अग्निपुराणम्

रावणो हन्तुमुद्युक्तः सङ्ग्रामोद्धतराक्षसः। रामयाह दशग्रीवो युद्धमेकं तु मन्यते

रावण मारण्यासाठी सज्ज झाला, युद्धात अत्यंत भयंकर होता. दहा डोक्यांचा तो रामाला म्हणाला, 'माझ्यासाठी एकट्यानेच युद्ध योग्य आहे.'

रामो युद्धाय तच्छ्रुत्वा लङ्कां सकपिराययौ। वानरो हनुमान मैन्दो द्विविदौ जाम्बवान्नलः

हे ऐकून राम वानरांसह लंकेत युद्धासाठी गेला. वानर हनुमान, मैंद, द्विविद, जांबवान आणि नल त्याच्यासोबत गेले.

नीलस्तारोङ्गदो धूभ्रः सुषेणः केशरी गयः। पनसो विनतो रम्भः शरभः कथनो बली

नील, तारा, अंगद, धुभ्र, सुसेन, केसरी, गय, पनस, विनत, राम्भ, शरभ, कथन आणि बलवान हे सगळेही गेले.

गवाक्षो दधिवक्त्रश्च गवयो गन्धमादनः। एते चान्ये च सुग्रीव एतैर्युक्तो ह्यसङ्ख्यकैः

गवाक्ष, दधिवक्त्र, गवय, गंधमादन आणि सुग्रीव, तसेच असंख्य इतर वानर त्यांच्यासोबत होते.

रक्षसां वानराणाञ्च युद्धं सङ्कुलमाबभौ। राक्षसा वानराञजघ्नुः शरशक्तिगदादिभिः

राक्षस आणि वानर यांच्यात मोठे युद्ध सुरू झाले. राक्षसांनी बाण, भाले, गदा आणि इतर शस्त्रांनी वानरांवर हल्ला केला.

वानरा राक्षसाञ् जघ्नुर्नखदन्तशिलादिभिः। हस्त्थश्वरथपादातं राक्षसानां बलं हतम्

वानरांनी आपल्या नखांनी, दातांनी आणि दगडांनी राक्षसांचा संहार केला. राक्षसांची हत्ती, घोडे, रथ आणि पायदळांची सेना नष्ट झाली.

हनूमान् गिरिऋङ्गेण धूम्राक्षमवधीद्रिपुम्। अकम्पनं प्रहस्तञ्च युध्यन्तं नील आवधीत्

हनुमानाने डोंगराचा कडा उचलून धूम्राक्ष या शत्रूचा वध केला. नीलाने युद्धात अकंपन आणि प्रहस्त यांना मारले.

इन्द्रजिच्छरबन्धाच्च विमुक्तौ रामलक्षमणौ। तार्क्ष्यसन्दर्शनाद् बाणैर्जघ्ननू राक्षसं बलम्

इंद्रजितच्या बाणांनी बांधलेले राम आणि लक्ष्मण गरुडाचे दर्शन झाल्यावर मुक्त झाले आणि त्यांनी आपल्या बाणांनी राक्षसांची सेना मारली.

रामः शरैर्जर्जरितं रावणञ्चाकरोद्रणे। रावणः कुम्बकर्णञ्च बौधयामास दुः खितः

रामाने युद्धात बाणांनी रावणाला जखमी केले. रावण दुःखी होऊन कुम्भकर्णाला जागे केले.

कुम्भकर्णः प्रबुद्धोऽथ पीत्वा घटसहस्त्रकम्। मद्यस्य महिषादीनां भक्षयित्वाह रावणम्

कुम्भकर्ण जागा झाल्यावर त्याने हजार मडक्यांतील मद्य प्याले आणि म्हशी व इतर जनावरे खाऊन रावणाशी बोलला.

सीताया हरणं पापं कृतन्त्वं हि गुरुर्यतः। अतो गच्छामि युद्धाय रामं हन्मि सवानरम्

"तुम्ही, माझ्या मोठ्या भावाने, सीतेचे अपहरण करून पाप केले आहे. त्यामुळे मी आता युद्धाला जातो आणि रामासह सर्व वानरांना मारतो."

इत्युक्त्वा वानरान् सर्वान् कुम्भकर्णो ममर्द्द ह। गृहीतस्तेन सुग्रीवः कर्णनासं चकर्त्त सः

हे बोलून कुम्भकर्णाने सर्व वानरांना चिरडले. त्याने सुग्रीवाला पकडून त्याची कान आणि नाक कापली.

कर्णनासाविहीनोऽसौ भक्ष यामास वानरान्। अथ कुम्भो निकुमभश्च मकराक्षश्च राक्षसः

कान आणि नाक नसलेला सुग्रीव वानरांमध्ये खाल्ला गेला. मग कुम्भ, निकुम्भ आणि राक्षस मकराक्षा आले.

ततः पादौ ततश्छित्त्वा शिरो भूमौ व्यपातयत् । अथ कुम्भो निकुम्भश्च मकराक्षश्च राक्षसः

मग त्याने त्यांचे पाय कापले आणि डोकी जमिनीवर फेकली. नंतर कुम्भ, निकुम्भ आणि राक्षस मकराक्षा आले.

महोदरो महापार्श्वो मत्त उन्तत्तराक्षसः। प्रघसो भासकर्णश्च विरूपाक्षस्छ संयुगे

महादर, महापार्श्व, मदमस्त आणि भयंकर राक्षस, प्रघास, भासकर्ण आणि विरूपाक्ष युद्धात उतरले.

