अग्निपुराणम्

शूलर्ष्टिधारी दक्षे च गदाचक्रधरो पदे। रुद्रकेशवलक्ष्माङ्गो गौरीलक्ष्मीसमन्वितः

उजव्या बाजूला भाला आणि शूल आहे, पायात गदा आणि चक्र आहे; रुद्राचे केस आणि लक्ष्मीची चिन्हे अंगावर आहेत, गौरी आणि लक्ष्मी सोबत आहेत.

शङ्खचक्रगदावेदपाणिश्चाश्वशिरा हरिः। वामपादो धृतः शेषे दक्षिणः कूर्म्मपृष्ठगः

हरि हातात शंख, चक्र, गदा आणि वेद घेतलेला आहे, त्याचे डोके घोड्याचे आहे; डावा पाय शेषावर ठेवलेला आहे, उजवा पाय कासवाच्या पाठीवर आहे.

दत्तात्रेयो द्विबाहुः स्याद्वामोत्सङ्गे श्रिया सह। विष्वक्‌सेनश्चक्रगदी हली शङ्खी हरेर्गणः

दत्तात्रेय दोन हातांचा आहे, डाव्या मांडीवर श्री आहे; विष्वक्सेन हा चक्र, गदा, नांगर आणि शंख धारण करणारा, हरिचा गण आहे.

भगवानुवाच चण्डी विंशतिबाहुः स्याद्‌बिभ्रती दक्षिणैः करः। शूलासिशक्तिचक्राणि पाशं खेटायुधाभयम्

भगवान म्हणाले: चंडीला वीस हात असावेत. तिच्या उजव्या हातात ती त्रिशूळ, तलवार, भाला, चक्र, दोरी, ढाल, शस्त्र आणि अभयमुद्रा धरते.

डमरुं शक्तिकां वामैर्न्नागपाशञ्च खेटकम्। कुठाराङ्कुशचापांश्च घण्टाध्वजगदांस्तथा

तिच्या डाव्या हातात ती डमरू, शस्त्र, नागाची दोरी, ढाल, कुऱ्हाड, अंकुश, धनुष्य, घंटा, ध्वज आणि गदा धरते.

आदर्शमुद्‌गरान् हस्तैश्चण्डी वा दशबाहुका। तदधो महिषश्छिन्नमूर्द्धा पातितमस्तकः

दहा हातांची चंडी आरसा आणि मल्ल धरते; तिच्या पायाखाली कापलेले डोके असलेला महिष दानव पडलेला आहे.

शस्त्रोद्यतकरः क्रुद्धस्तद्‌ग्रीवासम्भवः पुमान्। शूलहस्तो वमद्रक्तो रक्तस्रङ्‌मूर्द्धजेक्षणः

त्या दानवाच्या मानेतून एक संतप्त पुरुष शस्त्र उगारून बाहेर येतो; त्याच्या हातात त्रिशूळ आहे, रक्त वाहते आहे, त्याच्या गळ्यात, केसात आणि डोळ्यात रक्ताची माळ आहे.

सिहेनास्वाद्यमानस्तु पाशबद्धो गले भृशम्। याम्याङ्घ्न्याक्रान्तसिहा च सव्याङघ्निर्नीचगासुरे

महिषाला सिंह खात आहे, त्याच्या गळ्यात दोरीने घट्ट बांधले आहे; सिंहाला याम्याच्या डाव्या पायाने तुडवले आहे, आणि दानव खाली पडलेला आहे.

चण्डिकेयं त्रिनेत्रा च सशस्त्रा रिपुमर्द्दनी। नवपद्मात्मके स्थाने पूज्या दुर्गा स्वमूर्त्तितः

ही चंडिका, तीन डोळ्यांची आणि शस्त्रधारी, शत्रूंचा नाश करणारी, नवपद्माच्या जागी स्वतःच्या मूर्तीत दुर्गा म्हणून पूजावी.

