अग्निपुराणम्

अकृतं वाक्यहीनं च तत् पूरय महेश्वर । सपूतत्वं परेशान पवित्रं पापनाशनम्

महेश्वरा, मी जे काही अपूर्ण राहिलं किंवा बोलण्यात कमी पडलो, ते सर्व तू पूर्ण कर. परमेश्वरा, मला शुद्धता, पावित्र्य आणि पापांचा नाश मिळू दे.

त्वया पवित्रितं सर्व जगत् स्थावरजङ्गमम्। खण्डितं यन्मया देव व्रतं वैकल्पयोगतः

देवा, स्थावर आणि जंगम जग सगळं तुझ्यामुळे पवित्र होतं. मी कधी दुर्लक्षाने किंवा चुकून कोणतंही व्रत मोडलं असेल, तर

एकीभवतु तत् सर्वं तवाज्ञासूत्रगुम्फितम्। जपं निवेद्य देवस्य भक्त्या स्तोत्रं विधाय च

ते सर्व तुझ्या आज्ञेच्या धाग्याने एकरूप होऊ दे. देवाच्या जपाचे अर्पण करून, भक्तीने स्तोत्र तयार करावं.

नत्वा तु गुरुणादिष्टं गृह्णीयान्नियमन्नरः। चतुर्म्मासं त्रिमासं वा त्र्यहमेकाहमेव च

गुरूंनी सांगितलेला नियम मान्य करून, नमस्कार करून, चार महिने, तीन महिने, तीन दिवस किंवा अगदी एक दिवससुद्धा तो नियम पाळावा.

प्रणम्य क्षमयित्वेशं गत्वा कुण्डान्तिकं व्रती। पावलकस्थे शिवेऽप्येवं पवित्राणां चतुष्टयम्

प्रणाम करून, प्रभूची क्षमा मागून, व्रतीने कुंडाजवळ जावं. अग्नित स्थापन केलेल्या शिवाच्या साक्षीने, अशी चार पवित्रता पूर्ण होते.

समारोप्य समभ्यर्च्च्य पुष्पधूपाक्षतादिभिः। अन्तर्बलिं पवित्रञ्च रुद्रदिभ्यो निवेदयेत्

फुलं, धूप, अक्षता इत्यादींनी पूजा करून, अंतरबलि आणि पवित्रता रुद्र आणि इतर देवांना अर्पण करावी.

प्रविश्यान्तः शिवं स्तुत्वा सप्रणामं क्षमापयेत्। प्रायश्चित्तकृतं होमं कृत्वा हुत्वा च पायसं

मंदिरात जाऊन, शिवाची स्तुती करून, नमस्कार करावा आणि क्षमा मागावी. प्रायश्चित्त म्हणून होम करून, पायसाचा नैवेद्य अर्पण करावा.

शनैः पूर्णाहुतिं दत्वा वह्निस्थं विसृजेच्छिवं। होमं व्याहृतिमिः कृत्वा रुन्ध्यान्निष्ठुरयाऽनलं

हळूहळू पूर्ण आहुती देऊन, अग्नित स्थापन केलेल्या शिवाला मुक्त करावं. व्याहृत्यांनी होम करून, अग्नीला कठोरपणे न विझवता शांत करावं.

अग्न्यादिभ्यस्ततो दद्यादाहुतीनां चतुष्टयं। दिक्पतिभ्यस्ततो दद्यात् सपवित्रं बहिर्बलिं

मग अग्नी आणि इतर देवांना चार आहुत्या द्याव्यात. त्यानंतर, दिशांच्या रक्षणकर्त्यांना पवित्रता आणि बाह्य बलि अर्पण करावा.

सिद्धान्तपुस्तके दद्यात् सप्रमाणं पवित्रकं ।। ओं हां भूः स्वाहा। ओं हां भुवः स्वाहा। ओं हां स्वः स्वाहा। ओं हां भुर्भुवः स्वः स्वाहा। होमं व्याहृतिभिः कृत्वा दत्वाऽऽहुतिचतुष्टयं

पवित्रता योग्य मापासह सिद्धांताच्या पुस्तकात ठेवावी. 'ॐ हां भूः स्वाहा', 'ॐ हां भुवः स्वाहा', 'ॐ हां स्वः स्वाहा', 'ॐ हां भूर्भुवः स्वः स्वाहा' असे व्याहृत्यांनी होम करून, चार आहुत्या द्याव्यात.

