अग्निपुराणम्

पवित्राणि समादाय प्रोक्षितान्यर्घ्यवारिणा। संहितामन्त्रपूतानि नीत्वा पावकसन्निधिं

पवित्र वस्तू घेऊन, अर्घ्याच्या पाण्याने शिंपडून आणि संहितामंत्रांनी शुद्ध करून त्या अग्नीच्या सान्निध्यात न्याव्यात.

कृष्णाजिनादिनाऽऽच्छाद्य स्मरन् संवत्सरात्मकम्। साक्षइणं सर्वकृत्यानां गोप्तारं शिवमव्ययं

काळ्या कृष्णमृगाच्या कातडीने झाकून, वर्षस्वरूपाचा स्मरण करून, सर्व कर्मांचे थेट रक्षण करणारा, मंगल आणि अविनाशी अशा शिवाचे ध्यान करावे.

स्वेति हेति प्रयोगेण मन्त्रसंहितया पुनः। शोधयेच्च पवित्राणि वाराणामेकविंशतिं

‘स्वेति हेति’ या मंत्रसंहितेच्या वापराने, पवित्र धागे एकवीस वेळा पाण्याने शुद्ध करावेत.

गृहादि वेष्टयेत्सूत्रैर्गन्धाद्यं रवये ददेत्। पूजिताय समाचम्य कृतन्यासः कृतार्घ्यकः

घर आणि इतर वस्तूंना धाग्यांनी गुंडाळून, सुगंधी द्रव्ये सूर्याला अर्पण करावीत. पूजा करून, पाणी पिऊन, न्यास आणि अर्घ्य विधी पूर्ण करावेत.

नन्द्यादिब्योऽथ गन्धाख्यं वास्तोश्चाथ प्रविश्य च । शस्त्रेभ्यो लोकपालेब्यः स्वनाम्ना शिवकुम्भके

नंदी आणि इतरांना, सुगंधाच्या देवतेला, घरात प्रवेश केल्यावर शस्त्रांना, दिशांचे रक्षक आणि स्वतःच्या नावाने शुभ कलशात अर्पण करावे.

वर्द्धन्यै विघ्नराजाय गुरवे ह्यात्मने यजेत्। अथ सर्वौषधीलिप्तं धूपितं पुष्पदूर्वया

वर्धनी, विघ्नराज, गुरु आणि आत्म्याची पूजा करावी. मग सर्व औषधी लावून, फुलांनी आणि दुर्व्यांनी धूप करावा.

आमन्त्रय च पवित्रं तत् विधायाञ्जलिमध्यगम्। आसस्तविधिच्छिद्रपूरणे च विधि प्रति

ते पवित्र धागे बोलून, ते जोडलेल्या हातांच्या मध्ये ठेवावेत आणि विधीतील उणीव भरून काढण्यासाठी, नियमानुसार त्याचा उपयोग करावा.

प्रभवामन्त्रयामि त्वां त्वदिच्छावाप्तिकारिकां। तत्सिद्धिमनुजानीहि यजतश्चिदचित्पते

हे सामर्थ्यशाली, मी तुला आमंत्रित करतो. तू इच्छा पूर्ण करणारा आहेस. साधकाच्या यशासाठी, चेतन-अचेतनांच्या अधिपती, कृपया संमती दे.

सर्वथा सर्वदा शम्भो नमस्तेऽस्तु प्रसीद मे। आमन्त्रितोऽसि देवेश सह देव्या गणेश्वरैः

शंभो, सर्व काळ आणि प्रत्येक प्रसंगी तुला नमस्कार असो. माझ्यावर कृपा कर. देवी आणि गणेश्वरांसह, देवाधिदेव, तुला आमंत्रण देतो.