आदौ मध्ये तथेन्द्रादौ नवतत्त्वात्मभिः क्रमात्। अष्टादशभुजैका तु दक्षे मुण्डं च खेटकम्

सुरुवातीला, मध्ये आणि इंद्रादींच्या अग्रस्थानी, नव तत्त्वांसह, उजव्या बाजूला अठरा हातांची एक आहे, जी डोके आणि ढाल धरते.

आदर्शतर्जनीचापं ध्वजं डमरुकं तथा। पाशं वामे बिभ्रती च शक्तिमुद्गरशूलकम्

ती डाव्या हातात आरसा, धमकावणारी बोट, धनुष्य, ध्वज, डमरू, दोरी, भाला, मल्ल आणि त्रिशूळ धरते.

वज्रखड्‌गाङ्कुशशरान् चक्रन्देवी शलाकया। एतैरेवायुधैर्युक्ता शेषाः षोडशबाहुकाः

देवीकडे वज्र, तलवार, अंकुश, बाण, चक्र आणि काठी आहेत; या शस्त्रांसह उरलेल्या रूपांना सोळा हात आहेत.

डमरुं तर्जनीं त्यक्त्वा रुद्रचण्डादयो नव। रुद्रचण्डा प्रचण्डा च चण्डोग्रा चण्डनायिका

डमरू आणि धमकावणारी बोट बाजूला ठेवून, रुद्रचंडा आणि इतर नऊ जणी म्हणजे रुद्रचंडा, प्रचंडा, चंडोग्रा, चंडनायिका,

चण्डा चण्डवती चैव चण्डरूपातिचण्डिका। उग्रचण्डा च मध्यस्था रोचनाभारुणासिता

चंडा, चंडवती, चंडरूपा, अतिचंडिका, उग्रचंडा आणि मध्ये रोचना, भारुणी, आणि असिता आहेत.

नीला शुक्ला धूम्रिका च पीता श्वेता चसिहगाः। महीषोथ पुमान् शस्त्री तत्‌कचग्रहमुष्टिकाः

नीला, शुक्ला, धूम्रिका, पीता, श्वेता आणि सिंहावर बसणाऱ्या; महिष आणि शस्त्रधारी पुरुष दानवाचे केस आणि मुठ पकडतात.

आलीढा नव दुर्गाः स्युः स्थाप्याः पुत्रादिवृद्धये। तथा गौरी चण्डिकाद्या कुण्ढ्यक्षररदाग्निधृक्

आलीढ अवस्थेत नव दुर्गा पुत्र आणि संपत्ती वाढीसाठी स्थापाव्यात; तसेच गौरी, चंडिका आणि इतर, कुंभ, माळ आणि अग्नी धरतात.

सैव स्म्भा वने सिद्धाऽग्निहीना ललिता तथा। स्कन्धमूर्द्धकरा वामे द्वितीये धृतदर्प्पणा

तीच वनात सिद्ध झालेली, अग्निविना ललिता आहे; डाव्या बाजूला खांद्यावर हात ठेवलेली, दुसऱ्या रूपात आरसा धरते.

याम्ये फलाञ्जलिहस्ता सौभाग्या तत्र चोर्ध्विका। लक्ष्मीर्याम्यकराम्भोजा वामे श्रीफलसंयुता

दक्षिण दिशेला फळांनी भरलेले हात जोडलेली सौभाग्या आहे, तिच्या वर लक्ष्मी आहे, जी दक्षिण हातात कमळ आणि डाव्या हातात फळ धरते.

पुस्ताक्षमालिकाहस्ता वीणाहस्ता सरस्वती। हुम्भाब्जहस्ता श्वेताभा मकरोपरि जाह्नवी

सरस्वती पुस्तक, माळ आणि वीणा धरते; श्वेता उजळ, कमळ धरून मकरावर बसलेली जाह्नवी आहे.

कूर्म्मगा यमुना कुम्भकरा श्यामा च पूज्यते। सवीणस्तुम्बुरुः शुक्लः शूली मात्रग्रतो वृषे

यमुना काळी, कासवावर बसलेली, कुंभ धरते; तुंबुरू गोरी, वीणा धरते; त्रिशूळधारी माता समोर वृषभावर उभी आहे.

