अग्निपुराणम्

सर्वेशः सर्वदेवाः स्युः क्रमेण नवतन्तुषु। अष्टोत्तरशतान्यर्द्धं तदर्धं चोत्तमादिकम्

सर्वेश्वर आणि सर्व देवता नव धाग्यांमध्ये क्रमाने असाव्यात; एकशेआठ, किंवा त्याचे अर्धे, किंवा त्यातले सर्वोत्तम एवढे धागे असावेत.

एकाशीत्याऽथवा सूत्रैस्त्रिंशताऽप्यऽप्यष्टयुक्तया। पञ्चाशता वा कर्त्तव्यं तुल्यग्रन्थ्यन्तरालकम्

किंवा एक्याऐंशी धागे, किंवा तीस, किंवा आठ वाढवून; किंवा पन्नास धागे, सर्व गाठी समान अंतरावर बांधाव्यात.

द्वादशाङ्गुलमानानि व्यासादष्टाङ्गुलानि च। लिङ्गविस्तारमानानि चतुरङ्गुलकानि वा

बारा अंगुळांची लांबी, किंवा आठ अंगुळांची रुंदी; किंवा लिंगाच्या जाडीप्रमाणे चार अंगुळांची माप असावी.

तथैव पिण्डिकास्पर्शं चतुर्थं सर्वदैवतम्। गङ्गावतारकं कार्य्यं सुजातेन सुधौतकम्

त्याचप्रमाणे, पिंडीचा स्पर्श हा चौथा, सर्व देवतांसाठी आहे. गंगेचा अवतार सुजाता आणि स्वच्छ धाग्याने करावा.

ग्रन्थिं कुर्य्याच्च वामेन अघोरेणाथ शोधयेत्। रञ्जयेत् पुरुषेणैव रक्तचन्दनकुङ्कुमैः

गांठ डाव्या हाताने बांधावी आणि 'अघोर' मंत्राने शुद्ध करावी. नंतर पुरुषाने लाल चंदन, कुंकू, कस्तुरी, पिवळा रंग आणि इतर रंगांनी रंगवावे.

कस्तूरीरोचनाचन्द्रैर्हरिद्रागैरिकादिभिः। ग्रन्थयो दश कर्त्तव्या अथवा तन्तुसङ्ख्यया

कस्तुरी, रोचना, चंदन, हळद, गेरू आणि अशा पदार्थांनी दहा गाठी बांधाव्यात, किंवा धाग्यांची संख्या मोजूनही गाठी घालाव्यात.

अन्तरं वा यथाशोभमेकद्विचतुरङ्गुलम्। प्रकृतिः पौरुषी वीरा चतुर्थी त्वपराजिता

गाठींमध्ये एक, दोन किंवा चार बोटांच्या अंतराने, जसे शोभेल तसे अंतर ठेवावे. मूळ प्रकार पुरुषी, वीर आणि चौथा अपराजिता असे आहेत.

जयाऽन्या विजया षष्ठी अजिता च सदाशिवा। मनोन्मनी सर्वमुखी ग्रन्थयोऽभ्यधिकाः शुभाः

यात जय, विजय, सहावी अजिता, सदा शिवा, मनोन्मनी, सर्वमुखी या शुभ गाठी अधिक प्रमाणात बांधाव्यात.

कार्य्या वा चन्द्रवह्न्यर्कपवित्रं शिववद्धदि। एकैकं निजमूर्त्तौ वा पुप्तके गुरुके गणे

या गाठी चंद्र, अग्नी, सूर्य, पवित्र धागा किंवा शिवासाठी कराव्यात; किंवा प्रत्येक मूर्ती, पुष्पार्पण, गुरु किंवा गणासाठी वेगवेगळ्या गाठी घालाव्यात.

स्यादेकैकं तथा द्वारदिक्पालकलशादिषु। हस्तादिनवहस्तान्तं लिङ्गानां स्यात्पवित्रकम्

दरवाजा, दिशा रक्षण करणारे, कलश वगैरे यासाठी एकेक गाठ बांधावी. लिंगासाठी पवित्र धागा हातापासून नव हातांपर्यंत लांब असावा.