मन्त्रेसैर्ल्लेकपालैश्च सहितः परिचारकैः। निमन्त्रयाम्यहन्तुभ्यं प्रभाते तु पवित्रकम्

मंत्रधारी, कपालधारी आणि सेवकांसह, मी तुम्हा सर्वांना आमंत्रित करतो. सकाळी पवित्र धाग्याचे आमंत्रण करावे.

नियमञ्च करिष्यामि परमेश तवाज्ञया। इत्येवन्देवमामन्त्र्य रेचकेनामृतीकृतम्

परमेश्वरा, तुझ्या आज्ञेने मी नियम पाळीन. अशा प्रकारे आमंत्रण करून, श्वासाने अमृत केले जावे.

शिवान्तं मूलमुच्चार्य्य तच्छिवाय निवेदयेत्। जपं स्तोत्रं प्रणामञ्च कृत्वा शम्भुं क्षमापयेत्

‘शिव’ या शब्दाने संपणारा मूलमंत्र उच्चारून, तो शिवाला अर्पण करावा. जप, स्तोत्र आणि नमस्कार करून, शंभूची क्षमा मागावी.

हुत्वा चरोस्तृतीयांशं तद्ददीत शिवाग्नये । दिग्वासिब्यो दिगीशेभ्यो भूतमातृगणेभ्य उ

तिसरा भाग होम करून, तो शिवाग्नीला अर्पण करावा. दिशांचे रक्षक, दिग्पती आणि भूतमातेच्या गणांना द्यावा.

रुद्रेभ्यः क्षेत्रपादिभ्यो नमः स्वाहा बलिस्त्वयं। दिङ्नागाद्यैश्च पूर्वादौ क्षेत्राय चाग्नये बलिः

रुद्र आणि क्षेत्रपालांना नमस्कार आणि स्वाहा, ही बलि आहे. पूर्व दिशेला, दिग्गज आणि इतर दिक्पती, क्षेत्र आणि अग्नी यांना बलि द्यावी.

तत ओमग्नये स्वाहा स्वाहा सोमाय चैव हि। ओमग्नीषोमाभ्यां स्वाहाऽग्नये स्विष्टकृते तथा

मग ‘ॐ अग्नये स्वाहा, सोमाय स्वाहा, ॐ अग्नीषोमाभ्यां स्वाहा, अग्नीला स्विष्टकृत’ असे म्हणावे.

इत्याहुतिच्तुष्कन्तु दत्वा कुर्य्यात्तु योजनाम्। वह्निकुण्डार्च्चितं देवं मण्डलाभ्यर्च्चिते शिवे

ही चार आहुती दिल्यावर, संयोग करावा. अग्निकुंडात पूजिलेला देव आणि मंडलात पूजिलेला शिव यांना अर्पण करावे.

नाडीसन्धानरूपेण विधिना योजयेत्तत्तः। वंशादिपात्रे विन्यस्य अस्त्रञ्च हृदयन्ततः

नाडी संधानाच्या पद्धतीने त्यांचा संयोग करावा. मग वंशादी पात्रात ठेवावे आणि हृदयावर अस्त्र मंत्र लावावा.

अधिरोप्य पवित्राणि कलाभिर्वाऽथ मन्त्रयेत्। षडङ्गं ब्रह्ममूलैर्व्वां हृद्वर्म्मास्त्रञ्च योजयेत्

पवित्र धागे ठेवून किंवा कलांनी मंत्र म्हणावे. सहा अंग आणि ब्रह्ममूल मंत्रांनी हृदय, कवच आणि अस्त्र लावावे.

विधाय सूत्रैः संवेष्ट्य पूजयित्वाऽङ्गसम्भवैः । रक्षार्थं जगदीशाय भक्तिनम्रः समर्पयेत्

धाग्यांनी गुंडाळून, अंगज मंत्रांनी पूजा करून, रक्षणासाठी, भक्तिभावाने वाकून जगदीशाला अर्पण करावे.