ओं हां अग्नये स्वाहा। ओं हां सोमाय स्वाहा। ओं हां अग्नीषोमाभ्यां स्वाहा। ओं हां अग्नये स्विष्टकृते स्वाहा। गुरुं शिवमिवाभ्यर्च्य वस्त्रभूषादिविस्तरैः। समग्नं सफलं तस्य क्रियाकाण्डादि वार्षिकं ।। यस्य तुष्टो गुरुः सम्यगित्याह परमेश्वरः। इत्थं गुरोः समारोप्य हृदालम्बिपवित्रकं

द्विजादीन् भोजयित्वा तु भक्त्या वस्त्रादिकं ददेत्। दानेनानेन देवेश प्रीयतां मे सदाशिवः

द्विज आणि इतरांना भक्तीने जेवू घालावं आणि वस्त्रादी द्यावं. या दानामुळे, देवाधिदेव सदाशिव माझ्यावर नेहमी प्रसन्न राहो.

भक्त्या स्नानादिकं प्रातः कृत्वा शम्भोः समाहरेत्। पवित्राण्यष्टपुष्पैस्तं पूजयित्वा विसर्ज्जयेत्

भक्तीने सकाळी स्नान वगैरे करून, शंभूंसाठी सर्व गोष्टी गोळा कराव्यात. आठ फुलांनी आणि पवित्रतेने त्याची पूजा करून, त्याला निरोप द्यावा.

नित्यं नैमित्तिकं कृत्वा विस्तरेण यथा पुरा। पवित्राणि समारोप्य प्रणम्याग्नौ शिवं यजेत्

नेहमी पूर्वीप्रमाणे नित्य आणि नैमित्तिक विधी सविस्तर करून, पवित्रता ठेवून, नमस्कार करून, अग्नित शिवाची पूजा करावी.

प्रायश्चित्तं ततोऽस्त्रेण हुत्वा पूर्णाहुतिं यजेत्। भुक्तिकामः शिवायाथ कुर्य्यात् कर्म्मसमर्पणं

मग अस्त्राने प्रायश्चित्त होम करून, पूर्ण आहुती द्यावी. ज्याला भोगाची इच्छा आहे, त्याने आपली सर्व कर्मे शिवाला अर्पण करावीत.

त्वत्‌प्रसादेन कर्म्मेदं ममास्तु फलसाधकं। मुक्तिकामस्तु कर्म्मेदं माऽस्तु मे नाथ बन्धकं

तुझ्या कृपेने माझं हे कर्म फळ देणारं होवो; मुक्तीची इच्छा असताना हे कर्म मला बंधनात टाकणारं होऊ नये, हे नाथा.

वह्निस्थं नाडीयोगेन शिवं संयोजयेच्छिवे। हृदि न्यस्याग्निसङ्घातं पावकं च विसर्जयेत्

नाड्यांमधून जागवलेली अग्नी शिवामध्ये, शुभ शिवामध्ये एकरूप करावी; मग हृदयात अग्नीचं तेज ठेवून, त्या पावन अग्नीला मुक्त करावं.

समाचम्य प्रविश्यान्तः कुम्भानुगतसंवरान्। शिवे संयोज्य साक्षेपं क्षमस्वेति विसर्जयेत्

पाणी पिऊन, आत प्रवेश करून, कुम्भकाच्या स्थितीत श्वास धरावा; मग तो श्वास शिवाशी एकरूप करून, 'माफ करा' असं म्हणत सोडावा.

विसृज्य लोकपालादीनादायेशात् पवित्रकं। सति चण्डेश्वरे पूजां कृत्वा दत्वा पवित्रकं

दिशांचे रक्षक व इतरांना निरोप देऊन, पवित्र धागा घ्यावा; आणि चंडेश्वर असला तर, त्याची पूजा करून तो पवित्र धागा अर्पण करावा.

