अग्निपुराणम्

आदर्शतर्जनीचापं ध्वजं डमरुकं तथा। पाशं वामे बिभ्रती च शक्तिमुद्गरशूलकम्

ती डाव्या हातात आरसा, धमकावणारी बोट, धनुष्य, ध्वज, डमरू, दोरी, भाला, मल्ल आणि त्रिशूळ धरते.

वज्रखड्‌गाङ्कुशशरान् चक्रन्देवी शलाकया। एतैरेवायुधैर्युक्ता शेषाः षोडशबाहुकाः

देवीकडे वज्र, तलवार, अंकुश, बाण, चक्र आणि काठी आहेत; या शस्त्रांसह उरलेल्या रूपांना सोळा हात आहेत.

डमरुं तर्जनीं त्यक्त्वा रुद्रचण्डादयो नव। रुद्रचण्डा प्रचण्डा च चण्डोग्रा चण्डनायिका

डमरू आणि धमकावणारी बोट बाजूला ठेवून, रुद्रचंडा आणि इतर नऊ जणी म्हणजे रुद्रचंडा, प्रचंडा, चंडोग्रा, चंडनायिका,

चण्डा चण्डवती चैव चण्डरूपातिचण्डिका। उग्रचण्डा च मध्यस्था रोचनाभारुणासिता

चंडा, चंडवती, चंडरूपा, अतिचंडिका, उग्रचंडा आणि मध्ये रोचना, भारुणी, आणि असिता आहेत.

नीला शुक्ला धूम्रिका च पीता श्वेता चसिहगाः। महीषोथ पुमान् शस्त्री तत्‌कचग्रहमुष्टिकाः

नीला, शुक्ला, धूम्रिका, पीता, श्वेता आणि सिंहावर बसणाऱ्या; महिष आणि शस्त्रधारी पुरुष दानवाचे केस आणि मुठ पकडतात.

आलीढा नव दुर्गाः स्युः स्थाप्याः पुत्रादिवृद्धये। तथा गौरी चण्डिकाद्या कुण्ढ्यक्षररदाग्निधृक्

आलीढ अवस्थेत नव दुर्गा पुत्र आणि संपत्ती वाढीसाठी स्थापाव्यात; तसेच गौरी, चंडिका आणि इतर, कुंभ, माळ आणि अग्नी धरतात.

सैव स्म्भा वने सिद्धाऽग्निहीना ललिता तथा। स्कन्धमूर्द्धकरा वामे द्वितीये धृतदर्प्पणा

तीच वनात सिद्ध झालेली, अग्निविना ललिता आहे; डाव्या बाजूला खांद्यावर हात ठेवलेली, दुसऱ्या रूपात आरसा धरते.

याम्ये फलाञ्जलिहस्ता सौभाग्या तत्र चोर्ध्विका। लक्ष्मीर्याम्यकराम्भोजा वामे श्रीफलसंयुता

दक्षिण दिशेला फळांनी भरलेले हात जोडलेली सौभाग्या आहे, तिच्या वर लक्ष्मी आहे, जी दक्षिण हातात कमळ आणि डाव्या हातात फळ धरते.

पुस्ताक्षमालिकाहस्ता वीणाहस्ता सरस्वती। हुम्भाब्जहस्ता श्वेताभा मकरोपरि जाह्नवी

सरस्वती पुस्तक, माळ आणि वीणा धरते; श्वेता उजळ, कमळ धरून मकरावर बसलेली जाह्नवी आहे.

कूर्म्मगा यमुना कुम्भकरा श्यामा च पूज्यते। सवीणस्तुम्बुरुः शुक्लः शूली मात्रग्रतो वृषे

यमुना काळी, कासवावर बसलेली, कुंभ धरते; तुंबुरू गोरी, वीणा धरते; त्रिशूळधारी माता समोर वृषभावर उभी आहे.

