अग्निपुराणम्

भूमिष्ठजानुको मन्त्री हृदात्मसम्मुखं क्षिपेत्। ततोऽन्तस्थितवीजस्य नाभिदेशे समूहम्

भूमीवर बसलेला पुरोहित, मनानेच स्वतःकडे तोंड करून ते टाकावे. मग, नाभीच्या भागात आतल्या बीजांचा समूह एकत्र करावा.

सम्भृतिं परिधानस्य शौचमाचमनं हृदा। गर्भाग्नेः पूजनं कृत्वा तद्रक्षार्थं शराणुना

आच्छादन एकत्र करणे, शुद्धता आणि आचमन हे सर्व मनाने करावे. गर्भाग्नीची पूजा करून, त्याच्या रक्षणासाठी बाणाचा उपयोग करावा.

वध्नीयाद्गर्भजं देव्याः ककङ्कणं पाणिपल्लवे। गर्भाधानाय सम्पूज्य सद्योजातेन पावकम्

देवीच्या गर्भातून जन्मलेले कंकण तिच्या कोमल हातावर बांधावे. संपूर्ण पूजा करून, सद्योजाताने अग्नीची गर्भाधानासाठी पूजा करावी.

ततो हृदयमन्त्रेण जुहुयादाहुतित्रयम्। पुंसवनाय वामेन तृतीये मासि पूजयेत्

मग हृदयमंत्राने तीन आहुती द्याव्यात. पुत्रप्राप्तीसाठी, तिसऱ्या महिन्यात डाव्या बाजूने पूजा करावी.

आहुतित्रितयं दद्याच्छिरसाम्बुकणान्वितं। सीमन्तोन्नयनं षष्ठे मासि सम्पूज्य रूपिणा

तीन आहुती, डोक्यावर पाण्याचे थेंब टाकून द्याव्यात. सहाव्या महिन्यात, रूपिणी देवीची पूजा करून सीमंतोन्नयन करावे.

जुहुयादाहुतीस्तिस्त्रः शिखया शिखयैव तु। वक्त्राङ्गकल्पनां कुर्य्याद्वक्त्रोद्‌घाटननिष्कृती

शिखा वापरून तीन आहुती द्याव्यात, प्रत्यक्ष शिखेनेच. मग तोंडाची रचना, तोंड उघडणे आणि शुद्धीची क्रिया करावी.

जातकर्म्मंनृकर्म्मभ्यां दशमे मासि पूर्ववत। वह्नि सन्धुक्ष्य दर्भाद्यैः स्नानं गर्भमलापहं

दहाव्या महिन्यात, पूर्वीप्रमाणेच जातकर्म आणि नरकर्म करावेत. कुश वगैरेने अग्नी प्रज्वलित करून, गर्भातील अशुद्धी दूर करण्यासाठी स्नान करावे.

सुवर्णबन्धनं देव्या कृतं ध्यात्वा हृदार्च्चयेत्। सद्यः सूतकनाशाय प्रोक्षयेदस्त्रवारिणा

देवीसाठी केलेले सुवर्णबंधन मनात ठेवून, मनानेच पूजा करावी. लगेच सूतक नष्ट व्हावे म्हणून, शस्त्र मंत्राने सिद्ध केलेल्या पाण्याने शिंपडावे.

कुम्भन्तु वहिरस्त्रेण ताडयेद्वर्म्मणोक्षयेत्। अस्त्रेणोत्तरपूर्व्वाग्रान्मेखलासु वहिः कुशान्

मडके बाहेरील शस्त्राने स्पर्श करावे आणि कवचाने शुद्ध करावे. शस्त्र मंत्राने, उत्तरेकडील आणि पूर्वेकडील टोकांवर, मेखला बाहेर कुश ठेवावेत.

आस्थाप्य स्थापयेत्तेषु हृदा परिधिविस्तरं। वक्ताणामस्त्रमन्त्रेण ततो नालापन्तुत्तये

ते ठेवून, मनानेच मोठे आच्छादन मांडावे. मग, वक्त्यांसाठी शस्त्र मंत्राने, तिन्ही नळ्यांच्या टोकांवर करावे.

समिधः पञ्च होतव्याः प्रान्ते मूले घृतप्लुताः। ब्रह्माणं शङ्करं विष्णुमनन्तञ्च हृदार्च्चयेत्

पाच समिधा तुपात भिजवून, टोकांना आणि मुळाशी अर्पण कराव्यात. मनानेच ब्रह्मा, शंकर, विष्णु आणि अनंत यांची पूजा करावी.

