अग्निपुराणम्

सीताया हरणं पापं कृतन्त्वं हि गुरुर्यतः। अतो गच्छामि युद्धाय रामं हन्मि सवानरम्

"तुम्ही, माझ्या मोठ्या भावाने, सीतेचे अपहरण करून पाप केले आहे. त्यामुळे मी आता युद्धाला जातो आणि रामासह सर्व वानरांना मारतो."

इत्युक्त्वा वानरान् सर्वान् कुम्भकर्णो ममर्द्द ह। गृहीतस्तेन सुग्रीवः कर्णनासं चकर्त्त सः

हे बोलून कुम्भकर्णाने सर्व वानरांना चिरडले. त्याने सुग्रीवाला पकडून त्याची कान आणि नाक कापली.

कर्णनासाविहीनोऽसौ भक्ष यामास वानरान्। अथ कुम्भो निकुमभश्च मकराक्षश्च राक्षसः

कान आणि नाक नसलेला सुग्रीव वानरांमध्ये खाल्ला गेला. मग कुम्भ, निकुम्भ आणि राक्षस मकराक्षा आले.

ततः पादौ ततश्छित्त्वा शिरो भूमौ व्यपातयत् । अथ कुम्भो निकुम्भश्च मकराक्षश्च राक्षसः

मग त्याने त्यांचे पाय कापले आणि डोकी जमिनीवर फेकली. नंतर कुम्भ, निकुम्भ आणि राक्षस मकराक्षा आले.

महोदरो महापार्श्वो मत्त उन्तत्तराक्षसः। प्रघसो भासकर्णश्च विरूपाक्षस्छ संयुगे

महादर, महापार्श्व, मदमस्त आणि भयंकर राक्षस, प्रघास, भासकर्ण आणि विरूपाक्ष युद्धात उतरले.

देवान्तको नरान्तश्च त्रिशिराश्चातिकायकः। रामेण लक्ष्मणेनैते वानरैः सविभीषणैः

देवांतक, नरांतक आणि बलाढ्य त्रिशिरा — हे सर्व वानर आणि विभीषणासह राम आणि लक्ष्मण यांच्या विरोधात उभे राहिले.

युध्यमानास्तथाह्यन्ये राक्षसाभुवि पातिताः। इन्द्रजिन्मायया युध्यन् रामादीन् सम्बबन्ध ह

युद्धात हे आणि इतर राक्षस पडले. इंद्रजितने आपल्या मायेनं राम आणि इतरांना युद्धात बांधून टाकले.

वरदत्तैर्नागबाणै रोषध्या तौ विशल्यकौ। विशल्ययाव्रणौ कृत्वा मारुत्यानीतपर्वने

वरदानाने मिळालेल्या नागबाणांनी आणि वायुपुत्राने आणलेल्या औषधींमुळे दोघेही जखममुक्त आणि निरोगी झाले.

हनूमान् धारयामास तत्रागं यत्र संश्थितः। निकुम्भिलायां होमादि कुर्वन्तं तं हि लक्ष्मणः

हनुमानाने जिथे औषधी सापडली ती डोंगराची शिखर उचलली. तिथे लक्ष्मणाने निकुंभिलेत यज्ञ करणाऱ्या इंद्रजितावर हल्ला केला.

शरैरिन्द्रजितं वीरं युद्धे तं तु व्यशातयत्। रावणः शोकस्न्तप्तः सीतां हन्तुं समुद्यतः

लक्ष्मणाने युद्धात बाणांनी पराक्रमी इंद्रजिताचा वध केला. रावण शोकाने व्याकुळ होऊन सीतेला मारण्याचा निर्धार केला.

अविन्ध्यवारितो राजरथस्यः सबलौययौ। इन्द्रोक्तो मातलीरामं रथस्थं प्रचकार तम्

अविंध्याने अडवल्यावर राजा आपल्या सैन्यासह रथातून निघाला. इंद्राच्या आज्ञेवरून मातलीने रामाजवळ रथ आणला.

रामरावणयोर्युद्धं रामरावणयोरिव। रावणो वानरान् हन्ति मारुत्याद्याश्च रावणम्

राम आणि रावण यांच्यातील युद्ध पुन्हा तसंच घडलं. रावणाने वानरांना ठार मारलं, आणि मारुतीसह इतरांनी रावणावर प्रहार केला.

रामः शस्त्रैस्तमस्त्रैश्च ववर्ष जलदो यथा। तस्य ध्वजं स चिच्छेद रथमश्वांश्च सारथिम्

रामाने शस्त्रांचा आणि अस्त्रांचा वर्षाव केला, जणू काही काळोख दाटून पाऊस पडतो. त्याने रावणाचा ध्वज, रथ, घोडे आणि सारथी यांना छेदून टाकलं.

धनुर्बाहूञ्छिरांस्येव उत्तिष्ठन्ति शिरांसि हि। पैतामहेन हृदयं भित्त्वा रामेण रावणः

धनुष्य, हात आणि डोकी वर उचलली गेली, कारण रामाने ब्रह्मास्त्राने रावणाचं हृदय भेदलं आणि त्याची डोकी खरोखरच वेगळी झाली.

भूतले पातितः सर्वै राक्षसै रुरुदुः स्त्रियः। आश्वास्य तञ्च संस्कृत्य रामज्ञप्तो विभीषणः

रावण जमिनीवर पडल्यावर सर्व राक्षस स्त्रिया रडू लागल्या. रामाच्या आज्ञेने विभीषणाने त्यांना धीर दिला आणि रावणाचे अंतिम संस्कार केले.