गौरी चतुर्मुखी ब्राह्मी अक्षमालासुरान्विता। कुण्डक्षपात्रिणी वामे हंसगा शाङ्करी सिता

गौरी, चार मुखांची ब्राह्मी, माळ आणि दानव धरते; कुंडक्षपात्रिणी, शुभ्र, हंसावर बसलेली शांकरि आहे.

शरचापौ दक्षिणेऽस्यावामे चक्रं धनुर्वृषे। कौमारी शिखिगा रक्ता शक्तिहस्ता द्विबाहुका

कुमारीच्या उजव्या हातात शरद ऋतूच्या रंगाचा धनुष्य आणि बाण आहेत; डाव्या हातात चक्र आणि वृषभाच्या आकाराचे धनुष्य आहे. ती कुमारी, मोरपिसांनी सजलेली, लाल रंगाची असून, भाल्यात हात असलेली आणि दोन हातांची आहे.

चक्रशङ्खधरा सव्ये वामे लक्ष्मीर्गदाव्जधृक्। दण्डशङ्खासि गदया वाराही महिषस्थिता

डाव्या बाजूला लक्ष्मीने चक्र आणि शंख धरले आहेत, आणि तिच्या हातात गदा आहे; वराही, महिषावर उभी राहून, दंड, शंख, तलवार आणि गदा धरते.

ऐन्द्री वामे वज्रहस्ता सहस्राक्षी तु सिद्धये। चामुण्डा कोटरक्षीस्यान्निर्म्मंसा तु त्रिलोचना

डाव्या बाजूला ऐंद्रिणीने वज्र धरला आहे आणि ती हजार डोळ्यांची आहे, सिद्धीसाठी; चामुंडा खोल डोळ्यांची, मांसहीन आणि तीन डोळ्यांची आहे.

निर्म्मांसा अस्थिसारा वा ऊर्ध्वकेशी कृशोदरी। द्वीपिचर्म्मधरावामे कपालं पट्टिशङ्करे

ती मांसहीन असून, फक्त हाडे उरलेली, केस वर उभे राहिलेले आणि पोट अगदी सुकलेले आहे; डाव्या बाजूला वाघाची कातडी घातलेली असून, कपाळ आणि तलवार हातात आहेत.

शूलं कर्त्री दक्षिणेऽस्याः शवारूढास्थिभूषणा। विनायको नराकारो बृहत्‌कुक्षिर्गजाननः

उजव्या हातात शूळ आणि चाकू आहे; ती प्रेतावर बसलेली असून, हाडांची दागिने घातली आहेत. विनायक मानवाच्या रूपात, मोठ्या पोटाचा आणि हत्तीच्या चेहऱ्याचा आहे.

बृहच्छुण्डो ह्युपवीती मुखं सप्तकलं भवेत्। विस्ताराद्दैर्घ्यतश्चैव शुण्डं षट्‌त्रिशदङ्गुलम्

मोठी सोंड, जानवे घातलेले, चेहरा सात अंगुळ रुंद आहे; सोंड लांबी आणि रुंदीने छत्तीस अंगुळांची आहे.

कला द्वादश नाडी तु ग्रीवा सार्द्धकलोच्छिता। षट्‌त्रिंशदङ्गुलं कण्ठं गुह्यमध्यर्द्धमङ्गुलम्

एक कला बारा अंगुळांची असते; गळ्यात एक नळी आणि अर्धी कला असून, गळा छत्तीस अंगुळांचा आहे; गुप्त भाग एक-सव्वा अंगुळाचा आहे.

नाभिरूरू द्वादशञ्च जङ्घे पादे तु दक्षिणे। स्वदन्तं परशुं वामे लड्डुकञ्चोत्पलं शये

नाभी आणि मांड्या प्रत्येकी बारा अंगुळांच्या आहेत; पिंड आणि उजवे पायही तसेच. उजव्या हातात स्वतःचा दात; डाव्या हातात कुऱ्हाड, लाडू किंवा निळे कमळ आहे.