अष्टाविंशतितो वृद्धं दशभिर्द्दशभिः क्रमात्। द्व्यङ्गुलाभ्यन्तरास्तत्र क्रमादेकाङ्गुलान्तराः

अठ्ठावीस गाठींपासून पुढे, प्रत्येक दहा गाठींनी वाढवाव्यात. त्यात दोन बोटांचे अंतर ठेवावे, आणि पुढे एक बोट अंतराने गाठी घालाव्यात.

ग्रन्थयो मानमप्येषां लिङ्गविस्तारसस्मितम्। सप्तम्यां वा त्रयोदश्यां कृतनित्यक्रियः शुचिः

गाठींचे माप लिंगाच्या रुंदीप्रमाणे असावे. सप्तमी किंवा त्रयोदशी दिवशी, नित्यकर्मे शुद्धतेने करून हे करावे.

भूषयेत् पुष्पवस्त्रद्यैः सायाह्ने यागमन्दिरं। कृत्वा नैमित्तिकीं सन्ध्यां विशेषेण च तर्प्पणम्

सायंकाळी यज्ञमंडप फुलांनी आणि वस्त्रांनी सुंदर सजवावा. निमित्ताने संध्यावंदन करून, विशेषतः तर्पण करावे.

परिगृहीते भूभागे पवित्रे सूर्य्यमर्च्चयेत् । आचम्य सकलीकृत्य प्रणवार्घ्यकरो गुरुः

पवित्र धागा घेऊन, पवित्र केलेल्या भूमीवर सूर्याची पूजा करावी. पाणी पिऊन, सर्व पूर्वकर्मे करून, गुरु प्रार्थना आणि अर्घ्य अर्पण करतो.

द्वाराण्यस्त्रेण सम्प्रोक्ष्य पूर्वादिक्रमतोऽर्च्चयेत्। हां शन्तिकलद्वारं द्वौ द्वौ द्वाराधिपौ यजेत्

द्वारांवर अस्त्रमंत्राने पाणी शिंपडून, पूर्वेकडून क्रमाने पूजा करावी. शांतिद्वारावर प्रत्येक द्वाराला दोन द्वारपालांची पूजा करावी.

निवृत्तिकलाद्वारायप्रतिष्ठाख्यकलात्मने। तच्छाकयोः प्रतिद्वारं द्वौ द्वौ द्वाराधिपौ यजेत्

निवृत्तिकला द्वारावर, प्रतिष्ठा नावाच्या कलारूपासाठी, त्या दोन द्वारांवर प्रत्येक द्वाराला दोन द्वारपालांची पूजा करावी.

जन्दिने महाकालाय भृङ्गिणेऽथ गणाय च। वृषभाय च स्कन्दाय देव्यै चण्डायचक्रमात्

जन्मदिनी महाकाळ, भृंगी, गण, वृषभ, स्कंद, देवी, चंडा आणि चक्रमात यांची पूजा करावी.

नित्यं च द्वारपालादीन् प्रविश्य द्वारपश्चिमे। इष्ट्वा वास्तुं भूतशुद्धिं विशेषार्घ्यकरः शिवः

नेहमी, द्वारपालांच्या मागून पश्चिम द्वारात प्रवेश केल्यावर, वास्तूची पूजा करून, शिवाला विशेष अर्घ्य अर्पण करावा.

प्रोक्षणाद्यं विदायाथ यज्ञसम्बारकृन्नरः। मन्त्रयेद्दर्भदूर्वाद्यैः पुष्पाद्यैश्च हृदादिभिः

प्रथम पाणी शिंपडून, यज्ञाची तयारी करावी. कुश, दूर्वा, फुले आणि हृदयादी मंत्रांनी जप करावा.

शिवहस्तं विधायेत्थं स्वशिरस्यधिरोपयेत्। शिवोऽहमादिः सर्वज्ञो मम यज्ञप्रधानता

शिवाचा हात अशा प्रकारे करून, तो स्वतःच्या डोक्यावर ठेवावा. 'मीच शिव आहे, सर्वज्ञ आहे, आणि माझा यज्ञ श्रेष्ठ आहे' असे मनाशी ठरवावे.