तन्निर्माल्यादिकं तस्मै सपवित्रं समर्पयेत्। अथवा स्थण्डिले चण्डं विधिना पूर्ववद्यजेत्

त्याला सर्व निघालेलं नित्य व पवित्र धागा अर्पण करावं; किंवा वेदीवर चंडाची पूर्वीप्रमाणे पूजा करावी.

यत् किञ्चिद्वार्षिकं कर्म्म कृतं न्यूनाधिकं मया। तदस्तु परिपूर्णं मे चण्ड नाथ तवाज्ञया

माझ्याकडून जे काही वार्षिक कर्म झालं, ते कमी किंवा जास्त असलं तरी, हे चंडनाथा, तुझ्या आज्ञेने ते पूर्णत्वाला जावो.

इति विज्ञाप्य देवेशं नत्वा स्तुत्वा विसर्जयेत् । त्यक्तनिर्म्माल्यकः शुद्धः स्नापयित्वा शिवं यजेत्

अशा प्रकारे देवेश्वराला कळवून, वाकून व स्तुती करून, त्याची परवानगी घ्यावी; निघालेलं नित्य टाकून, शुद्ध होऊन, स्नान करून शिवाची पूजा करावी.

ईश्वर उवाच वक्ष्ये दमनकारोहविधिं पूर्ववदाचरेत्। हरकोपात् पुरा जातो भैरवो दमिताः सुराः

ईश्वर म्हणाले: मी आता दमणक शाखा लावण्याची विधी सांगतो, जी पूर्वीप्रमाणे करावी; पूर्वी हराच्या रागातून भैरव जन्माला आला आणि देवांना वश केले.

तेनाथ शप्तो विटपो भवेति त्रिपुरारिणा। प्रसन्नेनेरितं चेदं पूजयिष्यन्त्रि ये नराः

मग त्रिपुरारिने त्या फांदीला 'झाड हो' असा शाप दिला; आणि त्याच्या कृपेने सांगितलं की, जे लोक याची पूजा करतील, त्यांना पुण्य लाभेल.

परिपूर्णफलं तेषां नान्यथा ते भविष्यति। सप्तम्यां वा त्रयो दश्यां दमनं संहितात्मभिः

त्यांना पूर्ण फळ मिळेल, अन्यथा नाही; सप्तमी किंवा त्रयोदशीला, शास्त्र जाणणाऱ्यांनी दमणक घ्यावा.

सम्पूज्य बोधयेद्‌ वृक्षं भववाक्येन मन्त्रवित्। हरप्रसादसम्भूत त्वमत्र सन्निधीभव

पूजा करून, मंत्र जाणणाऱ्याने झाडाला 'हराच्या कृपेने जन्मलेला, इथे उपस्थित हो' असं म्हणत जागं करावं.

शिवकार्यं समुद्दिश्य नेतव्योऽसि शिवाज्ञया। गृहेऽप्यामन्त्रणं कुर्य्यात् सायाह्ने चाधिवासनं

शिवाच्या कार्यासाठी, शिवाच्या आज्ञेने तुला आणावं; घरीसुद्धा आमंत्रण द्यावं आणि संध्याकाळी स्थापना करावी.

यथाविधि समभ्यर्च्य सूर्य्यशङ्करपावकान्। देवस्य पश्चिमे मूलं दद्यात्तस्य मृदा युतं

नियमाप्रमाणे सूर्य, शंकर आणि अग्नीची पूजा करून, त्या झाडाचं मूळ मातीमध्ये मिसळून देवाच्या पश्चिमेला ठेवावं.

वामेन शिरसा वाऽथ नालं धात्रीं तथोत्तरे। दक्षिणे भग्नपत्रञ्च प्राच्यां पुष्पञ्च धारणं

डावीकडे खोड किंवा फळ, उत्तरेला देठ, दक्षिणेला तुटलेलं पान आणि पूर्वेला फुल ठेवावं.