देवान्तको नरान्तश्च त्रिशिराश्चातिकायकः। रामेण लक्ष्मणेनैते वानरैः सविभीषणैः

देवांतक, नरांतक आणि बलाढ्य त्रिशिरा — हे सर्व वानर आणि विभीषणासह राम आणि लक्ष्मण यांच्या विरोधात उभे राहिले.

युध्यमानास्तथाह्यन्ये राक्षसाभुवि पातिताः। इन्द्रजिन्मायया युध्यन् रामादीन् सम्बबन्ध ह

युद्धात हे आणि इतर राक्षस पडले. इंद्रजितने आपल्या मायेनं राम आणि इतरांना युद्धात बांधून टाकले.

वरदत्तैर्नागबाणै रोषध्या तौ विशल्यकौ। विशल्ययाव्रणौ कृत्वा मारुत्यानीतपर्वने

वरदानाने मिळालेल्या नागबाणांनी आणि वायुपुत्राने आणलेल्या औषधींमुळे दोघेही जखममुक्त आणि निरोगी झाले.

हनूमान् धारयामास तत्रागं यत्र संश्थितः। निकुम्भिलायां होमादि कुर्वन्तं तं हि लक्ष्मणः

हनुमानाने जिथे औषधी सापडली ती डोंगराची शिखर उचलली. तिथे लक्ष्मणाने निकुंभिलेत यज्ञ करणाऱ्या इंद्रजितावर हल्ला केला.

शरैरिन्द्रजितं वीरं युद्धे तं तु व्यशातयत्। रावणः शोकस्न्तप्तः सीतां हन्तुं समुद्यतः

लक्ष्मणाने युद्धात बाणांनी पराक्रमी इंद्रजिताचा वध केला. रावण शोकाने व्याकुळ होऊन सीतेला मारण्याचा निर्धार केला.

अविन्ध्यवारितो राजरथस्यः सबलौययौ। इन्द्रोक्तो मातलीरामं रथस्थं प्रचकार तम्

अविंध्याने अडवल्यावर राजा आपल्या सैन्यासह रथातून निघाला. इंद्राच्या आज्ञेवरून मातलीने रामाजवळ रथ आणला.

रामरावणयोर्युद्धं रामरावणयोरिव। रावणो वानरान् हन्ति मारुत्याद्याश्च रावणम्

राम आणि रावण यांच्यातील युद्ध पुन्हा तसंच घडलं. रावणाने वानरांना ठार मारलं, आणि मारुतीसह इतरांनी रावणावर प्रहार केला.

रामः शस्त्रैस्तमस्त्रैश्च ववर्ष जलदो यथा। तस्य ध्वजं स चिच्छेद रथमश्वांश्च सारथिम्

रामाने शस्त्रांचा आणि अस्त्रांचा वर्षाव केला, जणू काही काळोख दाटून पाऊस पडतो. त्याने रावणाचा ध्वज, रथ, घोडे आणि सारथी यांना छेदून टाकलं.

धनुर्बाहूञ्छिरांस्येव उत्तिष्ठन्ति शिरांसि हि। पैतामहेन हृदयं भित्त्वा रामेण रावणः

धनुष्य, हात आणि डोकी वर उचलली गेली, कारण रामाने ब्रह्मास्त्राने रावणाचं हृदय भेदलं आणि त्याची डोकी खरोखरच वेगळी झाली.

भूतले पातितः सर्वै राक्षसै रुरुदुः स्त्रियः। आश्वास्य तञ्च संस्कृत्य रामज्ञप्तो विभीषणः

रावण जमिनीवर पडल्यावर सर्व राक्षस स्त्रिया रडू लागल्या. रामाच्या आज्ञेने विभीषणाने त्यांना धीर दिला आणि रावणाचे अंतिम संस्कार केले.

हनृमतानयद्रामः सीतां शुद्धां गृहीतवान्। रामो वह्नौ प्रविष्टान्तां शुद्धामिन्द्रादिभिः स्तुतः

शत्रूचा पराभव केल्यावर रामाने शुद्ध सिता स्वीकारली. सिता अग्निपरीक्षेत उतरली, तिची शुद्धता सिद्ध झाली आणि इंद्रादी देवांनी तिचं कौतुक केलं.

ब्रह्मणा दशरथेन त्वं विष्ण् राक्षसमर्द्दनः। इन्द्रौर्च्चितोऽमृतवृष्ट्या जीवयामास वानरान्

ब्रह्मा आणि दशरथ यांनी, राक्षसांचा संहार करणाऱ्या विष्णूची पूजा केली. इंद्राने अमृताचा वर्षाव करून वानरांना पुन्हा जिवंत केलं.

रामेण पूजिता जग्मुर्युद्धं दृष्ट्वा दिवञ्च ते । रामो विभीषणायादाल्लङ्कामभ्यर्च्य वानरान्

रामाने त्यांचा सन्मान केला, आणि युद्ध पाहून ते सर्व स्वर्गात गेले. रामाने वानरांची पूजा करून लंका विभीषणाला दिली.

ससीतः पुष्पके स्थित्वा गतमार्गेण वै गतः। दर्शयन् वनदुर्गाणि सीतायै हृष्टमानसः

सीतेसह राम पुष्पक विमानात बसला आणि ज्या मार्गाने आला, त्याच मार्गाने गेला. त्याने आनंदाने सीतेला वनातील किल्ले दाखवले.