अग्निपुराणम्

यमजिह्वा जयन्ती च दुर्जया च जयन्तिका। विडाली रेवती चैव पूतना विजयान्तिका

यमजिह्वा, जयंती, दुर्जया, जयंतिका, विडाली, रेवती, पूतना आणि विजयांतिका.

अष्टहस्ताश्चतुर्हस्ता इच्छास्त्राः सर्वसिद्धिदाः। भैरवश्चार्कहस्तः स्यात् कूर्परास्यो जटेन्दुभृत्

काहींचे आठ हात असतात, काहींचे चार; त्या आपल्या इच्छेप्रमाणे शस्त्रे धरतात आणि सर्व सिद्धी देतात. भैरवाच्या हातात सूर्य असतो, त्याचे तोंड कोपरात असते आणि तो जटा व चंद्र धारण करतो.

खड्गाङ्कुशकुठारेषुविश्वाभयभृदेकतः। चापत्रिशूलखट्‌वाङ्गपाशकार्द्धवरोद्यतः

त्यांच्या हातात तलवार, अंकुश, कुऱ्हाड, आणि भीती दूर करणारी शस्त्रे असतात; काहीजण धनुष्य, त्रिशूळ, गदा, दोरी आणि अर्धवट उचललेली ढाल धरतात.

गजचर्मधरो द्वाभ्यां कृत्तिवासोहिभूषितः। प्रेताशनो मातृमध्ये पूज्यः पञ्चाननोथवा

दोन हातांनी हत्तीची कातडी घालतात, सर्पांचे दागिने घालतात, प्रेत खातात, मातृगणात पूज्य असतात आणि कधी कधी पाच तोंडे असतात.

अविलोमाग्निपर्यन्तं दीर्घाष्टकैकभेदितम्। तत्‌षडङ्गानि जात्यन्तैरन्वितं च क्रमाद् यजेत्

अविलोमापासून अग्निपर्यंत, आठ लांब रूपांत विभागलेले, त्यांना त्यांच्या सहा अंगांसह आणि त्यांच्या जातींसह योग्य क्रमाने पूजावे.

मन्दिराग्निदलारुढं सुवर्णरसकान्वितम्। नादविन्द्विन्दुसंयुक्तंमातृनाथाङ्गदीपितम्

मंदिराच्या लाकडाच्या शेंड्यावर विराजमान असलेले, सुवर्णरसाने सुशोभित, नाद, वर्तुळ आणि बिंदू यांनी युक्त, मातृका आणि नाथ यांच्या तेजाने उजळलेले असे ते आहे.

वीरभद्रो वृषारूढो मात्रग्रे स चतुर्मुखः। गौरी तु द्विभुजा त्र्यक्षा शूलिनी दर्पणान्विता

वीरभद्र वृषावर बसलेला, मातृकांच्या पुढे उभा असून त्याला चार तोंडे आहेत; गौरी दोन हातांची, तीन डोळ्यांची, त्रिशूळ आणि आरसा हातात असलेली आहे.

शूलं गलन्तिका* कुण्डी वरदा च चतुर्भुजा। अब्जस्था ललिता स्कन्दगणादर्शशलाकया

ती चार हातांची असून, त्रिशूळ, कमंडलू, कुंडी आणि वर देणारी आहे; ललिता कमळावर उभी असून, स्कंदाच्या गणांनी आरशाचा दांडा धरलेला आहे.

चण्डिका दशहस्ता स्यात् खड्गशूलारिशक्तिधृक्। दक्षे वामे नागपाश चर्माङ्कुशकुठारकम्

चंडिका दहा हातांची असून, तलवार, त्रिशूळ आणि शत्रू मारणारे शस्त्र हातात आहे; डाव्या बाजूला नागपाश, कातडी, अंकुश आणि कुऱ्हाड आहे.

धनुः सिंहे च महिषः शूलेन प्रहतोग्रतः

तेथे धनुष्य, सिंह आणि महिष आहेत; महिषाला त्रिशूळाने समोरून भेदलेले आहे.