दूर्वाक्षतैश्च पर्य्यन्तं परिधिस्थाननुक्रमात्। इन्द्रादीशानपर्य्यन्तान्विष्टरस्थाननुक्रमात्

दूर्वा गवताच्या पातींनी, प्रत्येक ठिकाणी एकामागून एक, सीमाभोवती प्रदक्षिणा घालावी. इंद्र आणि इतर देवतांपासून सुरू करून, प्रत्येक स्थानावर योग्य क्रमाने जावे.

अग्नेरभिमुखीभूतान् निजदिक्षु हृदार्च्चयेत्। निवार्य्य विघ्नसङ्घातं बालकं पालयिष्यथ

अग्नीसमोर तोंड करून, प्रत्येक दिशेला मनापासून पूजा करावी. सर्व अडथळे दूर करून, मुलाचे रक्षण करावे.

शैवीमाज्ञामिमान्तेषां श्रावयेत्तदनन्तरम्। गृहीत्वा स्रुक्‌स्रुवावूर्ध्ववदनाधोमुखैः क्रमात्

यानंतर, त्या सर्वांना शैव आज्ञा सांगावी. नंतर, स्रुक आणि स्रुव हातात घेऊन, एकाचा तोंड वर आणि दुसऱ्याचा खाली ठेवत, योग्य क्रमाने पुढे जावे.

प्रताप्याग्नौ त्रिधा दर्भमूलमध्याग्रकैः स्पृशेत् । [https://vedastudy.yolasite.com/kusha1.php कुश]स्पृष्टप्रदेशे तु आत्मविद्याशिवात्मकं

दर्भाचे मूळ, मधला भाग आणि टोक अग्नीमध्ये तापवून, त्या त्या भागांना स्पर्श करावा. कुशाने स्पर्श केलेल्या जागी, आपले स्वरूप ज्ञान आणि शिवमय आहे असे ध्यान करावे.

क्रमात्तत्त्वत्रयं न्यस्य हां हीं हूं सं रवैः क्रमात्। स्रुचि शक्तिं स्रुवे शम्भुं विन्यस्य हृदयाणुना

योग्य क्रमाने, हां, हीं, हूं आणि सं या अक्षरांनी तीन तत्त्वांची स्थापना करावी. स्रुचमध्ये शक्ती आणि स्रुवमध्ये शंभू, हृदयातील सूक्ष्म भावनेने स्थापित करावे.

त्रिसूत्रीवेष्टितग्रीवौ पूजितौ कुसुमादिभिः। कुशानामुपरिष्टात्तौ स्थापयित्वा स्वदक्षिणे

त्यांच्या गळ्यात तीन दोऱ्यांची माळ घालून, फुलांनी आणि इतर वस्तूंनी पूजा करावी. मग ते कुशाच्या वर, आपल्या उजव्या बाजूला ठेवावेत.

गव्यमाज्यं समादाय वीक्षणादिविशोधितं। स्वकां ब्रह्ममयीं मूर्त्ति सञ्चिन्त्यादाय तद्‌घृतं

गायीचे तूप, डोळ्यांनी आणि इतर पद्धतींनी शुद्ध केलेले, घ्यावे. मग आपले रूप ब्रह्मरूप आहे असे ध्यान करून, ते तूप घ्यावे.

कुण्डस्योर्ध्वं हृदावर्त्यं भ्रामयित्वाग्निगोचरे। पुनर्व्विष्णुमयीं ध्यात्वा घृतमीशानगोचरे

कुंडाच्या वर, हृदयाच्या ठिकाणी तूप फिरवावे आणि ते अग्नीच्या क्षेत्रात ठेवावे. नंतर, विष्णुमय रूप ध्यान करून, ते तूप ईशानाच्या क्षेत्रात ठेवावे.

धृत्वादाय कुशाग्रेण स्वाहान्तं शिरसाणुना । जुहुयाद्विष्णवे विन्दुं रुद्ररूपमनन्तरं

कुशाच्या टोकाने ते तूप घेऊन, 'स्वाहा' या शब्दासह आणि डोक्याच्या सूक्ष्म भावनेने, ते तूप विष्णुला अर्पण करावे. लगेचच पुढे रुद्राच्या रूपाला ते अर्पण करावे.

बावयन्निजमात्मानं नाभौ धृत्वा प्लवेत्ततः। प्रादेशमात्रदर्भाभप्यामङ्गुष्ठानामिकाग्रकैः

आपले स्वतःचे स्वरूप ध्यानात ठेवून, ते नाभीवर धरावे आणि मग हलकेपणाने ठेवावे. बोटाएवढ्या लांबीच्या दर्भाने, अंगठा आणि अनामिकेच्या टोकांनी स्पर्श करावा.