अत्यर्थं भावयेद्देवं ज्ञानखड्गकरो गुरुः। नेर्ऋतीं दिशमासाद्य प्रक्षिपेदुदगाननः

गुरु ज्ञानाचे तलवार हातात घेऊन, देवतेचे मनापासून चिंतन करावे. उत्तर दिशेला तोंड करून, नैऋत्य दिशेला जाऊन तेथे अर्पण करावे.

अर्घ्याम्बुपञ्चगव्यञ्च समस्तान् मखमण्डपे। चतुष्पथान्तसंस्कारैर्वीक्षणाद्यैः सुसंस्कृतैः

अर्घ्याचे पाणी, पंचगव्य आणि इतर सर्व पदार्थ यज्ञमंडपात शिंपडावेत. चौकाच्या ठिकाणी योग्य विधीने, लक्षपूर्वक पाहून आणि इतर कृती कराव्यात.

विक्षिप्य विकिरांस्तत्र कुशकूर्च्चोपसंहरेत् । तानीशदिशि वर्द्धन्यामासनायोपकल्पयेत्

तेथे नैवेद्य विखुरून, कुशाची पेंढी गोळा करावी. ईशान्य दिशेला त्यांच्यासाठी आसन तयार करावे.

नैर्ऋते वास्तुगीर्वाणा द्वारे लक्ष्मीं प्रपूजयेत्। पश्चिमाभिमुखं कुम्भं सर्वदान्योपरि स्थितम्

नैरृत आणि वास्तु या दिशांच्या दाराजवळ लक्ष्मीचे पूजन करावे. पश्चिमेकडे तोंड करून ठेवलेला कलश नेहमी इतर सर्वांपेक्षा वर असावा.

प्रणवेन वृषारूढं सिहस्थां वर्द्धनीन्ततः। कुम्भे शाङ्गं शिवन्देवं वर्द्धन्यामस्त्रमर्च्चयेत्

ॐकाराने वृषभावर बसलेल्या आणि सिंहावर आसन केलेल्या वर्धिनी देवीचे पूजन करावे. त्यानंतर कलशात वर्धिनी मंत्राने धनुष्यधारी शिवाचे पूजन करावे.

दिक्षु शक्रादिदिक्पालान् विष्णुब्रह्मशिवादिकान्। वर्द्धनीं सम्यगादाय घटप्टष्ठानुगामिनीं

सर्व दिशांना इंद्र वगैरे दिक्पाल, विष्णु, ब्रह्मा, शिव आणि इतर देवतांचे पूजन करावे. कलश आणि आठ दिक्पाल यांच्या मागे वर्धिनी देवीचे योग्य प्रकारे आवाहन करावे.

शिवाज्ञां श्रावयेन्मन्त्री पूर्वादीशानगोचरम्। अविच्छिन्नपयोधारां मूलमन्त्रमुदीरयेत्

पूर्व दिशेपासून ईशान्य दिशेपर्यंत शिवाची आज्ञा पुरोहिताने जाहीर करावी. अखंड पाण्याचा प्रवाह सुरू ठेवत मूळ मंत्राचा उच्चार करावा.

समन्ताद् भ्रामयेदेनां रक्षार्थं शस्त्ररूपिणीम्। पूर्वं कलशमारोप्य शस्त्रार्थन्तस्य वामतः

रक्षणासाठी शस्त्ररूपाने तिचे सर्वत्र प्रदक्षिणा करावी. प्रथम कलश ठेवून, शस्त्र त्याच्या डाव्या बाजूला असावे.

समग्रासनके कुम्भे यजेद्देवं स्थिरासने। वर्द्धन्यां प्रणवस्थायामायुधन्तदनु द्वयोः

पूर्ण आसनावर बसवलेल्या कलशात देवतेचे पूजन करावे. वर्धिनीमध्ये ॐकाराच्या स्थानी आणि शस्त्राच्या स्थानी, या दोघांच्या मध्ये पूजन करावे.