लिङ्गमानादिकथनम् भगवानुवाच वक्ष्याम्यन्यप्रकारेण लिङ्गमानादिकं श्रृणु। वक्ष्ये लवणजं लिङ्गं घृतजं बुद्धिवर्द्धनम्

भगवान म्हणाले: मी आता लिंगाची सुरुवातीपासूनची कथा दुसऱ्या प्रकारे सांगतो, ऐक. मी मीठाचे लिंग आणि बुद्धी वाढवणारे तुपाचे लिंग सांगतो.

भूतये वस्त्रलिङ्गन्तु लिङ्गन्तात्‌कालिकं विदुः। पक्कापक्वं मृण्मयं स्यादपक्कात् पक्क्जं वरम्

समृद्धीसाठी वस्त्राचे लिंग तात्पुरते मानले जाते; शिजवलेले आणि न शिजवलेले यांत मातीचे लिंग श्रेष्ठ, आणि न शिजवलेल्या पेक्षा शिजवलेले चांगले.

ततो दारुमयं पुण्यं दारुजात् शैलजं वरम्। शैलाद्वरं तु मुक्ताजं ततो लौहं सुवर्णजम्

यानंतर लाकडाचे लिंग पुण्यदायक, आणि लाकडांमध्ये दगडाचे श्रेष्ठ; दगडापेक्षा मोत्याचे अधिक चांगले, त्यानंतर लोखंडाचे आणि सोन्याचे.

राजतं कीर्त्तितं ताम्रं पैत्तलं भुक्तिमुक्तिदम्। रङ्गजं रसलिङ्गञ्च भुक्तिमुक्तिप्रदं वरम्

चांदीचे लिंग प्रशंसनीय, तांब्याचे आणि पितळाचे लिंग भोग आणि मोक्ष देणारे; रंगवलेले आणि पारदाचे लिंगही भोग आणि मोक्षासाठी उत्तम.

रसजं रसलोहादिरत्नगर्भन्तु वर्धयेत्। मानादि नेष्टं सिद्धादि स्थापितेथ स्वयम्भुवि

पारदाचे, मिश्र धातू आणि रत्नांनी बनवलेले लिंग वाढवावे; मापाने बनवलेले लिंग पसंत नाही, सिद्ध लिंगही नको, पण स्वयंभू लिंग स्थापावे.

वामे च स्वेच्छया तेषां पीठप्रासादकल्पना। पूजयेत् सूर्य्यविम्बस्थं दर्पणे प्रतिविम्बितम्

डाव्या बाजूला इच्छेनुसार पिंड आणि मंदिराची रचना करावी; सूर्याच्या कडेत आरशात प्रतिबिंबित झालेले लिंग पूजावे.

पूज्यो हरस्तु सर्वत्र लिङ्गे पूर्णार्च्चनं भवेत्। हस्तोत्तरविधं शैलं दारुजं तद्वदेव हि

हरिची सर्वत्र पूजा करावी; लिंगाची संपूर्ण पूजा व्हावी; दगडाचे लिंग हाताने मोजावे, आणि लाकडाचेही तसेच.

चलमङ्गुलमानेन द्वारगर्भकरैः स्थितम् । अङ्गुलाद् गृहलिङ्गं स्याद्यावत् पञ्चदशाङ्गुलम्

चल लिंग बोटाच्या मापाने मोजावे आणि दार किंवा गर्भगृहात ठेवावे; घरातील लिंग एक बोट ते पंधरा बोटांपर्यंत असावे.

द्वारमानात् त्रिसङ्ख्याकं नवधा गर्भमानतः। नवधा गर्भमानेन लिङ्गन्धाम्नि च पूजयेत्

दाराच्या मापाने तीन पट, गर्भगृहाच्या मापाने नऊ पट; नऊ पट गर्भगृहाच्या मापाने, लिंगाची पूजा घरात करावी.

