षोभकारणं। हृत्सम्पुटार्थबीजादिहूं फडन्तशराणुना

वागीश्वरी सर्व योन्यांमध्ये हालचालीचे कारण आहे; हृदयाच्या संपूटात, बीजाक्षरासह, 'हूं फट' या शब्दांनी पूजन करावं.

ताडयेद्धृदये तस्य प्रविशेत्स विधानवित्। ततः शिष्यस्य चैतन्यं हृदि वह्निकणोपमं

त्याच्या हृदयावर टकटक करून, विधी जाणणारा आत प्रवेश करतो; मग शिष्याचं चैतन्य हृदयात अग्निच्या ठिणगीसारखं होतं.

निवृत्तिस्थं युतं पाशैर्ज्येष्ठया विभजेद्यथा। ओं हां हूं हः हूं फट्। ओं हं स्वाहेत्येनेनाथ पूरकेणाङ्कुशमुद्रया

निवृत्तीमध्ये असलेलं, पाशांनी बांधलेलं, ज्येष्ठेच्या नियमानुसार विभागावं: 'ॐ हां हूं हः हूं फट; ॐ हं स्वाहा' असं म्हणून श्वास घेत अङ्कुशमुद्रेने करावं.

तदाकृष्य स्वमन्त्रेण गृहीत्वाऽऽत्मनि योजयेत्। ओं हां ह्रूं हाम् आत्मने नमः। पित्रोर्विभाव्य संयोगं चैतन्यं रेचकेन तत्

मग स्वतःच्या मंत्राने आत ओढून, आत्म्यात एकरूप करावं: 'ॐ हां ह्रूं हां आत्म्याला नमः.' पित्याचा आणि मातेला एकत्र येणं व चैतन्य, हे श्वास सोडताना ध्यानात घ्यावं.

ब्रह्मादिकारणत्यागक्रमान्नीत्वा शिवास्पदं। गर्भाधानार्थमादाय युगपत् सर्वयोनिषु

ब्रह्मा वगैरे अधिकारांचा त्याग करत करत, शिवाच्या स्थानापर्यंत नेऊन, गर्भधारणेसाठी सर्व योन्यांमध्ये एकाच वेळी प्रवेश करावा.

क्षिपेद्वागीश्वरीयोनौ वामयोद्भवमुद्रया। ओं हां हां हां आत्मने नमः । पूजयेदप्यनेनैव तर्पयेदपि पञ्चधा

वागीश्वरीच्या योनित डाव्या हाताच्या उद्भवमुद्रेने टाकावं: 'ॐ हां हां हां आत्म्याला नमः.' त्याच प्रकारे पूजन व पाच प्रकारे तृप्ती करावी.

अन्ययोनिषु सर्व्वासु देहशुद्धिं हृदा चरेत्। नात्र पुंसवनं स्त्र्यादिशरीरस्यापि सम्भवात्

इतर सर्व योन्यांमध्ये, हृदयात देहशुद्धी करावी; येथे पुंसवन विधी नाही, कारण स्त्री शरीरही होऊ शकतं.

सीमन्तोन्नयनं वापि दैवान्यङ्गानि देहवत्। शिरसा जन्म कुर्व्वीत जुगुप्सन् सर्व्वदेहिनां

किंवा सिमंतोन्नयन किंवा इतर दैवी अंगांची कृती शरीराप्रमाणे करावी; जन्म शिराने घ्यावा, सर्व देहधारकांचा त्याग करावा.

तथैव भावयेदेषामधिकारं शिवाणुना भोगं कवचमन्त्रेण शस्त्रेण विषयात्मना

त्याचप्रमाणे, शिवबीजाने त्यांचा अधिकार ध्यानात घ्यावा; भोग कवचमंत्राने, आणि शस्त्राने विषयस्वरूपात करावा.

मोहरूपमभेदञ्च लयसञ्ज्ञं विभावयेत्। शिवेन स्रोतसां शुद्धिं हृदा तत्त्वविशोधनं

मोहाचं रूप, त्याचं एकरूपपण आणि विलयनाची अवस्था मनात ध्यानात घ्यावी. शिवाच्या कृपेने, मनाच्या अंतरात सर्व प्रवाहांची शुद्धी आणि तत्त्वांची खरी ओळख साधावी.

पञ्च पञ्चाहुतीः कुर्य्यात् गर्भाधानादिषु क्रमात्। मायया मलकर्मादिपाशबन्धनिवृत्तये

माया, मळ आणि कर्मादी बंधनं दूर करण्यासाठी, गर्भधारणेपासून सुरू करून, पाच-पाच आहुतींचे पाच संच योग्य क्रमाने द्यावेत.

निष्कृत्यैव हृदा पश्चाद् यजेत शतमाहुतीः। मलशक्तिनिरोधेन पाशानाञ्च वियोजनं

मनाने शुद्धी करून झाल्यावर, नंतर शंभर आहुती द्याव्यात. मळाची शक्ती रोखल्याने बंधनांपासून मुक्तता होते.

स्वाहान्तायुधमन्त्रेण पञ्चपञ्चाहुतीर्यजेत्। मायाद्यन्तस्य पाशस्य सप्तवारास्त्रजप्तया

'स्वाहा'ने संपणाऱ्या अस्त्रमंत्राने पाच-पाच आहुतींचे पाच संच द्यावेत. माया इथपर्यंतच्या बंधनासाठी, सात वेळा अस्त्रमंत्र म्हणावा.