हनृमतानयद्रामः सीतां शुद्धां गृहीतवान्। रामो वह्नौ प्रविष्टान्तां शुद्धामिन्द्रादिभिः स्तुतः

शत्रूचा पराभव केल्यावर रामाने शुद्ध सिता स्वीकारली. सिता अग्निपरीक्षेत उतरली, तिची शुद्धता सिद्ध झाली आणि इंद्रादी देवांनी तिचं कौतुक केलं.

ब्रह्मणा दशरथेन त्वं विष्ण् राक्षसमर्द्दनः। इन्द्रौर्च्चितोऽमृतवृष्ट्या जीवयामास वानरान्

ब्रह्मा आणि दशरथ यांनी, राक्षसांचा संहार करणाऱ्या विष्णूची पूजा केली. इंद्राने अमृताचा वर्षाव करून वानरांना पुन्हा जिवंत केलं.

रामेण पूजिता जग्मुर्युद्धं दृष्ट्वा दिवञ्च ते । रामो विभीषणायादाल्लङ्कामभ्यर्च्य वानरान्

रामाने त्यांचा सन्मान केला, आणि युद्ध पाहून ते सर्व स्वर्गात गेले. रामाने वानरांची पूजा करून लंका विभीषणाला दिली.

ससीतः पुष्पके स्थित्वा गतमार्गेण वै गतः। दर्शयन् वनदुर्गाणि सीतायै हृष्टमानसः

सीतेसह राम पुष्पक विमानात बसला आणि ज्या मार्गाने आला, त्याच मार्गाने गेला. त्याने आनंदाने सीतेला वनातील किल्ले दाखवले.

भरद्वाजं नमस्कृत्य नन्दिग्रामं समागतः। भरतेन नतश्चागादयोध्यान्तत्र संश्थितः

भरद्वाजांना वंदन करून राम नंदीग्रामात पोहोचला. भरताने त्याचे स्वागत केले आणि राम अयोध्येत गेला व तेथे राज्याभिषेक झाला.

वसिष्ठादीन्नमस्कृत्य कौशल्याञ्चैव केकयीम् । सुमित्रां प्राप्तराज्योऽथ द्विजादीन् सोऽभ्यपूजयत्

वसिष्ठ व इतरांना, कौसल्या, कैकेयी आणि सुमित्रा यांना वंदन करून, राज्य मिळाल्यावर रामाने ब्राह्मणांचाही सन्मान केला.

वासुदेवं स्वमात्मानमश्वमेधैरथायजत्। सर्वदानानि स ददौ पालयामास स प्रजाः

रामाने वासुदेव, म्हणजेच स्वतःच्याच आत्म्याची अश्वमेध यज्ञांनी पूजा केली. त्याने सर्व दानं दिली आणि प्रजेला रक्षण केलं.

पुत्रवद्धर्म्मकामादीन् दुष्टनिग्रहणे रतः। सर्वधर्म्मपरो लोकः सर्वशस्या च मेदिनी

रामाने प्रजेला मुलांप्रमाणे जपलं, धर्म आणि काम यांना महत्त्व दिलं, वाईटांचा बंदोबस्त केला. सर्व लोक धर्मपरायण झाले आणि पृथ्वीवर सर्वत्र समृद्धी नांदली.

नारद उवाच राज्यस्थं राघवं जग्मुरगस्त्याद्याः सुपूजिताः। धन्यस्त्वं विजयी यस्मादिन्द्रजिद्विनिपातितः

नारद म्हणाले: अगस्त्य व इतर ऋषींचा सन्मान करून, ते राज्य करणाऱ्या रामाकडे आले. तू खरोखर धन्य आणि विजयी आहेस, कारण इंद्रजिताचा वध झाला.

ब्रह्मात्मजः पुलस्त्योभूद् विश्रवास्तस्यनैकषी। पुष्पोत्कटाभूत् प्रथमा तत्पुत्रोभूद्धनेश्वरः

ब्रह्माचा पुत्र पुलस्त्य याचा नाइकषीपासून विश्रवा नावाचा मुलगा झाला. पुष्पोत्कटा ही पहिली पत्नी होती, तिच्या पोटी धनाचा स्वामी झाला.

नैकष्यां रावणो जज्ञे विंशद्बाहुर्द्दशाननः। तपसा ब्रह्मदत्तेन वरेण जितदैवतः

नाइकषीच्या पोटी वीस हातांचा आणि दहा डोक्यांचा रावण जन्माला आला. त्याने तपश्चर्येने आणि ब्रह्माच्या वराने देवतांनाही जिंकले.

कुम्भकर्णः सनिद्रोऽभूद्धर्म्मिष्ठोऽभूद्धिभीषणः। स्वसा शूर्पणखा तेषां रावणान्मेघनादकः

कुंभकर्ण कायम झोपाळू होता, विभीषण धर्मनिष्ठ होता. त्यांची बहीण शूर्पणखा आणि रावणाचा मुलगा मेघनाद होता.

इन्द्रं जित्वेन्द्रजिच्चाभूद्रावणादधिको बली। हतस्त्वया लक्षमणेन देवादेः क्षेममिच्छता

इंद्रजिताने इंद्रावर विजय मिळवला आणि तो रावणापेक्षा अधिक बलवान झाला. पण देवांच्या कल्याणासाठी तू आणि लक्ष्मणाने त्याचा वध केला.

इत्युक्त्वा ते गता विप्रा अगस्त्याद्या नमस्कृताः। देवप्रार्थितरामोक्तः शत्रुघ्नो लवणार्द्दनः

असं सांगून, अगस्त्य व इतर पूज्य ऋषी निघून गेले. देवांच्या विनंतीवरून रामाने लवणाचा पराभव करणाऱ्या शत्रुघ्नाची कथा सांगितली.