एवं लिङ्गानि षट्‌त्रिंशत् ज्ञेयानि ज्येष्ठमानतः। मध्यमानेन षट्‌त्रिंशत् षट्‌त्रिशदधमेन च

अशा प्रकारे, मोठ्या मापाने छत्तीस लिंगे, मध्यम मापाने छत्तीस, आणि लहान मापानेही छत्तीस लिंगे ओळखावीत.

इत्थमैक्येन लिङ्गानां शतमष्टोत्तरं भवेत्। एकाङ्गुलादिपञ्चान्तं कन्यसञ्चलमुच्यते

अशा रीतीने एकूण एकशे आठ लिंगे आहेत; एक बोट ते पाच बोटांपर्यंतचे लहान चल लिंग म्हणतात.

षडादिदशपर्यन्तञ्चलं लिङ्गञ्च मध्यमम्। एकादशाङ्गुलादि स्यात् ज्येष्ठं पञ्चदशान्तकम्

सहा बोटांपासून दहा बोटांपर्यंतचे मध्यम चल लिंग, आणि अकरा बोटांपासून पंधरा बोटांपर्यंतचे मोठे लिंग आहे.

षडङ्गुलं महारत्नै रत्नैरन्यैर्न्नवाङ्गुलम्। रविभिर्हेमभारोत्थं लिङ्गं शेषैस्त्रिपञ्चभिः

महामूल्यवान रत्नांचे लिंग सहा बोटांचे, इतर रत्नांनी नव बोटांचे; सूर्यकिरणांनी उत्पन्न झालेले सोन्याचे लिंग उरलेल्या तीन व पाच बोटांचे आहे.

षोडशांशे च वेदांशे युगं लुप्त्वोर्ध्वदेशतः। द्वात्रिंशत्‌षोडशांशांश्च कोणयोस्तु विलोपयेत्

सोळाव्या भागात आणि वेदाच्या भागात, वरील बाजूने एक युग वजा करून, कोपऱ्यांमध्ये बत्तीस सोळाव्या भाग काढावेत.

चतुर्निवेशनात् कण्ठो विंशतिस्त्रियुगैस्तथा। पार्श्वाभ्यां तु विलुप्ताभ्यां चललिङ्गं भवेद्वरम्

चार मांडणीतून गळा वीस त्रियुगांचा असतो; आणि दोन बाजू वजा केल्यावर, हलणारे लिंग उत्तम मानले जाते.

धाम्नो युगर्त्तुनागांशैर्द्वारं हीनादितः क्रमात्। लिङ्गद्वारोच्छयादर्वाग् भवेत् पादोनतः क्रमात्

धामाचे युग, ऋतू आणि नाग यांच्या मापांनी, दार खालीपासून कमी करत जावे; लिंग आणि दाराची उंची धरून, खालचा भाग पावलाने कमी करावा.

गर्भार्द्धेनाधम लिङ्गं भूतांशैः स्यात् त्रिभिर्वरम्। तयोर्मध्ये च सूत्राणि सप्त सम्पातयेत् समम्

गर्भाच्या अर्ध्या मापाचे अधम लिंग होते, आणि त्रिगुण भूतांच्या मापाने उत्तम लिंग होते; या दोघांच्या मध्ये सात दोरे सम प्रमाणात घालावीत.

एवं स्युर्नव सूत्राणि भूतसूत्रैश्च मध्यमम्। द्व्यन्तरो वामवामश्च लिङ्गनां दीर्घता नव

अशा रीतीने नऊ दोरे होतात, आणि भूतांच्या दोऱ्यांनी मध्यम लिंग ठरते; दोन अंतर, डावीकडील आणि अधिक डावीकडील, लिंगाची लांबी नऊ होते.

हस्ताद्विवर्द्धते हस्तो यावत्स्युर्न्नव पाणयः। हीनमध्योत्तमं लिङ्गं त्रिविधं त्रिविधात्मकम्

हातापासून हात वाढत जातो, जेव्हा नऊ पंजे होतात; लिंग तीन प्रकारचे असते—अधम, मध्यम आणि उत्तम—प्रत्येकाचे त्रैविध्य असते.