धृताभ्यां सम्मुखं वह्नेरस्त्रेणाप्लवमाचरेत्। हृदात्मसम्मुखं तद्वत् कुर्यात् सम्प्लवनन्ततः

दोन्ही हातांनी धरून, अग्नीसमोर तोंड करून, अस्त्राने हलकेपणाने ठेवावे. तसेच, हृदय आणि आत्म्याच्या भावनेने, तसाच हलका स्पर्श करावा.

हृदालब्धदग्धदर्भं शस्त्रक्षेपात् पवित्रयेत्। दीप्तेनापरदर्भेण निवाह्यानेन दीपयेत्

हृदयाच्या भावनेने जळलेला दर्भ, अस्त्र फेकून शुद्ध करावा. दुसऱ्या तेजस्वी दर्भाने त्यावरून फिरवून, तो प्रज्वलित करावा.

अस्त्रमन्त्रेण निर्द्दग्धं वह्नौ दर्भं पुनः क्षिपेत्। क्षिप्त्वा घृते कृतग्रन्‌थिकुशं प्रादेशसम्मितं

अस्त्र मंत्राने दर्भ पुन्हा अग्नीमध्ये जाळावा. मग गाठीने बांधलेला, बोटाएवढा दर्भ घेऊन, तो तुपात ठेवावा.

पक्षद्वयमिडादीनां त्रयं चाज्ये विभावयेत्। क्रमाद्भागत्रयादाज्यं स्रुवेणादाय होमयेत्

तुपात दोन पंख आणि इडा वगैरे तीन नाड्या ध्यानात घ्याव्यात. मग स्रुवाने तीन भाग तूप घेऊन, एकामागून एक होम करावे.

स्वेत्यग्नौ हा घृते भागं शेषमाज्यं क्षिपेत् क्रमात्। ओं हां अग्नये स्वाहा। ओं हां सोमाय स्वाहा। ओं हां अग्नीषोमाभ्यां स्वाहा। उद्‌घाटनाय नेत्राणां अग्नेर्नेत्रत्रये भुखे

अग्नीत तुपाचा एक भाग अर्पण करावा, मग उरलेले तूपही क्रमाने अर्पण करावे. 'ॐ हां अग्नये स्वाहा', 'ॐ हां सोमाय स्वाहा', 'ॐ हां अग्नीसोमाभ्यां स्वाहा' असे म्हणावे. डोळे उघडण्यासाठी, अग्नीच्या तीन नेत्रांना अर्पण करावे.

स्रुवेण घृतपूर्णेन चतुर्थीमाहुतिं यजेत्। ओं हां अग्नये स्विष्टकृते स्वाहा। अभिमन्ञ्य षडङ्गेन बोधयेद्धेनुमुद्रया

स्रुवात तूप भरून, चौथी आहुती द्यावी. 'ॐ हां अग्नये स्विष्टकृते स्वाहा' असे म्हणावे. सहा अंगांनी, गायीच्या मुद्रेने जागृती करावी.

अवगुण्ठ्य तनुत्रेण रक्षेदाज्यं शराणुना । हृदाज्यविन्दुविक्षेपात् कुर्य्यादभ्युक्ष्य शोधनं

तीन दोऱ्यांनी तूप झाकावे, बाणाच्या सूक्ष्मतेने त्याचे रक्षण करावे. हृदयातून तुपाचे थेंब उडवून, शिंपडून शुद्धी करावी.

वक्त्राभिघारसन्धानं वक्त्रैकीकरणं तथा। ओं हां सद्योजाताय स्वाहा। ओं हां वामदेवाय स्वाहा। ओं हां अघोराय स्वाहा। ओं तत्‌पुरुषाय स्वाहा। ओं हां ईशानाय स्वाहा। इत्येकैकघृताहुत्या कुर्य्याद्वक्त्राभिघारकम्

मुखांची एकत्रता आणि एकरूपता साधावी. 'ॐ हां सद्योजाताय स्वाहा', 'ॐ हां वामदेवाय स्वाहा', 'ॐ हां अघोराय स्वाहा', 'ॐ तत्पुरुषाय स्वाहा', 'ॐ हां ईशानाय स्वाहा' असे म्हणावे. प्रत्येक तुपाच्या आहुतीनंतर, मुखांची एकरूपता साधावी.