गौरी चतुर्मुखी ब्राह्मी अक्षमालासुरान्विता। कुण्डक्षपात्रिणी वामे हंसगा शाङ्करी सिता

गौरी, चार मुखांची ब्राह्मी, माळ आणि दानव धरते; कुंडक्षपात्रिणी, शुभ्र, हंसावर बसलेली शांकरि आहे.

शरचापौ दक्षिणेऽस्यावामे चक्रं धनुर्वृषे। कौमारी शिखिगा रक्ता शक्तिहस्ता द्विबाहुका

कुमारीच्या उजव्या हातात शरद ऋतूच्या रंगाचा धनुष्य आणि बाण आहेत; डाव्या हातात चक्र आणि वृषभाच्या आकाराचे धनुष्य आहे. ती कुमारी, मोरपिसांनी सजलेली, लाल रंगाची असून, भाल्यात हात असलेली आणि दोन हातांची आहे.

चक्रशङ्खधरा सव्ये वामे लक्ष्मीर्गदाव्जधृक्। दण्डशङ्खासि गदया वाराही महिषस्थिता

डाव्या बाजूला लक्ष्मीने चक्र आणि शंख धरले आहेत, आणि तिच्या हातात गदा आहे; वराही, महिषावर उभी राहून, दंड, शंख, तलवार आणि गदा धरते.

ऐन्द्री वामे वज्रहस्ता सहस्राक्षी तु सिद्धये। चामुण्डा कोटरक्षीस्यान्निर्म्मंसा तु त्रिलोचना

डाव्या बाजूला ऐंद्रिणीने वज्र धरला आहे आणि ती हजार डोळ्यांची आहे, सिद्धीसाठी; चामुंडा खोल डोळ्यांची, मांसहीन आणि तीन डोळ्यांची आहे.

निर्म्मांसा अस्थिसारा वा ऊर्ध्वकेशी कृशोदरी। द्वीपिचर्म्मधरावामे कपालं पट्टिशङ्करे

ती मांसहीन असून, फक्त हाडे उरलेली, केस वर उभे राहिलेले आणि पोट अगदी सुकलेले आहे; डाव्या बाजूला वाघाची कातडी घातलेली असून, कपाळ आणि तलवार हातात आहेत.

शूलं कर्त्री दक्षिणेऽस्याः शवारूढास्थिभूषणा। विनायको नराकारो बृहत्‌कुक्षिर्गजाननः

उजव्या हातात शूळ आणि चाकू आहे; ती प्रेतावर बसलेली असून, हाडांची दागिने घातली आहेत. विनायक मानवाच्या रूपात, मोठ्या पोटाचा आणि हत्तीच्या चेहऱ्याचा आहे.

बृहच्छुण्डो ह्युपवीती मुखं सप्तकलं भवेत्। विस्ताराद्दैर्घ्यतश्चैव शुण्डं षट्‌त्रिशदङ्गुलम्

मोठी सोंड, जानवे घातलेले, चेहरा सात अंगुळ रुंद आहे; सोंड लांबी आणि रुंदीने छत्तीस अंगुळांची आहे.

कला द्वादश नाडी तु ग्रीवा सार्द्धकलोच्छिता। षट्‌त्रिंशदङ्गुलं कण्ठं गुह्यमध्यर्द्धमङ्गुलम्

एक कला बारा अंगुळांची असते; गळ्यात एक नळी आणि अर्धी कला असून, गळा छत्तीस अंगुळांचा आहे; गुप्त भाग एक-सव्वा अंगुळाचा आहे.

नाभिरूरू द्वादशञ्च जङ्घे पादे तु दक्षिणे। स्वदन्तं परशुं वामे लड्डुकञ्चोत्पलं शये

नाभी आणि मांड्या प्रत्येकी बारा अंगुळांच्या आहेत; पिंड आणि उजवे पायही तसेच. उजव्या हातात स्वतःचा दात; डाव्या हातात कुऱ्हाड, लाडू किंवा निळे कमळ आहे.