सुमुखी च विडालाक्षी पार्श्वे स्कन्दो मयुरगः। स्वामी शाखो विशाखश्च द्विभुजो बालरूपधृक्

ती सुंदर चेहऱ्याची, मांजरासारख्या डोळ्यांची आहे; तिच्या बाजूला स्कंद, मोरावर बसलेला आहे. स्वामी, शाख आणि विशाख हे दोन्ही हातांचे, बालरूपात दिसतात.

दक्षे शक्तिः कुक्कुटोथ एकवक्त्रोथ षण्मुखः। षड्भुजो वा द्वादशभिर्ग्रामेरण्ये द्विबाहुकः

उजव्या बाजूला शक्ती आणि कोंबडा आहे; कधी एक चेहरा, कधी सहा चेहरे; सहा हात, किंवा गावात बारा हात, किंवा जंगलात दोन हात असतात.

शक्तीषुपाशनिस्त्रिंशतोत्रदोस्तर्जनीयुतः। शक्त्या दक्षिणहस्तेषु षट्‌सु वामे करे तथा

ती भाला, बाण, दोरी, तलवार, ढाल आणि इशारा दाखवणारा हात घेऊन आहे; उजव्या हातात शक्ती, तसेच सहा डाव्या हातातही आहे.

शिखिपिच्छन्धतुः खेटं पताकाभयकुक्कुटे। कपालकर्तरीशूलपाशेभृद्याम्यसौम्ययोः

मोरपिसांनी सजलेली, ती ढाल, झेंडा, अभयमुद्रा आणि कोंबडा धरते; उग्र आणि सौम्य रूपात, कपाळ, चाकू, शूळ आणि दोरी घेते.

गजचर्म्मभृदूर्ध्वास्यपादा स्याद् रुद्रचर्चिका। सैव चाष्टभुजा देवी शिरोडमरुकान्विता

हत्तीची कातडी घातलेली, चेहरा आणि पाय वर उचललेले, ती रुद्रर्चिका आहे; ही देवी आठ हातांची असून, डोकं आणि कंबरपट्टा घातलेली आहे.

तेन सा रुद्रचामुण्डा नाटेश्वर्य्यथ नृत्यती। इयमेव महालक्ष्मीरुपविष्टा चतुर्मुखी

तीच रुद्र-चामुंडा, नृत्य करणारी नाट्येश्वरी आहे; हीच महालक्ष्मी, बसलेली आणि चार मुखांची आहे.

नृवाजिमहिषेभांश्च खादन्ती च करे स्थितान्। दशबाहुस्त्रिनेत्रा च शस्त्रासिडमरुत्रिकम्

ती आपल्या हातात धरलेले पुरुष, घोडे आणि महिष खाऊन टाकते; दहा हातांची आणि तीन डोळ्यांची असून, शस्त्र, तलवार आणि त्रिशूळ घेते.

बीभ्रती दक्षिणे हस्ते घण्टां च खेटकम्। खट्‌वाङ्गं च त्रिशूलञ्च सिद्धचामुण्डकाह्वया

उजव्या हातात घंटा आणि ढाल धरली आहे; काठी आणि त्रिशूळही आहे; तिला सिद्ध-चामुंडा म्हणतात.

सिद्धयोगेश्वरी देवी सर्वसिद्धिप्रदायिका। एतद्रूपा भवेदन्या पाशाङ्कुशयुतारुणा

सिद्धयोगेश्वरी देवी सर्व सिद्धी देणारी आहे; तिचे दुसरे रूप लाल रंगाचे असून, दोरी आणि अंकुश घेऊन आहे.

भैरवी रूपविद्या तु भुजैर्द्वादशभिर्युता। एताः श्मशानजा रौद्रा अम्बाष्टकमिदं स्मृतम्

भैरवी, ज्ञानाचे रूप, बारा हातांची आहे; ही आठ उग्र मातृका स्मशानात जन्मलेल्या म्हणून ओळखल्या जातात.