पूजिते पुष्पधूपाद्यैर्द्दत्वा सिद्धान्तपुस्तके। गुरोः पादान्तिकं गत्वा भक्त्या दद्यात् पवित्रकम्

फुलं, धूप वगैरेने पूजा करून, पवित्र धागा ग्रंथावर ठेवावा. मग गुरुजींच्या पायाजवळ जाऊन, भक्तीभावाने तो पवित्रक अर्पण करावा.

निर्गत्य वहिराचम्य गोमये मण्डलत्रये। पञ्चगव्यञ्चरुन्दन्तधावनञ्च क्रमाद यजेत् ।.

बाहेर जाऊन शुद्धी करून, गोमयाच्या तीन वर्तुळांत, पाचगव्य, दही आणि धुण्याची पूजा एकामागोमाग करावी.

आचान्तो मन्त्रसम्बद्धः कृतसङ्गीतजागरः। स्वपेदन्तः स्मरन्नीशं बुभुक्षुर्दर्भसंस्तरे

शुद्ध होऊन, मंत्राशी एकरूप होऊन, गाणं आणि जागरण केल्यावर, अन्नाची इच्छा ठेवून, दर्भाच्या आसनावर, अंतःकरणात ईश्वराचा स्मरण करत झोपावं.

अनेनैव प्रकारेण मुमुक्षुरपि संविशेत्। केवलम्भस्मशय्यायां सोपवासः समाहितः

मुक्तीची इच्छा असलेल्यानेही, ह्याच प्रकारे, उपवास करून आणि मन एकाग्र करून, फक्त भस्माच्या शय्येवर झोपावं.

ईश्वर उवाच अथ प्रातः समुत्थाय कृतस्नानः समाहितः। कृतसन्ध्यार्चनो मन्त्री प्रवीस्य मखमण्डपम्

ईश्वर म्हणाले: मग सकाळी उठून, स्नान करून, मन एकाग्र करून, संध्यावंदन व पूजा करून, मंत्रसंपन्न पुजारी यज्ञमंडपात प्रवेश करावा.

समादाय पवित्राणि अविसर्जितदैवतः। ऐशान्यां भाजने शुद्धे स्थापयेत् कृतमण्डले

पवित्रकं घेऊन, देवतांना निरोप न देता, पूर्वी तयार केलेल्या वेदीवर, ईशान्य दिशेला स्वच्छ भांड्यात ठेवावं.

ततो विसर्ज्य देवेशं निर्म्माल्यमपनीय च। पूर्ववद् भूतले शुद्धे कृत्वाह्नि कमथ द्वयम्

मग देवाधिदेवाचा निरोप देऊन, वापरलेली सामग्री काढून, पूर्वीप्रमाणे, स्वच्छ भूमीवर त्या दिवशीसाठी दोन कमठे ठेवावेत.

आदित्यद्वारदिक्‌पालकुम्भेशानौ शिवेऽनले । नैमित्तिकीं सविस्तारां कुर्य्यात् पूजां विशेषतः

सूर्याच्या दरवाज्याजवळ, दिशांमध्ये, दिक्पालांच्या कलशाजवळ, ईश्वर, शिव आणि अग्नी येथे, विस्ताराने आणि विशेष पूजा करावी.

मन्त्राणां तर्पणं प्रायश्चित्तहोमं शरात्मना । अष्टोत्तरशतं कृत्वा दद्यात् पूर्णाहुतिं शनैः

मंत्रांना तर्पण करून, शररूपाने प्रायश्चित्त होम करून, एकशेआठ वेळा पूर्ण करून, शांतपणे पूर्णाहुती द्यावी.

पवित्रं भानवे दत्वा समाचम्य ददीत च। द्वारपालादिदिक्पालकुम्भवर्द्धनिकादिषु

पवित्रक सूर्याला अर्पण करून, स्वतः शुद्ध होऊन, ते द्वारपाल, दिक्पाल, कलशवर्धक यांना देखील अर्पण करावं.